null Beeld

ColumnBas den Hond

De Amerikanen vinden marihuana prima, maar Joe Biden is nog niet zo ver

Maandag is het feest voor wiet-liefhebbers in New Mexico. Dan zal de gouverneur van die staat, Michelle Lujan Grisham, een wet ondertekenen die het gebruik van marihuana legaliseert.

Eind vorige maand werd de drug ook al in New York uit de strafwet gehaald. Hetzelfde staat deze zomer te gebeuren in Virginia. En vorig jaar november stemden in referenda New Jersey, Arizona, Montana en South Dakota voor het toestaan van gebruik gewoon voor het plezier.

Het gaat dus hard met de omslag in het denken over wiet in de VS. En de politici volgen daarmee de publieke opinie. In 1973, analyseerde CNN was 16 procent van de Amerikanen voor volledige legalisering van marihuana. In 2000 was het 31 procent; in 2010 nog steeds geen meerderheid, met 46 procent; maar vorig jaar vond 67 procent het een prima idee.

CNN ging niet voor niets terug naar 1973: dat was het jaar dat Joe Biden senator werd. En helemaal volgens de normen van die tijd was ook hij een fel tegenstander van de legalisatie van welke drug dan ook. Tijdens de campagne voor de presidentsverkiezingen werd hem nog flink nagedragen dat hij had meegewerkt aan wetgeving die drugsgebruik juist streng bestrafte, met alle gevolgen van dien voor de groei van het aantal Amerikanen met een strafblad, een onevenredig groot aantal afkomstig uit minderheidsgroepen.

Gevaarlijk en nuttig

Biden is tot op zekere hoogte met de tijd meegegaan. Hij wil het bezit van marihuana ‘decriminaliseren’. Net als de staten waar de drug legaal wordt, wil hij ook op federaal niveau veroordelingen voor drugsbezit uit de justitiële registers schrappen – heel belangrijk voor iemand die een baan wil en daarbij moet aangeven of hij of zij ooit voor een misdaad is veroordeeld.

Maar decriminaliseren is nog niet hetzelfde als legaliseren. Daarvoor moet marihuana verdwijnen uit de lijsten van gevaarlijke en verboden drugs.

Momenteel staat het in ‘Lijst 1', die van de drugs die gevaarlijk zijn en geen enkel bekend medisch doel dienen. Het bevindt zich daarmee in gezelschap van bijvoorbeeld heroïne.

Biden wil marihuana verplaatsen naar ‘Lijst 2', van stoffen die zowel gevaarlijk als potentieel nuttig zijn, zoals bijvoorbeeld de opiaten die als pijnstillers dienst doen – en waarvan sinds 1999 een half miljoen Amerikanen een dodelijke dosis namen. Plaatsing op Lijst 2 betekent dat wetenschappelijk onderzoek naar de veiligheid en het eventuele medische nut van marihuana kan worden onderzocht. Maar nog lang niet dat iemand het mag gebruiken zoals je een biertje neemt.

Althans, niet volgende de federale wetgeving. Want in New Mexico een groeiend aantal andere staten mag dat straks dus wel. Al kunnen de inwoners van die staten hun voorraadje dan beter niet meenemen naar Texas, of naar een andere staat die de meeste cannabisproducten nog verbiedt. En ze moeten er altijd rekening mee houden dat de federale overheid opeens weer werk gaat maken van het marihuanaverbod.

Het blijft schuren

Dat gebeurde bijvoorbeeld onder president Donald Trump. Diens eerste minister van justitie, Jeff Sessions, maakte meteen een einde aan het beleid van de regering-Obama om het cannabisgebruik te gedogen in staten die het hadden gelegaliseerd. De nieuwe minister van justitie van Joe Biden, Merrick Garland, heeft beloofd dat gedogen weer op te pakken.

En toch blijft het schuren, die tegenspraak tussen het federale verbod en de lokale omarming van marihuana als een onschuldige drug die goed is voor het humeur van de gebruikers, de omzet van allerlei bedrijven en de inkomsten van de belastingdienst.

Neem bijvoorbeeld Bidens eigen personeelsbeleid. Na zijn verkiezingsoverwinning waren er duizenden banen te verdelen bij ministeries en in het Witte Huis. Maar wie zo’n baan wil, moet een uitgebreid formulier invullen waarop onder meer wordt gevraagd naar drugsgebruik. Met name onder de jongere sollicitanten waren er maar weinig die bij een vraag over marihuana eerlijk ‘nee’ konden antwoorden.

Dat zou geen probleem zijn, werd hen van tevoren verzekerd. Dat was het onder de regering-Obama ook niet geweest. Het hing nog wel af van hoe vaak de sollicitant het had gebruikt, en hoe lang het geleden was.

Te recent en te vaak, was vervolgens het harde oordeel voor enkele tientallen gegadigden. Dat kwam in de publiciteit en het was voor Biden een beetje pijnlijk, want het werd duidelijk dat niemand kon zeggen waar precies de grens lag. En ook al wil Biden marihuana niet volledig legaliseren, zijn politieke adviseurs beseffen dat hij met zijn beleid achter loopt op de publieke opinie.

Opvallend goed uitgepakt

Dat zal Chuck Schumer niet overkomen. De fractieleider van de Democratische meerderheid in de Senaat wil zelf met een wet komen die wiet volledig legaliseert. Daar was hij vroeger ook niet voor, maar een bezoek aan Colorado, de eerste staat die de drug helemaal vrijgaf, liet hem een paar jaar geleden van gedachten veranderen.

“Toen de eerste staten – Oregon en Colorado – wilden legaliseren, noemden de tegenstanders een hele rij vreselijke dingen die zou gebeuren”, vertelde hij website Politico. “De misdaad zou stijgen. Drugsgebruik zou stijgen. Allemaal slechte dingen. Maar de legalisatie in die staten is opvallend goed uitgepakt. Het was een groot succes. Die rij vreselijke dingen is nooit gebeurd, en de mensen kregen meer vrijheid. En ze leken me heel gelukkig.”

Schumer weet nog niet of hij de voor een wet in de Senaat noodzakelijke 60-40 meerderheid kan krijgen. De Democraten hebben zelf maar 50 stemmen. Maar zijn wet zal elke senator dwingen kleur te bekennen, denkt hij, ook Republikeinse senatoren uit conservatieve staten, die marihuana eveneens hebben gelegaliseerd.

En hij gaat niet wachten tot Biden het licht ziet, heeft hij besloten. “Ik zal hem uitleggen hoe mijn denken hierover zich heeft ontwikkeld. En ik hoop dat het zijne dat ook zal doen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden