Oostenrijk

De aanslag dreunt na in Wenen

Kaarsen en bloemen in Wenen. Beeld EPA
Kaarsen en bloemen in Wenen.Beeld EPA

De schok van de aanslag in Wenen maandagavond dreunt nog na in heel Oostenrijk. ‘Mensen in Wenen zijn dit niet gewend.’

De dag na de aanslag in Wenen, die gisteren werd geclaimd door terreurorganisatie IS, is het grotendeels stil in de wirwar van nauwe straten in de Weense binnenstad. Af en toe klinkt het geluid van laag overvliegende helikopters. Niet de corona-pandemie houdt de Wenen vandaag binnen, maar angst voor een mogelijk loslopende schutter. Negen minuten na de aanslag, waarbij vier doden vielen en 22 mensen gewond raakten, werd één schutter gedood. Toch bleef het dinsdag lang onduidelijk of er meer schutters rondliepen.

De maandagavond was juist zo goed begonnen. Het weer was uitzonderlijk zacht voor november en het was druk op straat. Veel Weners wilden nog voor de laatste keer naar hun favoriete restaurant of terras voordat de aangekondigde lockdown die middernacht in zou gaan. Door de straten van de populaire buurt rondom de Stadttempel-synagoge klonken die avond opgewonden stemmen en luid gelach.

Maar om acht uur werd er voor het terras van restaurant opeens geschoten. “We dachten eerst dat het lawaai van de relschoppers kwam die afgelopen weekend demonstreerden tegen de corona-maatregelen”, zegt Hany, een Egyptische expat die om de hoek woont en vanwege zijn werk niet met zijn achternaam in de krant wil. Maar al snel hoorde hij hoe er paniek uitbrak. “Je hoorde mensen gillen voordat er geschoten werd. Meteen kreeg ik telefoontjes van bezorgde vrienden, omdat ik vaak bij die bars daar kom.”

Traumatisch

De Griekse dirigent Konstantinos Diminakis, die sinds dertien jaar in Wenen woont, landde precies op het moment van de aanslag op het vliegveld in Wenen. Hij kwam er tot zijn schrik achter dat zijn vrouw in een restaurant dichtbij de aanslag opgesloten zat. Buiten was het te gevaarlijk en de taxi's kwamen haar niet ophalen. Hoewel de politie mensen waarschuwde vooral niet de straat op te gaan, wilde Diminakis zijn vrouw in veiligheid brengen. “Het is traumatisch als je daar zit te wachten, misschien komt er zo een schutter jouw kant op.”

Toen hij het vliegveld uitkwam nam hij een deelauto. “Het was eng, want ik was op dat moment helemaal alleen op straat", vertelt hij dinsdag telefonisch, met zijn vrouw weer veilig thuis. “Het zien van de beelden op sociale media was echt heel ongemakkelijk. Mensen in Wenen zijn dit niet gewend. We hebben altijd het gevoel gehad dat dit juist een erg veilige stad is.”

De aanslag komt als een schok voor het land, dat in tegenstelling tot veel andere Europese landen de afgelopen jaren niet werd geraakt door aanslagen. Volgens een onderzoek van de Europese Commissie maakte slechts zeven procent van de Oostenrijkers zich in 2018 grote zorgen over terrorisme, in vergelijking met 22 procent in Frankrijk en 20 procent in Groot-Brittannië.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Toch worstelde ook Oostenrijk met jihadisme. De afgelopen jaren heeft Oostenrijk relatief veel jihadistische predikers opgepakt, die ook veroordeeld werden tot lange gevangenisstraffen. Zo kreeg de Bosnisch-Oostenrijkse Mirsad Omerovic in 2016 een twintigjarige gevangenisstraf, omdat hij meer dan honderd jongeren voor IS rekruteerde. Hij zou aan het hoofd hebben gestaan van één van meest invloedrijke jihadistische cellen in Europa.

In recente jaren maakte de Oostenrijkse inlichtingendienst BVT zich steeds meer zorgen over terugkerende IS-strijders en jihadisten die een mislukte reispoging deden. Dat laatste blijkt ook het geval te zijn voor de dader van de aanslag maandag. Hij kwam in het vizier van de veiligheidsdiensten omdat hij, zonder succes, eerst naar Afghanistan en daarna naar Syrië probeerde te reizen. Vorig jaar werd hij vanwege zijn IS-lidmaatschap veroordeeld tot 22 maanden gevangenisstraf en nam hij deel aan een deradicaliseringsprogramma.

De twintigjarige schutter was geboren in Wenen en kwam naar verluidt uit een niet-extremistisch gezin uit Noord-Macedonië, dat een Albanese achtergrond had. Dat de aanslag vanuit jihadistische hoek kwam, was olie op het vuur voor extreem-rechts in Oostenrijk. Online werden beledigingen en bedreigingen geplaatst, gericht aan de islam en moslims. In reactie tweette Bondskanselier Sebastian Kurz: “We moeten ons er altijd van bewust zijn dat dit geen ruzie is tussen christenen en moslims, of tussen Oostenrijkers en migranten."

Dinsdagmiddag zei binnenland-minister Karl Nehammer na onderzoek van beeldmateriaal, achttien huiszoekingen, veertien arrestaties en een klopjacht met meer dan duizend agenten, er niet meer van uit te gaan dat er nog meer schutters waren. Toch blijft de angst nog lang in Wenen hangen. "Het is een angstige tijd", zegt Diminakis. "De supermarkt is twee minuten lopen van ons appartement, maar we hebben nog het gevoel dat het nu misschien geen goed idee is om daarheen te gaan."

De achternaam van Hany is bij de redactie bekend.

Lees ook:
Terrorisme-expert Beatrice de Graaf over aanslagen: ‘Er is sprake van copycatgedrag’

Vier terreuraanslagen op Europese bodem in een maand tijd. Wat is er aan de hand? ‘Daders proberen elkaar na te doen en te overtroeven.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden