EU-begroting

Crisis in Brussel: Hongarije en Polen blokkeren begroting

De Hongaarse premier Viktor Orbán.Beeld Reuters

Hongarije en Polen keren zich tegen de afspraak dat de EU-geldkraan wordt dichtgedraaid als landen de rechtsstaat-principes aan de laars lappen. Hun veto’s leiden tot crisisoverleg op het hoogste niveau.

Hongarije en Polen hebben de verhoudingen binnen de EU op scherp gezet met hun blokkades voor de EU-meerjarenbegroting. Een recent akkoord over de rechtsstaat is de aanleiding voor hun veto’s, die tot een crisissfeer in Brussel leiden.

Een van de nieuwe afspraken over de meerjarenbegroting (2021-2027) en het daaraan gekoppelde corona-herstelfonds, is dat overtredingen van de rechtsstaatbeginselen (zoals een onafhankelijk justitieapparaat en persvrijheid) kunnen leiden tot het dichtdraaien van de EU-subsidiekraan. Boedapest en Warschau konden dat deelakkoord, dat begin deze maand is gesloten tussen tijdelijk EU-voorzitter Duitsland en het Europees Parlement, niet tegenhouden: het werd maandagmiddag met een gekwalificeerde meerderheid aangenomen door de 27 EU-ambassadeurs.

 Cruciaal onderdeel van het corona-herstelfonds

Maar de twee landen haalden bij een volgend agendapunt hun gram door een ander onderdeel, waarvoor wel vetorecht geldt, te dwarsbomen. Het gaat om een cruciaal onderdeel van het corona-herstelfonds, namelijk het mandaat aan de Europese Commissie om namens alle lidstaten 750 miljard euro te lenen op de kapitaalmarkt. Ook hebben Hongarije en Polen aangekondigd hun veto uit te spreken over de ‘normale’ meerjarenbegroting, waarvoor eveneens de unanimiteitsregel geldt.

Hierdoor komt het opstarten van die begroting per 1 januari in gevaar. Het herstelfonds, dat juist was bedacht om snel soelaas te bieden aan de zwaarst getroffen landen en sectoren, zal sowieso niet voor de zomer van volgend jaar actief worden.

Crisisoverleg

Naar verwachting komt er nu crisisoverleg tussen de EU-voorzitters Ursula Von der Leyen (commissie) en Charles Michel (raad) en de Duitse bondskanselier Angela Merkel namens het voorzittersland. Donderdagavond is er een ingelaste top (per beeldverbinding) van de 27 regeringsleiders, maar die zou eigenlijk helemaal over de coronapandemie gaan. Nu zal ook de begrotingscrisis ieders aandacht opeisen.

Bij gebrek aan overeenstemming over de begroting zal de Europese Commissie per 1 januari haar toevlucht moeten zoeken tot een tijdelijke noodbegroting, gebaseerd op de oude. De kans bestaat dat de apart overeengekomen rechtsstaat-afspraken wél meteen van kracht worden, al bestaat daar in Brussel onduidelijkheid over. Mocht dit het geval zijn, dan zouden de veto’s van Polen en Hongarije hun doel deels voorbijschieten. Bovendien zouden beide landen, die tot de grootste ontvangers van EU-subsidies behoren, ook zelf de meeste veren moeten laten bij het uitblijven van een akkoord.

Vertrouwenscrisis

Een Hongaarse regeringswoordvoerder spreekt tegen dat zijn land de EU nu in een (vertrouwens)crisis stort omdat immers al heel lang bekend is hoe de regering-Orbán erover denkt. “De verantwoordelijkheid ligt bij degenen die deze situatie hebben veroorzaakt, ondanks het weloverwogen standpunt van Hongarije.”

Veel Europarlementariërs reageren woedend. “Hongarije en Polen zeggen eigenlijk: geef ons het geld en laat ons met rust. Zo niet, dan gaan we herrie schoppen”, aldus Daniel Freund van de Duitse Groenen.

“Deze twee landen zitten al in een artikel 7-procedure wegens hun armzalige staat van dienst op het gebied van de rechtsstaat”, tweette Kati Piri (PvdA). “Als de lidstaten eerder hadden opgetreden, hadden Polen en Hongarije nu niet eens stemrecht gehad.”    

Ook Eurocommissaris Johannes Hahn (begrotingszaken) is teleurgesteld. “Dit gaat niet over ideologieën, maar over hulp aan onze burgers in de ernstigste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog.”

Lees ook:

Polen wil EU-gelden blokkeren, maar is daarvan zelf de dupe
Polen dreigt het Europese covidfonds en de Europese begroting te blokkeren. Een bizarre spagaat, want Polen is de grootste netto-ontvanger van EU-subsidies en heeft de Europese covid-miljarden keihard nodig.

EU-parlement boekt een overwinning op de Macrons en Ruttes van deze wereld: begroting stijgt met 16 miljard
Na taaie onderhandelingen weet het Europees Parlement een bescheiden 16 miljard euro toe te voegen aan de zevenjaarsbegroting. Intussen dreigt de Hongaarse premier Orbán met een veto tegen het hele pakket, vanwege een heel andere kwestie: de rechtsstaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden