Financiële onrust

Crash van Britse pond is grote zorg voor Conservatieven

Een wisselkantoor in Londen. Het pond daalt al enige tijd in waarde. Beeld AP
Een wisselkantoor in Londen. Het pond daalt al enige tijd in waarde.Beeld AP

Het Britse pond staat zwaar onder druk na de aankondiging van radicale belastingverlagingen. De verwachting is dat de centrale bank de rente zal verhogen. Dat veroorzaakt paniek op de hypotheekmarkt.

Niels Posthumus

Britse banken hebben begin deze week veel hypotheekaanbiedingen uit hun virtuele etalages gehaald. Heel wat Britse huiseigenaren gingen daarentegen juist halsoverkop op zoek naar een nieuwe hypotheek met een vast rentetarief. De reden: een grote vrees dat de Britse centrale bank, de Bank of England, de komende maanden de rente stapsgewijs zal verhogen. Want de waarde van Britse munt, het pond sterling, staat onder druk. Maandagochtend kwam die zelfs korte tijd uit op het laagste punt ooit ten opzichte van de Amerikaanse dollar.

De reden is de aankondiging van de nieuwe Conservatieve regering van premier Liz Truss, afgelopen vrijdag, om de belastingen radicaal te verlagen. Dat zou de kwakkelende Britse economie moeten aanjagen. Maar het laat ook de staatsschuld snel oplopen. De maatregelen komen bovendien vooral rijke Britten ten goede. Er klonk meteen kritiek. Minister van financiën Kwasi Kwarteng reageerde zondag echter door er een schepje bovenop te doen, en beloofde nog meer belastingverlaging.

Torenhoge inflatie

Economen noemen dit neoliberale beleid, gestoeld op extra leningen, in een tijd van torenhoge inflatie ‘een gok’. De Bank of England stelde maandag dan ook dat zij niet zal aarzelen om de rentetarieven zo ver te verhogen als nodig is om de inflatie ‘op middellange termijn terug te brengen naar de doelstelling van 2 procent’. Momenteel ligt de inflatie in het Verenigd Koninkrijk rond de 10 procent.

Banken zullen zo’n toekomstige hogere rente doorrekenen in de door hen verstrekte leningen, zoals hypotheken. Volgens de denktank Resolution Foundation zal een renteverhoging naar 6 procent een Brit met een hypotheek van omgerekend 160.000 euro ruim 1100 euro per jaar extra kosten. 1,8 miljoen Britten hebben een hypotheek waarvan zij het rentepercentage volgend jaar moeten vernieuwen.

Verder zorgt een renteverhoging naar 6 procent er volgens de denktank voor dat de kosten voor de overheid om geld te lenen met vele miljarden per jaar gaan toenemen. Want ook de regering moet dan meer betalen voor een lening. De waarde van Britse staatsobligaties ging de afgelopen dagen onderuit.

Enorm experiment

Vanuit het buitenland klinkt eveneens kritiek. De Duitse regering noemde de Britse belastingverlaging, die haaks staat op het beleid van de centrale bank, een ‘enorm experiment’. De Amerikaanse econoom Larry Summers adviseerde om de belastingplannen zelfs volledig terug te draaien. “De eerste stap op weg naar het herstel van vertrouwen is om geen onbetrouwbare dingen meer te zeggen”, twitterde hij zondag in reactie op de uitspraken van Kwarteng.

Ook binnen de Conservatieve Partij rommelt het. Want als Britse huizenbezitters in hun portemonnee worden getroffen, heeft de partij een probleem. De linkse oppositiepartij Labour liep dinsdag in een peiling uit naar een voorsprong van 17 procentpunten, een record. De krant The Times meldt dat ‘een klein maar groeiend aantal’ Conservatieve parlementsleden intern al via brieven heeft aangedrongen op het opstappen van Truss. Dat zou snel zijn – ze is nog geen vier weken premier.

Lees ook:

Grootste belastingverlaging in 50 jaar moet economie VK uit slop trekken

De meeste belastingverlaging komt ten goede aan bedrijven en rijke Britten. Hun investeringen moeten volgens de nieuwe Conservatieve regering de economie stimuleren.

Nieuwe Britse minister van financiën Kwarteng heeft Ghanese roots, maar is verder een typische Tory

De nieuwe Britse minister van financiën bewondert Margaret Thatcher, maar vindt het onverstandig om haar neoliberale beleid blind te kopiëren. Dat pragmatisme komt goed van pas, want hij moet enorme steunprogramma’s gaan bekostigen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden