Grensbeleid VS

De Amerikaanse grenzen gaan zo goed als dicht, Mexico maakt zich zorgen

Amerikaanse soldaten bevestigen prikkeldraad op een brug over de Rio Grande bij de grens met Mexico. Beeld EPA

De Amerikaanse grenzen gaan dicht voor bijna alle asielzoekers. Het Amerikaanse Hooggerechtshof gaf daar woensdag voorlopig het groene licht voor.

Vluchtelingen moeten voortaan eerst proberen asiel te krijgen in landen waar ze doorheen reizen om op Amerikaanse bodem te komen. Voor asielzoekers uit Guatemala is dat Mexico, wie uit Honduras of El Salvador komt, moet het eerst in Guatemala of Mexico proberen. Momenteel komt het overgrote deel van asielzoekers uit die drie Midden-Amerikaanse landen.

De nieuwe regel werd in juli al afgekondigd, maar door een rechter in San Francisco voorlopig geblokkeerd. Het Hooggerechtshof heeft die blokkade opgeheven, al komt er nog wel een behandeling van de zaak door die rechter, en later waarschijnlijk door het hoogste gerechtshof zelf. President Trump noemde de uitspraak alvast een 'grote overwinning'. Buurland Mexico toonde zich juist ontsteld. "De VS hebben een heel hard immigratiebeleid", zei minister van buitenlandse zaken Marcelo Ebrard gisteren. "De beslissing van het hof is verbijsterend, gezien de gevolgen die ze gaat hebben." 

Mexico ziet zich nu gedwongen in de rol van een ''veilig derde land' voor asielzoekers, een rol die het in onderhandelingen met de VS tot nu toe steeds heeft afgewezen. Mexico ging eerder wel akkoord met het herbergen van asielzoekers die van de Amerikaanse autoriteiten de beslissing op hun asielverzoek ten zuiden van de grens moeten afwachten. Het heeft er daarnaast bij de VS vergeefs voor gepleit de stroom asielzoekers terug te dringen, door te helpen de situatie in de drie Midden-Amerikaanse landen te verbeteren.

Achterstand

Het asielbeleid is een speerpunt van de regering-Trump bij het terugdringen van illegale immigratie. Trump wil met name dat er een einde komt aan het systeem waarbij asielzoekers in de VS in vrijheid afwachten wat immigratie-rechters over hun zaak beslissen. Die procedure kan lang duren - in totaal is er bij de immigratierechtbanken een achterstand van een kleine half miljoen zaken. Dat systeem is volgens de regering bijna een uitnodiging om bij een negatieve uitspraak onder te duiken en illegaal in de VS te blijven. Naar schatting hebben de VS een kleine elf miljoen inwoners zonder papieren. 

Eerder kondigde de regering ook af dat wie illegaal de grens over komt, geen asiel meer kan aanvragen. Maar die maatregel is door rechters, inclusief het Hooggerechtshof, voorlopig nog wel geblokkeerd.
Het is onduidelijk of het nieuwe beleid ook geldt voor de 45.000 asielzoekers die inmiddels in Mexico op een uitspraak wachten. Hun zaak wordt nog wel behandeld door immigratierechters. Om dat te versnellen, zullen ze met ingang van deze week moeten verschijnen in speciaal daarvoor gebouwde tenten in de grensplaatsen Laredo en Brownsville in Texas. De rechters zelf zitten verder van de grens, in de plaats San Antonio, en zullen per videoverbinding per dag in totaal zo'n zeshonderd zaken afhandelen.

Die opzet krijgt kritiek van mensenrechtenorganisaties en voormalige rechters, omdat via video de lichaamstaal van een asielzoeker moeilijk te beoordelen is. Journalisten en andere waarnemers worden in de tenten niet toegelaten.

Ziek en toch uitgezet

Het steeds hardere immigratiebeleid van de regering-Trump raakt nu ook zwaar zieke buitenlanders. Tot nu toe was het mogelijk uitstel van uitzetting te krijgen als iemand alleen in de VS een goede medische behandeling kan krijgen. Dat kon telkens voor twee jaar worden verlengd. Maar vorige maand kregen 425 mensen in die situatie het bericht dat ze binnen een maand het land uit moeten.
Nadat een storm van protest was opgestoken, haalde de immigratiedienst gedeeltelijk bakzeil. Die gevallen zullen opnieuw worden bekeken. Maar in een hoorzitting van het Congres weigerde een vertegenwoordiger van de immigratiedienst te beloven dat het oude beleid weer in ere was hersteld. En wat het nieuwe beleid nu precies is, kon hij niet zeggen.

Lees ook:

Kan Guatemala wel meer asielzoekers gaan opvangen?

De Verenigde Staten willen dat Guatemala veel meer asielzoekers gaat opvangen. Maar het is onduidelijk hoe dat land die opvang moet organiseren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden