Soedan

Darfur door oplaaiend geweld weer dicht bij humanitaire ramp

Het vluchtelingenkamp Abu Zar in West-Darfur staat in brand na een aanval op 6 april op het kamp. Beeld AP
Het vluchtelingenkamp Abu Zar in West-Darfur staat in brand na een aanval op 6 april op het kamp.Beeld AP

Sinds het vertrek van de VN-vredesmacht nemen aanvallen van Arabische milities in Darfur flink toe.

Erik van Zwam

Darfur in Soedan zit weer gevaarlijk dicht bij een humanitaire ramp. In de hoofdstad van West-Darfur, El Geneina, wordt voortdurend gevochten. Volgens de tweede man van de op de interim-regering toezichthoudende Soevereine Raad van Soedan, generaal Mohamed Hamdan Dagalo (bijgenaamd Hemedti) is het geweld daar zonder weerga. “De situatie is moeilijk en slecht”, zo verklaarde hij deze week.

De gouverneur van West-Darfur heeft de noodtoestand uitgeroepen en El Geneina tot rampgebied bestempeld. De regering heeft tweeduizend manschappen gestuurd om de orde te herstellen. Ook in Noord- en Zuid-Darfur is de situatie de laatste maanden ernstig verslechterd.

Spanningen stevig opgelopen

Sinds het vertrek van de VN-vredesmacht Unamid uit Darfur in december vorig jaar zijn de spanningen stevig opgelopen. In januari werd het grootste vluchtelingenkamp, Krinding bij El Geneina, aangevallen door Arabische milities waarbij honderden mensen om het leven kwamen en 150.000 bewoners op de vlucht sloegen. Ook deze maand zijn vluchtelingenkampen aangevallen, waar voornamelijk de Masalit van Afrikaanse komaf wonen, en vielen er veel doden.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Gevreesd wordt voor een herhaling van het bloedbad van 2003 in Darfur, waarbij 300.000 doden vielen en 2,5 miljoen mensen op de vlucht sloegen. Jarenlang bivakkeerden vluchtelingen in kampen net over de grens in buurland Tsjaad. Toen waren het Arabische milities van de Rizeigat die de Masalit en de Falata aanvielen.

Die milities, ook wel Janjaweed geheten, voerden in 2003 nietsontziende aanvallen uit in Darfur. De toenmalige dictator van Soedan, Omar al-Bashir vormde uit die Janjaweed daarna een eigen leger onder de naam Rapid Support Force (RSF), dat los opereerde van het Soedanese leger en dat nog steeds doet.

Maandenlang onderhandeld over een allesomvattend vredesakkoord

Die RSF wordt sinds jaar en dag geleid door Hemedti, die nu de noodklok luidt over de situatie in Darfur. In kampen als Krinding worden strijders van de RSF juist aangewezen als degenen die verantwoordelijk zijn voor het huidige geweld. De vraag is of Hemedti met zijn verklaring over Darfur niet een vrijbrief wil hebben om op zijn manier orde op zaken te stellen. De troepen die deze week werden gestuurd zijn niet van zijn RSF, maar komen uit het reguliere leger en de reservepolitie.

De oorzaak van het geweld ligt niet alleen bij het vertrek van Unamid. Er is maandenlang onderhandeld over een allesomvattend vredesakkoord met de vele regionale bevrijdingsbewegingen die Soedan kent, dus niet alleen in Darfur. Bij die zogenoemde Juba-onderhandelingen in Zuid-Soedan is overeengekomen dat die vrijheidsstrijders worden opgenomen in het reguliere leger. Leiders van verzetsgroepen gaan deel uitmaken van de transitieregering in Khartoem.

De Masalit hebben bij die onderhandelingen bereikt dat boerenland dat na 2003 is bezet door de Arabische Rizeigat, moet worden teruggeven aan de oorspronkelijk eigenaren, zodat die kunnen terugkeren. Dit leidt nu tot grote spanningen tussen de Arabische en Afrikaanse bevolkingsgroepen. De RSF zou daarbij een hoofdrol spelen en de Rizeigat bewapenen. Ook de Masalit zou zich inmiddels van wapens voorzien en gevechtstrainingen geven aan jongemannen.

Zij proberen de situatie te destabiliseren

De grootste bevrijdingsbeweging, de Sudan Liberation Army, bekend als SLA-AW, weigert deel te nemen aan de vredesbesprekingen. Vanuit de Jebel Marra, een gebergte in West-Darfur, werkt de SLA-AW aan versterking van de eigen gelederen.

Tegelijkertijd zijn in Darfur vertrouwelingen van Bashir uit het provinciale en lokale bestuur gezet. De gouverneur van West-Darfur beschuldigt hen in een interview met The New Humanitarian ervan dat zij proberen de situatie te destabiliseren en medeverantwoordelijk zijn voor het oplaaiende geweld in zijn provincie.

Lees ook:

Hoe moord en verkrachting Darfur blijven teisteren

De Soedanese regio Darfur zucht al bijna twee decennia onder geweld en er komt maar geen einde aan – ook niet na het vertrek van dictator Bashir. ‘De Janjaweed vormen nog steeds de bron van geweld.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden