Shepherd's Hope is een sociaal steunpunt in de wijk Englewood in Chicago, gevestigd in een voormalige school. Er worden maaltijden en levensmiddelen uitgedeeld.

Verenigde StatenArbeidsmarkt

De Amerikaanse banenmarkt is terug bij af

Shepherd's Hope is een sociaal steunpunt in de wijk Englewood in Chicago, gevestigd in een voormalige school. Er worden maaltijden en levensmiddelen uitgedeeld. Beeld Shepherd's Hope

De werkloosheidsuitkering is flink verruimd in de VS. Toch staan in de kwetsbare wijken van Chicago lange rijen voor de voedselbank.

De Amerikaanse werkloosheid is sinds de grote depressie van de jaren dertig niet zo hoog geweest. Maar tegelijkertijd is het maar net waar je kijkt. “Historisch? Kom eens naar een stad als Chicago”, zegt Amanda Cage, voorzitter van een nationale organisatie die de onderkant van de arbeidsmarkt wil versterken. Daar kan ze zo meerdere wijken opnoemen waar de werkloosheid in de voorbije jaren boven de 15 procent lag.

“Englewood, West-Englewood, Fuller Park... Inwoners van deze wijken zeiden zich nooit zo druk te maken over een recessie, omdat het in hun buurt altijd recessie is. Feitelijk hadden ze gelijk”, zegt Cage, die tot voor kort werkzaam was in Chicago en inmiddels de National Fund for Workforce Solutions in Washington leidt. “Terwijl de nationale werkloosheid vorig jaar onder de 4 procent zakte, zat Englewood op 17 procent. Enkele jaren eerder zelfs 34 procent.

De ongelijkheid is groot gebleven in de Verenigde Staten, ook in tijden van economische voorspoed, wil Cage duidelijk maken. “De werkgelegenheid was niet eerlijk verdeeld. Bovendien konden veel werkenden hun gezin niet onderhouden. De pandemie brengt een groot probleem aan het licht: Amerikaanse arbeidsmarkt bestaat uit te veel banen met lage lonen en van lage kwaliteit. Mensen zitten vast in die baantjes. De situatie was altijd al onhoudbaar.”

Het nationale werkloosheidscijfer van de VS is omhoog gesprongen door de coronamaatregelen, naar 14,7 procent in april en mogelijk tot boven de 20 procent in mei, waarschuwde het Witte Huis deze week. Wekelijks komen er nog miljoenen werklozen bij. Gisteren meldde het Amerikaanse ministerie van arbeid weer 2,1 miljoen nieuwe uitkeringsaanvragen.

In Nederland probeert de overheid zoveel mogelijk mensen in dienst te houden met de Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW), die bedrijven een grote bijdrage biedt in de loonkosten. Ook de Amerikaanse overheid streeft ernaar banen in stand houden. Het brede pakket aan maatregelen dat het Congres eind maart aannam, de Cares Act, bevat bijvoorbeeld het ‘Paycheck Protection Program’, waarmee bedrijven personeel kunnen doorbetalen. Anders dan bij de Nederlandse inkomensregeling zitten er in de VS commerciële banken tussen en gaat het om een lening. Dat maakt de Amerikaanse regeling omslachtiger en minder aantrekkelijk.

Ontslag is de snellere oplossing in de VS, gezien de flexibele arbeidsmarkt. Cage: “In de meeste gevallen mag een werkgever zijn werknemer onmiddellijk ontslaan. Zonder waarschuwing vooraf. Zolang er maar geen sprake is van discriminatie, op basis van ras, religie of geslacht bijvoorbeeld.” Vakbonden hebben in de VS een zwakkere positie dan in Europa.

Van loonstrookje naar loonstrookje

Veel Amerikanen leven van loonstrookje naar loonstrookje. Vlak voor de coronacrisis was de helft van de volwassenen financieel kwetsbaar, bleek deze maand uit onderzoek van de centrale bank, de Fed, naar het economisch welzijn in de VS. ‘Voor corona’ kon 16 procent de maandelijkse rekeningen al niet betalen en nog 12 procent zou een onverwachte kostenpost van 400 dollar niet kunnen opbrengen. Je baan verliezen is dan desastreus.

Beeld Louman & Friso

Steun is er wel degelijk. Allereerst hebben vele miljoenen Amerikanen recht op eenmalig 1200 dollar. Daarnaast heeft het Congres de regels voor de werkloosheidsuitkeringen versoepeld. Meer mensen kunnen er aanspraak op maken, de maximale uitkeringstermijn is verlengd, en alle uitkeringen zijn met 600 dollar per week verhoogd.

De uitkeringen lopen enorm in de papieren. Gaf de federale overheid in februari nog 3 miljard dollar uit aan de werkloosheidsverzekering, in april schoot dat bedrag omhoog naar 48 miljard dollar. Voor mei staat de teller in het dagelijkse overzicht van schatkistuitgaven op 79 miljard dollar. Deze regeling duurt tot juli en de politiek discussieert over verlenging ervan.

Uitkering van 100 procent van het salaris

Waarom die bonus van 600 dollar per week? Gewoonlijk vervangt de uitkering in de VS niet het volledige inkomen van wie ontslagen wordt, maar zo’n 30 tot 55 procent ervan – de precieze regeling verschilt per deelstaat. Die beperkte uitkering moet mensen een vangnet bieden maar ze ook aansporen om snel weer werk te zoeken. In veel gevallen is de uitkering dus nog niet de helft van het salaris.

Dankzij die 600 dollar per week komt de uitkering van de gemiddelde Amerikaanse werknemer tijdens deze crisis alsnog op 100 procent van het salaris, blijkt uit een analyse van The New York Times. Voor wie minder dan gemiddeld verdient, pakt deze regeling positief uit: veel mensen krijgen meer dan toen ze werkten.

Sommige werkgevers hebben waarschijnlijk een afweging gemaakt, zegt Cage. “Neem ik een extra lening om mijn mensen door te betalen? Of ontsla ik ze, zodat ze thuiszitten en een uitkering krijgen die hoger ligt dan hun gebruikelijke salaris?” Thuis lopen ze ook minder risico op een coronabesmetting.

Amanda Cage, CEO van de National Fund for Workforce Solutions, een Amerikaanse ngo de onderkant van de arbeidsmarkt wil versterken.Beeld National Fund for Workforce Solutions

Lange rijen voor de voedselbanken

Het omgekeerde geldt ook: mensen die geen recht hebben op een uitkering, moeten noodgedwongen gaan werken en brengen mogelijk hun gezondheid in gevaar. Bijvoorbeeld als ze hele dagen bij het afhaalloket van een restaurant staan.

Waarom geen directe financiering van bedrijven, zoals de Nederlandse inkomensondersteuning? Het steunpakket mocht niet te ingewikkeld worden en moest zoveel mogelijk aansluiten bij de bestaande praktijk. Het administratieve systeem bezweek al haast onder de vele werkloosheidsaanvragen. In veel staten duurde het weken voordat de verruimingen in het stelsel waren doorgevoerd, blijkt uit onderzoek van denktank Brookings Institution.

Vandaar die lange rijen voor de voedselbanken in de VS. Die zijn mede het gevolg van de vertraagde uitbetaling van de uitkeringen, zegt Cage.

Grote pakketten gekookt vlees, zuivel en groenten

In Englewood in Chicago zijn zes afhaalpunten van de voedselbank gesloten als gevolg van corona. Gebrek aan vrijwilligers en gebrek aan geld, zegt Brian Anderson, oprichter van een hulpcentrum dat nog wel geopend is en het extra druk heeft. Bij zijn Shepherd’s Hope, een christelijke organisatie in het hart van de wijk, opgericht in de vorige crisis, komen nu honderden gezinnen meer dan gebruikelijk.

Al vroeg staan mensen in de rij bij de voormalige school, op gepaste afstand van elkaar. Op dinsdag en donderdag worden levensmiddelen uitgereikt. Op de andere werkdagen zijn er ook warme maaltijden. Vanwege de coronadrukte gaat Sheperd's Hope nu ook op zaterdag open. 

De vraag is verdubbeld, zegt Anderson, en de financiële donaties zijn gehalveerd. Levensmiddelen blijven gelukkig binnenkomen. Zoals verse groentes van de groothandel, brownies van de bakkerij en toiletartikelen van een zorgorganisatie. De belangrijkste leverancier is de grote voedselbank van de regio-Chicago, die een netwerk van 700 voedselpunten, soepkeukens, opvanglocaties en gemeenschapsproramma’s ondersteunt.

“Binnenkort verwachten we grote pakketten met gekookt vlees, zuivel en groenten”, zegt Anderson. Dat is te danken aan een steunprogramma van het Amerikaanse ministerie van landbouw. De overheid koopt producten die de boeren nu niet kwijtraken aan de horeca, en levert die aan hulpbehoevenden.

Vrijwilligers van Shepherd's Hope in de wijk Englewood in Chicago. Er worden maaltijden en levensmiddelen uitgedeeld.Beeld Shepherd's Hope

Structurele discriminatie op de banenmarkt

De 25.000 inwoners van Englewood zijn voor 95 procent Afro-Amerikanen. Structurele discriminatie op de banenmarkt is een van de verklaringen voor de problemen in de wijk, zegt Amanda Cage. Verder is het slechte imago als gevolg van criminaliteit moeilijk aan te pakken.

Het voordeel van de krappe arbeidsmarkt was dat zwakkere groepen in de samenleving toch aan het werk kwamen, zei de voorzitter van de centrale bank Jerome Powell vorige week in een digitaal rondetafelgesprek waaraan ook Cage meedeed. Mensen die standaard werden afgewezen kregen opeens een kans. Maar nu zijn er miljoenen banen verloren en moeten we opnieuw beginnen, verzuchtte Powell.

Cage ziet dat ook zo. “We merkten bijvoorbeeld dat mensen met een strafblad eindelijk werk kregen. Maar nu staan zij weer achteraan in de rij. Ook andere verbeteringen op de arbeidsmarkt, zoals betaald ziekteverlof voor laagbetaalde banen, leken enkele maanden terug dichtbij. Nu zijn we terug bij af.”

Vertrouwen op sterke sociale netwerken

Englewood is weerbaar, zegt Cage. “In deze crisis kan iedereen leren van zulke wijken met een aanhoudend hoge werkloosheid. De mensen hebben er een manier gevonden om te overleven. Door klusjes te doen en door te vertrouwen op de sterke sociale netwerken. Mensen ondersteunen elkaar in moeilijke tijden.”

Anderson is dat volledig met haar eens. “Englewood zit al decennia in de hoek waar de klappen vallen. Buitenstaanders zien het slechte nieuws in de krant, bijvoorbeeld als er iemand vermoord is in de wijk. Maar 98 procent van de inwoners probeert er juist iets van te maken. Dat doorzettingsvermogen is indrukwekkend.”

Cage herinnert aan de jaren dertig van de vorige eeuw. Tijdens de grote crisis kwam president Franklin D. Roosevelt met zijn New Deal, allerlei publieke investeringen en hervormingen moesten de economie erbovenop helpen. “Veel gekleurde mensen vielen toen buiten de boot en de negatieve gevolgen daarvan waren decennia later nog merkbaar. Een nieuw steunpakket voor de economie moet nu ook de zwakkere groepen kansen bieden. We kunnen niet opnieuw dezelfde vergissing maken.”

Amanda Cage is voorzitter en CEO van de National Fund for Workforce Solutions in de Amerikaanse hoofdstad Washington, een niet-gouvernementele organisatie die banen wil stimuleren die beter betalen en meer voldoening geven. Het National Fund heeft 89 industriële partners, is actief in 32 steden, ondersteunt dertig regionale initiatieven in de VS en heeft sinds de oprichting in 2007 384 miljoen dollar in een sterkere arbeidsmarkt gestoken. Tot maart had Cage een vergelijkbare functie in Chicago. Ze is meermalen door de Amerikaanse centrale bank, de Fed, uitgenodigd voor rondetafeldiscussies over de economie.

Lees ook:

Werkloosheid VS springt naar bijna 15 procent, steunprogramma’s raken overbelast

De werkloosheid in de Verenigde Staten is in april omhooggeschoten naar het hoogste niveau in dik tachtig jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden