ReportageJean-Luc Mélenchon

De 70-jarige hoop van links Frankrijk verschijnt flitsende hologram

Een hologram van de Franse presidentskandidaat Jean-Luc Mélenchon tijdens een bijeenkomst in Nice. Beeld AP
Een hologram van de Franse presidentskandidaat Jean-Luc Mélenchon tijdens een bijeenkomst in Nice.Beeld AP

Links leek geen rol te spelen in de Franse presidentsverkiezingen, maar wie weet zorgt de populist Jean-Luc Mélenchon bij de eerste ronde zondag alsnog voor een verrassing.

Kleis Jager

Het gejoel in de zaal zwelt aan als op het podium een pilaar van flitsende en draaiende hoepels van licht de komst van de grote leider aankondigt. Of liever, het hologram van de zeventigjarige Jean-Luc Mélenchon.

Want dankzij deze techniek is de kandidaat van radicaal links dinsdag tegelijk aanwezig in twaalf Franse provinciesteden. Hij treedt in werkelijkheid alleen op in Lille, maar is ook te zien en te horen in Albertville, Besançon, Le Havre, Metz, Montluçon, Narbonne, Nice, Pau, Poitiers, Vannes en Trappes.

Het hologram maakt grote indruk in Trappes. Het is alsof Mélenchon er echt staat, alleen wat minder scherp en hij klinkt een beetje hol. En wie naar de zijkant van het toneel loopt, ziet dat de figuur, die wordt geprojecteerd via een onzichtbaar scherm op de vloer, diepte mist.

In deze voorstad van Parijs zijn zo’n duizend supporters afgekomen op het fancy evenement. Onder hen Thibault Prieur (27), een leraar Engels. Eigenlijk, zegt hij, heeft hij een voorkeur voor een nog linksere kandidaat, Philippe Poutou van de NPA, de Nouveau Parti Anticapitaliste.

Maar het is vijf voor twaalf. Marine Le Pen dreigt zich zondag te kwalificeren voor de beslissende tweede ronde op 24 april. De grote favoriet voor de eindzege – president Emmanuel Macron – is dan haar vrijwel zekere tegenstander. “Mélenchon is de enige die kan voorkomen dat we net als in 2017 moeten kiezen tussen extreemrechts en kapitalisme”, legt Prieur uit. “Dus moeten de rijen zich nu sluiten.”

Een stem tegen Le Pen

Prieur is niet de enige die er zo over denkt. Mélenchon stijgt bijna dagelijks en hij staat woensdag volgens opiniepeiler Ifop op 17,5 procent. Ondertussen moeten de overige vijf linkse kandidaten, waaronder de groenen, de socialisten en de communisten, het samen doen met ongeveer 10 procent.

De onverbiddelijke opmars van Mélenchon is het effect van wat de vote utile wordt genoemd, de strategische stem. Steeds meer progressieven willen een dam opwerpen tegen Le Pen (woensdag op 23,5 procent) en zien af van hun eerste keuze.

Alleen doen velen dat niet van harte of zelfs met tegenzin. Want Mélenchon vaart sinds hij in 2017 de tweede ronde op een haar na misliep een onmiskenbaar populistische koers. In zijn jacht op de ontbrekende stemmen flirtte hij tijdens de covidcrisis bijvoorbeeld met virusontkenners en complottheoretici.

Hij suggereerde dat de machthebbers voor elke race naar het Élysée een incident organiseren om de aandacht af te leiden en zo de macht kunnen behouden. Als voorbeeld noemde hij de aanslag die de jihadist Mohamed Merah in 2012 pleegde op een Joodse school in Toulouse.

Daarbij hield hij tot vlak voor de Russische inval in Oekraïne vol dat Poetin nooit een oorlog zou beginnen en wees hij de Verenigde Staten en de Navo aan als bron van alle problemen.

‘Hoe financier je dat allemaal?’

De vrijwel permanent kwaad of geërgerd kijkende Méluch, die al 44 jaar actief is in de politiek, staat ook bekend om zijn eruptieve karakter. Zijn legendarische driftbuien leverden hem al twee keer een veroordeling op wegens bedreiging en intimidatie.

Voor zijn supporters in Trappes is dit alles geen bezwaar. “Hij heeft weleens een standpunt herzien”, beaamt Régis Fogliatta (43), informaticus uit Parijs. “Maar wie in de politiek heeft dat nooit gedaan?” Daarbij is het erg onverstandig om virusontkenners te brandmerken als slechte burgers, benadrukt hij. “Dat zou politiek gezien heel erg dom zijn.”

In zijn bevlogen toespraak reageert Mélenchon zelf op de kritiek dat zijn economische programma niet realistisch is. Hij stelt onder andere een verhoging voor van het minimumloon naar 1400 euro netto per maand (nu 1269 euro), een verlaging van de pensioengerechtigde leeftijd (van 62 naar 60 jaar), een blokkade van de voedsel- en brandstofprijzen, een miljoen gesubsidieerde banen en een toptarief van 90 procent voor iedereen die meer dan 400.000 euro per jaar verdient.

“Ze zeggen steeds: hoe financier je dat allemaal”, zegt hij als een volleerde conférencier met een overdreven zuinig gezicht. “Het antwoord is eenvoudig: wij investeren 250 miljard en daar komt 267 miljard aan inkomsten voor terug.”

Mélenchon richt zijn pijlen vooral op Marine Le Pen, zijn concurrent voor de tweede plaats. Als hij de draak heeft gestoken met de kattenfokhobby van de leidster van het Rassemblement National, stelt hij haar aanhang een vraag. “Wat zou je er uiteindelijk mee opschieten als je Marine Le Pen aan de macht helpt? Zij minacht het volk, want zij wil geen hoger minimumloon en ze zal er ook niet over peinzen om de prijzen te bevriezen.”

Hij voelt het, er hangt iets in de lucht, zo besluit hij zijn show, een verrassing. “Hou vol, het zal van kleine dingen afhangen, voer campagne tot de laatste minuut. Wij gaan door met onze schildpaddenrace. De hazen zullen achter ons eindigen.”

Lees ook:

Links was nog nooit zo zwak in Frankrijk

Alle deelnemers aan de Franse presidentsverkiezingen van april volgend jaar zijn nu bekend. Wat vooral opvalt is de ruk naar rechts die het land heeft gemaakt: links lijkt bij voorbaat kansloos.

Franse burgerbeweging probeert het hopeloos verdeelde links te verenigen. ‘Het is 2022 of nooit’

Met nog maar ruim twee maanden te gaan voor de Franse presidentsverkiezingen staan de linkse kandidaten op grote achterstand in de peilingen. In een laatste poging probeert burgerbeweging La Primaire Populaire het hopeloos verdeelde links te verenigen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden