Reportage Bolivia

Dagloners eisen terugkeer van ‘hun’ Morales

Supporters van de afgetreden president Evo Morales van Bolivia protesteren woensdag tegen zijn vertrek en tegen de nieuwe interim-president Jeanine Añez van de oppositiepartij Nationale Eenheid. Beeld AFP

Aanhangers van de Boliviaanse afgetreden president Evo Morales maken zich zorgen over de toekomst nu de oppositie aan de macht is. Vooral de dagloners roeren zich.

Komen ze of komen ze niet? Dat was de grote vraag woensdag op het Murilloplein in het centrum van Bolivia’s regeringscentrum La Paz. Politie uitgerust met helmen, en geweren om traangas af te vuren, stond klaar voor de confrontatie met de aanhangers van de afgetreden linkse president Evo Morales.

Het geweld tussen aanhangers van Morales en de politie en mensen van de oppositie was de dag ervoor hevig. Woensdag gonsde het rond het Murilloplein van speculaties over nog grotere aantallen Morales-aanhangers die van de satellietstad van La Paz, El Alto, naar beneden zouden komen om van hun ongenoegen blijk te geven. In veel wijken in La Paz zijn barricades opgeworpen om plunderingen te voorkomen. Het Murilloplein werd daarom hermetisch afgesloten.

De ex-president die op uitnodiging zijn toevlucht zocht in Mexico heeft nog veel aanhangers in Bolivia. Vooral onder dagloners en mensen met een laag inkomen. Zij vrezen dat met het vertrek van Morales hun inkomenspositie onder druk komt te staan. Bovendien ligt door de protesten en stakingen veel werk stil en dan worden klusjesmannen niet doorbetaald.

Onder Morales kwamen er medische hulp en medicijnen

Morales’ aanhangers zijn hun afgetreden president dankbaar voor de algemene ziektekostenverzekering die hij invoerde, waardoor de toegang tot medische hulp en medicijnen is geregeld. Zij vrezen dat het alleen maar minder kan worden onder een nieuwe rechtsere president. Daarom rukken ze op naar La Paz, naar het Murilloplein om hun vrees en ook hun boosheid te laten horen.

Nog geen 100 meter van het plein vliegen vier mensen elkaar bijna in de haren vanwege een meningsverschil over de gespannen politieke situatie in het land. Maar verder blijft het protest voor de terugkeer van Morales vreedzaam, terwijl gevechtsvliegtuigen in een vertoon van macht, volgens persbureau Associated Press, over de stad scheerden.

Elders in het land was dat anders. Woensdagnacht kwamen twee mensen kwamen om het leven tijdens schermutselingen tussen aanhangers van Morales en de veiligheidsdiensten, melden persbureaus. Op diverse plekken in het land werden branden gesticht en winkels geplunderd.  Volgens de Boliviaanse autoriteiten kwamen de twee mannen in de oostelijk provincie Santa Cruz om het leven.

Blokkade bij het vliegveld tegen de oppositie

Protest was er ook een dag eerder bij het vliegveld van La Paz. Mari Angélica Ramos, voorzitter van de Federatie van mensen met een beperking in El Alto protesteerde daar vreedzaam. Samen met een paar honderd mensen blokkeerden ze dinsdagmiddag de toegang van het vliegveld van La Paz, dat in El Alto ligt. Ze wilde voorkomen dat parlementariërs van de oppositie die op het vliegveld aankwamen naar de stad konden reizen.

De oproerpolitie in Laz Paz vuurt traangas op aanhangers van de afgetreden president Morales. Beeld REUTERS

Op die manier wilden ze verhinderen dat het parlement kon vergaderen met het vereiste aantal leden. In de verte stond een truck van het leger paraat. Op het vliegveld probeerden politiemensen passagiers ervan te overtuigen te wachten totdat de blokkade voorbij was.

De Whipalavlag, het symbool van de inheemsen, ging mee

Bij de demonstranten was de strijdlust aan het gezicht af te lezen. Hun held Evo heeft het land dan wel verlaten, maar daarmee is het verhaal voor deze mensen niet over. Velen droegen de Whipalavlag, het symbool van de inheemsen van het hoogland en het Amazonewoud in Bolivia. Tot grote verontwaardiging van aanhangers van Evo Morales bespotten aanhangers van de oppositie na Morales’ aftreden een Whipalavlag en staken deze in brand.

Ramos, een vrouw met een krachtig gezicht en twee vlechten, zoals veel vrouwen in de Boliviaanse hooglanden, is boos. “Ze hebben de Whipala beledigd en daarna wel hun verontschuldigingen aangeboden. Dat is niet geloofwaardig. Wij zijn de boosdoeners, maar wij hebben helemaal geen slechte bedoelingen. Wij zijn het echte volk en naar ons wordt nu niet meer geluisterd.”

‘Als El Alto opstaat, staat het op!’

Het is de oude oligarchie die een coup heeft gepleegd, is Ramos’ stellige overtuiging. “Nu is het nog maar een tijdelijke situatie, tot de nieuwe verkiezingen, maar wat doen ze als ze echt aan de macht zijn? Wij accepteren het aftreden van Evo niet. En let wel, als El Alto opstaat, staat het op!” Ze kijkt triomfantelijk.

Onbekende Áñez roept zich uit tot interim-president

Jeanine Añez is de tweede in lijn om de president op te volgen nu hij onder druk is vertrokken naar het buitenland. Zij heeft zichzelf tot interim-president uitgeroepen. Añez is de tweede vicepresident van de senaat in Bolivia. De eerste, trok zich terug, om Morales te vervangen.

Añez wordt gezien als relatief onbekend. Haar stapt wekte verbazing bij politici en demonstranten, maar het Boliviaanse hooggerechtshof bevestigde haar claim als de nieuwe interim-president. Ze heeft volgens de constitutie negentig dagen de tijd om nieuwe presidentsverkiezingen te organiseren. Añez moet voor 22 januari een nieuwe kiescommissie samenstellen en de beide huizen van het Congres laten stemmen over het uitschrijven van de verkiezingen.

Zij behoort tot de oppositiepartij Nationale Eenheid en heeft een probleem met de volksvertegenwoordigers in beide kamers van het Congres, omdat die in meerderheid gecontroleerd worden door de partij van Evo Morales, de Beweging voor Socialisme. De grootste partij van het land lijkt de claim van Añez om als interim-president Morales op te volgen niet te accepteren. Hoe het verder moet met het organiseren van nieuwe verkiezingen is onduidelijk.

De verkiezingen van 20 oktober waren door de Organisatie van Amerikaanse Staten besmet verklaard door de grootschalige onregelmatigheden. Het leidde tot het vertrek van Evo Morales.

Lees ook: 

Evo Morales treedt af, Santa Cruz viert feest.

Drie weken lang kon president Evo Morales de onrust in zijn land overleven.Maar de toenemende druk van de oppositie, de buurlanden en ten slotte zijn eigen legerleiding zijn hem fataal geworden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden