De Megastad Moskou

De aardappelen van tante Valja

Groeten in een winkel te Moskou. Beeld EPA

Tante Valja is vroeg uit de veren. Het is nog stil op straat als ze aanbelt in ons portiek, haar tot de rand toe volgeladen boodschappentas op wieltjes achter zich aan zeulend.

“Je slaapt toch niet meer?”, klinkt het schalks van onder haar rode hoofddoek.

Zelf is ze al uren in de weer, heeft in het schemerduister vanuit haar dorp in de provincie de trein naar Moskou gepakt om hier haar vaste klanten af te lopen. Eenmaal binnen stalt ze haast triomfantelijk haar koopwaar uit op tafel. Een zak gedroogde appelschijfjes, potten met zelfgemaakte frambozenjam, cranberries per kilo. “Goed voor de kinderen, daar bouwen ze weerstand mee op”, klinkt het stellig. Met nee neemt ze geen genoegen.

Tante Valja is flink aan de prijs, en de kinderen zijn geen grote fans van haar producten, maar elke keer neem ik toch weer een flinke voorraad van haar af, omdat ze zo aardig is en zich iedere dag weer zoveel inspanningen getroost om haar schamele pensioentje aan te vullen. Na haar ochtendronde staat tante Valja nog enkele uren met haar koopwaar –op het trottoir vlak buiten het winkelcentrum iets verderop, alvorens in de namiddag de trein terug naar huis te pakken.

Ze is lang niet de enige. Iedere dag trekken duizenden mensen uit het omliggende platteland naar de hoofdstad. De aanwezigheid van talrijke supermarkten en moderne winkelcentra ten spijt, heeft iedere wijk wel een straatje of parkeerplaats die eens in de week verandert in een markt, waar je – niet goedkoop – terecht kunt voor verse groenten en fruit, maar ook honing, zuivel en zelfgebakken koekjes.

De aardappelen komen desgevraagd steevast uit ‘Lipetsk’, een provincie in het hart van Europees Rusland. Of het waar is weet niemand, maar het klinkt beter dan ergens uit de buurt van Moskou. Honing komt volgens de verkopers bijna altijd uit de Wolga-republiek Basjkirië, maar een kenner vertrouwde me zopas toe dat zoiets volstrekt onmogelijk is. “Zoveel honing hebben ze daar helemaal niet.” Maar de klant hoort het nu eenmaal graag.

Moskou mag dan de grootste stad van Europa zijn, het platteland is er nooit ver weg. Dat komt niet alleen door die dagelijkse trek op en neer van mensen die al te goed beseffen dat in Moskou makkelijker geld valt te verdienen dan waar ook. Miljoenen mensen hebben de afgelopen decennia het platteland verruild voor de hoofdstad. En nog altijd brengt naar schatting een op de drie Moskovieten de zomermaanden door op de datsja, een buitenhuisje met stukje grond waar ze steevast voor eigen gebruik ook wat groenten of kruiden verbouwen.

Onze datsja dateert van begin jaren vijftig, opgetrokken uit zware balken die elkaar zonder spijkers op hun plek houden. De tuin levert in sommige jaren meer appels dan we ooit op kunnen, naast uien, komkommers, aubergines en een handvol aardbeien. De aardappels hebben we enkele jaren terug maar laten zitten, nadat bij het spitten twee schoppen van bedenkelijke kwaliteit waren gebroken in de al te zware klei. Geen nood, want ook op de datsja is altijd wel ergens een markt om de hoek, aardappelen te over.

Waar vandaan?

Daarover geen twijfel: “Uit Lipetsk.”

De Megastad 

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden