Luanda Leaks

Corruptie Angolese oud-presidentsdochter liep via Nederland

Beeld Brechtje Rood

De bedrijven van Isabel dos Santos doen in olie, telecom en diamanten.

De Angolese oud-presidentsdochter Isabel dos Santos beheert vanuit Nederland al jaren honderden miljoenen aan betwiste bezittingen. Via Nederlandse brievenbusmaatschappijen bezit de van corruptie beschuldigde Dos Santos grote belangen in onder andere olie-, telecom- en diamantbedrijven. De Nederlandsche Bank zette al in 2012 vraagtekens bij de belangen van Dos Santos via Nederland, maar haar bedrijven onttrokken zich eenvoudig aan het toezicht en zijn nog altijd actief.

De dochter van voormalig president José Eduardo dos Santos van Angola gebruikt zeker negen Nederlandse brievenbusbedrijven voor het beheer van haar belangen in olie, telecom en diamanten. Sommige van die BV’s zijn betrokken bij transacties die volgens de Angolese staat corrupt zijn. De Angolese staat legde eind vorig jaar voor 1,1 miljard dollar beslag op de bezittingen van Dos Santos. Dat bedrag zou zij via Nederlandse b.v.’s hebben onttrokken aan de Angolese staatskas.

De Nederlandse connecties van Dos Santos komen naar voren uit onderzoek van Trouw en Het Financieele Dagblad naar de zogeheten Luanda Leaks, de gelekte interne administratie van Isabel dos Santos. Die documenten kwamen via het het Afrikaanse klokkenluidersplatform PPLAAF in handen van het internationale journalistenconsortium ICIJ die ze deelde met 36 media wereldwijd.

De documenten geven inzage in de manier waarop Isabel dos Santos, en haar man Sindika Dokolo, Nederlandse vennootschappen gebruiken om grote investeringen en overnames te doen op rekening van de Angolese staatskas. Ondanks jarenlange bemoeienis van toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) zijn die bedrijven nog altijd actief.

Isabel dos Santos en haar echtgenoot Sindika Dokolo. Beeld Corbis via Getty Images

Eén van de voorbeelden waarop Isabel dos Santos en haar man Sindika Dokolo via Nederland de Angolese staat benadeeld zouden hebben, betreft een miljoeneninvestering in diamanten. Via een Nederlandse b.v. nam Sindika Dokolo in 2012 samen met het Angolese staatsdiamantbedrijf Sodiam een groot aandeel in de Zwitserse juweliersketen De Grisogono. Uit onderzoek blijkt dat vrijwel de volledige investering – zo’n 200 miljoen dollar – voor rekening kwam van Sodiam, maar in de praktijk ging de zeggenschap naar de man van Isabel dos Santos. Volgens de Angolese regering heeft Dokolo zijn deel van de investering nooit betaald. Dokolo betwist dat, maar toonde daarvoor geen bewijs.

De huidige directeur van Sodiam, Eugénio Pereira Bravo da Rosa, zegt tegen journalisten van ICIJ dat hij er vanuit gaat dat hij van de investering in De Grisogono niets terug zal zien. João Lourenço, de huidige president van Angola, spreekt van een potentiële strafzaak.

De Nederlandsche Bank zette in 2012 al vraagtekens bij de overname, en drong er bij trustkantoor Trust Company Amsterdam (TCA) op aan strenger onderzoek te doen naar de bedrijven van de presidentsdochter. Trustkantoren zijn wettelijk verplicht hun klanten streng te controleren en te onderzoeken waar hun geld vandaan komt, om zo witwassen te voorkomen. Doen ze dat onvoldoende, dan kunnen ze rekenen op boetes en kan zelfs hun vergunning worden ingetrokken.

Beeld Brechtje Rood

Ingeschreven op een adres bij Schiphol

Onder druk van DNB namen Intertrust, en later ook trustkantoren United Trust en TCA en ING Bank afscheid van Isabel dos Santos als klant. Haar vennootschappen worden sinds 2018 niet meer beheerd door een trustkantoor. Ze staan nu ingeschreven op een adres bij Schiphol en worden bestuurd door de voormalige eigenaar van TCA, de 65-jarige Robert van der Velden. Omdat hij formeel niet als trustkantoor optreedt, onttrekt hij zich aan het toezicht van DNB.

DNB wil niet inhoudelijk reageren op vragen van Trouw en Het Financieele Dagblad over de bedrijven van Dos Santos. De toezichthouder benadrukt dat het alleen kijkt naar hoe trustkantoren opereren, en niet naar vennootschappen van omstreden personen als Isabel dos Santos en haar man. Robert van der Velden reageert evenmin op inhoudelijke vragen, maar stelt in een reactie dat hij zich houdt aan de anti-witwaswetten. Ook de fiscale opsporingsdienst FIOD en het Openbaar Ministerie willen niet ingaan op vragen over Isabel dos Santos en haar Nederlandse bedrijven.

Lees ook:
Hoe Isabel dos Santos via Nederlandse brievenbusfirma’s miljoenen aan staatsgeld stal

Toezichthouder De Nederlandsche Bank had al in 2013 door dat er gekke dingen gebeurden in de Nederlandse bedrijven van de presidentsdochter. Een deel van de transacties die de Angolese staat nu corrupt noemt, had DNB zes jaar geleden al in het vizier.

De prijs van een miljoenenproject

Inwoners van de Angolese hoofdstad Luanda zijn zes jaar geleden voor een prestigieus bouwproject met grof geweld uit hun huizen verjaagd. Waarom stapten baggerbedrijf Van Oord, ING en de Nederlandse overheid in dat project terwijl er zoveel signalen waren van wanbeleid en corruptie? Een reconstructie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden