Irak

Dat KLM na de raketaanval boven Irak vloog is niet raar

Oud-piloot en luchtvaartdeskundige Benno Baksteen.Beeld Hollandse Hoogte / Fotopersburo Edwin Janssen

De overheid moet luchtvaartmaatschappijen sneller inlichten over dreigingen. Maar de bemanning moet kunnen besluiten door te vliegen, zegt luchtvaartdeskundige Benno Baksteen.

Een uur nadat Iran twee Amerikaanse vliegbases in Irak had bestookt, in de nacht van dinsdag op woensdag, vloog boven Irak nog een passagiersvliegtuig van KLM. Hoe kan dat, gezien onze kennis van MH17, vroeg Eva Jinek donderdag in haar talkshow op RTL4. Maar volgens oud-piloot en luchtvaartdeskundige Benno Baksteen, die ook bij Jinek aan tafel zat, is dit niet vreemd. “Dat vliegtuig was onderweg, het vloog waarschijnlijk al boven Irak. Als je wilt omkeren, moet je toestemming vragen aan de verkeersleiding. In dit geval was het besluit kennelijk: laten we gewoon doorvliegen, dan zijn we er het snelste vanaf.”

Dezelfde nacht dat Iran de raketaanval uitvoerde, stortte een Boeing 737-800 van Ukraine International Airlines neer, die een paar minuten eerder was opgestegen vanaf de Iraanse hoofdstad Teheran. Alle 176 inzittenden kwamen om. In eerste instantie meldden Oekraïense autoriteiten dat het ging om motorproblemen, maar die verklaring werd later ingetrokken. Vrijdag zeiden verschillende westerse leiders bewijs te hebben dat Iraans luchtafweergeschut het toestel heeft neergeschoten.

D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma zei donderdag enorm gefrustreerd te zijn vanwege het KLM-toestel dat na de aanval boven Irak vloog. Een van de lessen van MH17, de vlucht die in 2014 boven Oekraïne werd neergehaald, is dat informatie van inlichtingendiensten sneller bij luchtvaartmaatschappijen moet komen, aldus Sjoerdsma.

Hoger vliegen

Volgens Baksteen gold voor het vliegtuig van KLM niet dezelfde dreiging als voor de Boeing 737-800: “Het vliegtuig dat is neergestort vloog pas op anderhalve kilometer hoogte. Overvliegers zitten heel veel hoger. Hoe hoger je vliegt, hoe geavanceerder raketapparatuur moet zijn om je te bereiken. Bovendien is er, vergeleken met een toestel op lage hoogte dat snel voorbijkomt, meer tijd om te kijken wie er vliegt en te besluiten ‘wil ik schieten of niet’.”

Baksteen is het ermee eens dat de overheid luchtvaartmaatschappijen moet informeren over dreigingen. Hij voegt echter toe dat de informatieverstrekking wel al is verbeterd. Ook waarschuwt hij dat het besluit bij de luchtvaartmaatschappij moet liggen, en de eindverantwoordelijkheid bij de gezagvoerder van het vliegtuig. “De overheid heeft de neiging het zekere voor het onzekere te nemen en alles maar te stoppen”, zegt Baksteen. “De luchtvaartmaatschappij kan het risico beter afwegen en is verantwoordelijk voor de veilige uitvoering.”

Ook passagiers moeten wat Baksteen betreft over dreigingen worden geïnformeerd, zodat zij hun eigen afwegingen kunnen maken. Behalve als het vliegtuig al in de lucht is, “dan moet je het gewoon bij de bemanning leggen. De bemanning heeft zelf ook een persoonlijk belang. Dat is het mooie van de luchtvaart: degenen die wettelijk verantwoordelijk zijn, waarborgen met hun leven dat ze de best mogelijke besluiten nemen.”

Lees ook:

Iran zegt Amerikanen bewust te hebben gemist

Iran lijkt bewust Amerikaanse militairen te hebben gespaard bij de laatste aanval. Dat duidt er ook op dat Iran over geavanceerdere rakettechnologie beschikt dan werd aangenomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden