Nieuwbouw aan de rand van de draslanden van het natuurgebied Greater Kyalami Conservancy, waarin Beaulieu ligt. Beeld Niels Posthumus

Column Niels Posthumus

De beschermde groene zone van Zuid-Afrika wordt overspoeld door nieuwbouw

Rosemary Sandison parkeert haar oude Land Rover op een uitkijkpunt in Beaulieu, aan de noordrand van Johannesburg. Naast de weg staan twee paarden in de wei, zoals er bij nagenoeg elk huis in Beaulieu paarden in de wei staan. Het met slagbomen afgezette ­gebied is het centrum van de paardensport in Zuid-Afrika. Er ligt 27 kilometer aan paardrijpad, een stadion voor spring- en dressuurwedstrijden. Elke zondag worden er voorstellingen opgevoerd met dansende lippizaners. 

“Het schijnt dat we de hoogste paardendichtheid hebben van het zuidelijk halfrond”, zegt landschapsarchitect Kristin Kallesen, die op de achterbank van de terreinwagen zit. Achter het weiland met de paarden ligt een dal en daarachter een nieuw winkelcentrum: Kyalami Corner. “We hebben gehoord dat dat is afgebouwd zonder dat de vergunningen in orde waren”, verzucht Rosemary. En ze wijst op een appartementencomplex ernaast. “Dat telt 110 appartementen per hectare, terwijl er hier volgens het stadsbestuur maar twintig per hectare zijn toegestaan.”

Rosemary weet waarover ze praat. Ze was voor haar pensioen manager in de bouw. Inmiddels heeft ze zich aangesloten bij Gekco. Kristin is voorzitter van die organisatie. Gekco strijdt tegen nieuwbouw die indruist tegen het bestemmingsplan, maar onder druk van hevige urbanisatie toch is goedgekeurd in en rond Greater Kyalami Conservancy, een van de slechts vier beschermde groene zones in Johannesburg. Beaulieu ligt in het hart van dat natuurgebied. Naar het westen ligt al sinds de jaren negentig een township. Dat is het probleem niet. In het zuiden en oosten rukken de appartementenblokken voor de groeiende Zuid-Afrikaanse middenklasse snel op.

Zwarte middenklasse

Het Greater Kyalami Conservancy is een aantrekkelijke plek voor huizenbouw: mooi tussen de steden Johannesburg en Pretoria in, dichtbij zakencentrum Sandton, vliegveld om de hoek. Dat is wat veel jonge, werkende Zuid-Afrikanen willen. Sinds de afschaffing van de apartheid is vooral de zwarte middenklasse met miljoenen mensen gegroeid. Die zoeken allemaal een startersappartement. “Het Greater Kyalami Conservancy heeft de bestemming landbouw- en natuurgrond”, legt Kristin uit, terwijl Rosemary optrekt. “Er mogen dus geen nieuwe huizen worden gebouwd, maar investeerders oefenen druk uit op de overheid om steeds meer randjes van het natuurgebied af te schaven.” Winkelcentrum Kyalami Corner en het witte appartementencomplex verrezen precies op de grens.

De Land Rover stopt tien minuten verder voor Beaulieu College, een privéschool met veel sportvelden en bijgebouwen. Het stikt in het Greater Kyalami Conservancy van zulke reusachtige scholencomplexen. Want op landbouwgrond mogen volgens het bestemmingsplan geen huizen, maar wel scholen worden gebouwd. Daar zien projectontwikkelaars dus hun kans. Kristin somt een paar bedreigde diersoorten in het gebied op: “240 soorten vogels, brulkikker, jakhals, bavianen, reptielen, egels.” De scholen trekken extra verkeer aan, net als alle appartementencomplexen. De wegen slibben dicht, want voor verbetering van het wegennet heeft de overheid geen geld.

Kristin: “De huizen en scholen zijn private bouwprojecten, de wegen niet.” Misschien nog wel het grootste probleem is dat al die nieuwe scholen en appartementenblokken ook riolering nodig hebben. En die loopt dwars door het Greater Kyalami Conservancy. Al twee keer was er een lek. De nieuwstedelijke ontlasting stroomde zonder ­pardon de ecologisch kwetsbare draslanden in.

Trouw-correspondenten vervangen deze weken Rob Schouten en Wim Boevink. Meer van deze columns leest u op trouw.nl/dossier/zomercolumns.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden