InterviewKati Piri

‘Crisis bij Turks-Griekse grens kan migratiedebat EU juist weer vlot trekken’

Kati Piri van de PvdABeeld ANP

Europarlementariër Kati Piri (PvdA) bekritiseert zowel ‘chantage’ van Ankara als ‘pr-campagne’ van EU in crisis rond Turks-Griekse grens.

De afgelopen week gingen opzienbarende beelden de wereld over van door Turkije misleide, en vervolgens door Griekenland geweerde migranten. Maar Kati Piri heeft ook met afschuw zitten kijken naar het hoge EU-bezoek van dinsdag aan het grensgebied. De voorzitters Ursula von der Leyen (commissie), Charles Michel (raad) en David Sassoli (parlement) vlogen er met een privé-jet naartoe en gingen vervolgens ‘met een of andere helikopter boven die mensen hangen’, aldus de PvdA-Europarlementariër. “Politiek ramptoerisme. Wat ik helemaal schandalig vond, was dat Von der Leyen zei dat Griekenland dient als een ‘schild’ voor Europa. Zoals de Turken bezig zijn met misinformatie is er vanuit EU-kant een pr-campagne.”

Wat moet er gebeuren met die mensen in dat niemandsland tussen Turkije en Griekenland?

“In ieder geval niet bestoken met waterkanonnen en traangas. Of het nu vluchtelingen zijn of niet: zo ga je niet met mensen om. Deze mensen, die niet uit het oorlogsgebied in het Syrische Idlib komen, moeten gewoon terug naar waar ze vandaan komen. Die zitten al één of twee jaar in Turkije, hadden daar een huis of zaten in een uitzetcentrum. Zij hebben geen enkele reden om bij die grens te staan. Velen zullen mogelijk gedesillusioneerd terugkeren: hun was door Turkije wijsgemaakt dat de grens open was, en dat bleek helemaal niet zo te zijn.

“Je kunt Griekenland niet verplichten om die grens open te zetten, want dan staan er binnen de kortste keren tienduizenden anderen, inclusief Turken die ook weg willen. Er zitten ongetwijfeld echte vluchtelingen tussen die recht hebben op internationale bescherming, maar het is ook weer niet zo dat Turkije momenteel gebombardeerd wordt, in tegenstelling tot Idlib.

“EU-landen verklaren zich nu solidair met Griekenland, de Europese Commissie maakt honderden miljoenen euro’s vrij, maar alleen voor die grensbewaking. Als je écht solidair met Griekenland wilt zijn, moet je naar de eilanden gaan. Daar zitten 42.000 asielzoekers vast, terwijl die kampen een capaciteit hebben van 5000.”

Waarom duurt die uitzichtloze situatie op die eilanden zo lang?

“Dat is misschien wel de grootste frustratie van de afgelopen vier jaar. Het is Griekenland niet gelukt om een functionerend asielsysteem op te zetten, ondanks alle ondersteuning en geld die ze van de EU hebben gekregen. Aan de andere kant vonden veel Europese landen het eigenlijk wel prima dat die schrijnende beelden van die kampen bleven komen. Die moesten dienen als afschrikking.

“Van de 42.000 mensen heeft vermoedelijk de helft recht op asiel. Die moeten snel door naar het vasteland, en vervolgens worden herverdeeld over de EU. De andere helft moet waarschijnlijk terug naar het land van herkomst.”

Toont deze crisis ook niet de onmacht van de EU aan tegenover de Turkse president Erdogan? Die hoeft maar even op een knop te drukken en heel Europa is in paniek.

“Hier waren we inderdaad vier jaar bang voor. Nu heeft hij het gedaan. Dit is natuurlijk totale chantage, gekoppeld aan een ongekende pr-campagne: ‘kijk eens hoe dat hypocriete Europa omgaat met vluchtelingen’.”

De Europese Commissie probeert al een tijdje een nieuw asiel- en migratiebeleid op te tuigen, gaat dat onder deze omstandigheden wel lukken?

“Gek genoeg denk ik dat deze crisis alles juist weer vloeibaar maakt. Het zat vier jaar vast omdat er nauwelijks instroom was. Nu denken mensen: ‘wacht even, dit is niet alleen een probleem voor de Grieken en de Turken, misschien zijn we met z’n allen verantwoordelijk’. In Europa blijkt, helaas, altijd meer mogelijk bij een crisis.”

Het klimaat lijkt echter definitief omgeslagen naar: buitengrenzen dicht, niks meer binnenlaten.

“Je zult zien dat die reactie niet lang houdbaar is. Zelfs als je een fort bouwt rond Griekenland: de mensen blijven komen.”

Beschuldigingen over en weer

Turkije stuurt duizend extra ­politieagenten naar de Griekse grens. Griekenland zegt al zo’n 35.000 mensen te hebben tegengehouden sinds Turkije een week geleden aankondigde ­migranten die naar Europa willen reizen niet te zullen stoppen. Griekenland beweert dat Turkije de migranten helpt om de grens over te steken.

Ankara beschuldigt Athene er weer van de afgelopen dagen bijna 5000 mensen terug ­Turkije in te hebben geduwd. Daarbij zouden 164 mensen gewond zijn geraakt. Ook zouden de Grieken volgens de ­Turken schoten hebben gelost waarbij volgens hen enkele ­doden zijn gevallen. Athene ontkent dat en beschuldigt ­Ankara van het verspreiden van nepnieuws.

De Turkse minister van binnenlandse zaken Süleyman Soylu bezocht donderdag de Pazarkule-grensovergang waar een paar duizend mensen proberen Griekenland in te komen. “De Grieken zijn verplicht om asielzoekers toe te laten”, zei de minister. Athene kondigde eerder aan een maand lang geen asielverzoeken in behandeling te zullen nemen. Volgens Soylu zijn mensen niet verplicht om de officiële grensovergang van Pazarkule te gebruiken, maar kunnen ze ook elders langs de ongeveer 200 kilometer lange grens oversteken.

Lees ook:
Migranten stuiten in Griekenland op hekken en boze bewoners

Over land en over zee proberen migranten Griekenland in te komen, nu Turkije hen niet langer tegenhoudt. Maar eenmaal langs de Turkse grens moeten ze nog heel wat obstakels overwinnen.

Waarom Turkije boos is op de EU? Het land heeft zo zijn redenen

De EU voelt zich gechanteerd door Turkije. Dat land voelt zich na de vluchtelingendeal van 2016 in de steek gelaten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden