Verpleegsters lopen over het terrein van het Mpilo Central Hospital. Doktoren van Zimbabweaanse overheidsziekenhuizen zijn al 46 dagen in staking.

Reportage Zimbabwe

De arts staakt, het bezoek brengt pillen mee

Verpleegsters lopen over het terrein van het Mpilo Central Hospital. Doktoren van Zimbabweaanse overheidsziekenhuizen zijn al 46 dagen in staking. Beeld Bram Lammers

Artsen in overheidsziekenhuizen in Zimbabwe komen al ruim zes weken niet meer naar hun werk. Ze kunnen niet meer rondkomen van hun drastisch gedaalde salaris. Studenten nemen hun diensten waar.

Naast de hoofdingang van het Mpilo Central Hospital in Zimbabwe’s tweede stad Bulawayo staan vijf ambulances: banden lek, chassis verroest. Zieken hebben ze al tijden niet meer naar het grootste ziekenhuis van de stad gebracht, zoveel is duidelijk. En waarom ook? In het hospitaal zelf zijn al sinds begin september nauwelijks nog artsen aan het werk.

Toch is het druk. Het is bezoek­uur. Maar slechts her en der lopen wat verplegers rond, in witte uniformen. Bij driekwart prijkt geen ziekenhuisembleem op de schouder, alleen een, twee of drie donkere strepen. Die staan voor het aantal jaren opleiding dat zij hebben afgerond: studenten houden Mpilo Central Hospital momenteel draaiende. Net als in alle andere overheidsziekenhuizen van het land.

Zimbabwaanse ziekenhuisartsen staken al ruim zes weken. Hun vakbond ZDHA eist betere werkomstandigheden, betere toegang tot medicijnen en vooral hogere salarissen. Zimbabwe verkeert in economische crisis als gevolg van extreem hoge inflatie, die met name ontstond nadat de overheid begin dit jaar de een-op-een wisselkoers van de Zimbabwaanse munt RTGS-dollar met de Amerikaanse dollar losliet.

Salaris in waarde gezakt

De overheid bleef de artsen uitbetalen in RTGS alsof er van een koersval geen sprake was. Intussen heeft zij de stakende artsen een loonsverhoging van 60 procent geboden. Maar de ZDHA wees dat aanbod resoluut van de hand. “De salarissen zijn de afgelopen maanden met 1500 procent in waarde gezakt”, schreef de artsenvakbond verontwaardigd in een verklaring.

Iets wat overigens ook voor ambtenaren en leraren geldt. De gemiddelde dokter in Zimbabwe verdient momenteel omgerekend nog slechts 100 euro per maand.

Zelfs een gerechtelijk bevel dat alle artsen verplichtte om vanaf maandag weer aan het werk gaan, had geen effect. “We veinzen niet dat we niet in staat zijn ons werk te doen”, legde ZDHA-secretaris-generaal Tawanda Zvakada uit. “We kúnnen ons werk werkelijk niet meer doen. Tot de rechtbank met een uitspraak komt die ons de middelen verschaft om weer naar ons werk toe te kunnen komen en onszelf en onze kinderen te voeden, verandert een uitspraak van de rechter niets.”

De muren in de hal in Mpilo Central Hospital zijn recentelijk geschilderd. De turquoise lik verf geeft het ziekenhuis aanvankelijk nog best een opgeruimd karakter. Maar schijnt bedriegt. Zo zijn de liften kapot. Er is geen geld om ze te repareren. Uitgerekend het ziekenhuis is onbegaanbaar voor wie slecht ter been is. Een groepje oudere vrouwen probeert met heel veel moeite de trappen op te klimmen, richting zalen op de eerste verdieping. 

Op de ziekenzalen zelf is het onbedoeld een bonte bedoening. Wie in een Zimbabwaans overheidsziekenhuis wordt opgenomen, dient tegenwoordig zijn eigen beddengoed en dekens mee te nemen. Het ziekenhuis heeft daaraan een tekort. Sommige matrassen met patiënten liggen lukraak op de grond.

Het bezoek heeft eten en drinken meegenomen en, indien mogelijk, ook medicijnen. Want voedsel en geneesmiddelen zijn in ziekenhuizen als Mpilo Central Hospital eveneens schaars.

Gezondheidszorg is een luxeartikel

ZDHA-voorzitter Peter Magombeyi zwengelde de doktersstaking begin september aan. Vlak daarna werd hij ontvoerd. Dagenlang was hij spoorloos. Tot hij gedumpt langs de kant van een weg en ernstig mishandeld werd teruggevonden.

Magombeyi wordt sindsdien op een geheime locatie in Zuid-Afrika verzorgd. “Hij herstelt goed”, meldde zijn tijdelijke plaatsvervanger Zvakada deze week.

Dat geldt zeker niet voor alle patiënten in Mpilo Central Hospital. Zelfs op de eerste hulp is nauwelijks een arts te vinden. En ambulances pikken zieken en gewonden alleen nog op tegen een vergoeding die maar weinig Zimbabwanen zich kunnen veroorloven. Gezondheidszorg is een luxeartikel geworden.

Veel zieken op de slaapzalen liggen apathisch naar het plafond te staren in hun bed: doffe ogen, rillend en kwijlend. Op de kraamafdeling zijn de gangen donker. Geld voor nieuwe lampen is er niet. Ook daar lange rijen op banken in de gangen. Boven de ingang hangt een klok die structureel vijf voor half twee aangeeft. Pal ernaast hangt een portret van Jezus: armen gespreid en in wit gewaad. Als een dokter bijna. Als een arts die ook op deze kraamafdeling praktisch nergens nog te vinden is.

Lees ook: 
Naast een tekort aan voedsel, benzine, medicijnen en elektriciteit zit Harare nu ook zonder water

In de Zimbabwaanse hoofdstad Harare komt er al dagen geen water meer uit de kraan. Misschien gaat de zuiveringsinstallatie weer werken, maar er zijn slechts voor maximaal zeven dagen chemicaliën beschikbaar om water te zuiveren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden