AnalysePaaslockdown

Coronacrisis legt de zwakke plekken van Duitsland pijnlijk bloot

Een verlaten plein bij de Brandenburger Tor in Berlijn.  Beeld AFP
Een verlaten plein bij de Brandenburger Tor in Berlijn.Beeld AFP

De kritiek op de Duitse aanpak van de coronapandemie neemt toe: die legt meer en meer de zwakke plekken van het land bloot.

Het is half drie ’s nachts als de Duitse bondskanselier Angela Merkel uit een reeks moeizame vergaderingen komt. “We zitten in een zeer, zeer ernstige situatie”, zegt ze met een zichtbaar vermoeid gezicht tegen de pers. Omdat het aantal coronabesmettingen in Duitsland veel sneller oploopt dan verwacht, besluit de regering dinsdagnacht om met Pasen het openbare leven compleet tot stilstand te brengen.

Een grote teleurstelling voor de Duitsers, die licht aan het einde van de lockdowntunnel zagen toen de overheid begin maart met een openingsplan kwam. Een jaar lang hadden Duitsers veel begrip voor de vrijheidsbeperkingen. Volgens enquêtes aan het begin van de pandemie steunden vier op elke vijf Duitsers destijds de maatregelen, die noodzakelijk en proportioneel leken. Het land voer in eerste instantie ook redelijk door de pandemie, met relatief weinig besmettingen. Duitsland werd zelfs een voorbeeld, een ‘Corona-Weltmeister’.

De ‘omdat-de-regering-het-verpest-heeft-lockdown’

Maar de sfeer in Duitsland is omgeslagen nu het land de grip op het virus heeft verloren. Volgens een onderzoek van het tv-journaal Tagesschau zou slechts 40 procent van de Duitsers nog begrip hebben voor de scherpere maatregelen van de regering. Er is onvrede over het langzame vaccineren en de ambitieuze teststrategie die maar niet soepel van de grond komt. In februari gingen de scholen open met sneltests; de rest van het land zou spoedig volgen. Maar nog altijd hebben veel scholen geen toegang tot sneltests. Dietmar Bartsch, voorzitter van Die Linke, doopte het plan voor Pasen de ‘omdat-de-regering-het-verpest-heeft-lockdown’.

Angela Merkel maandag na afloop van haar bespreking met deelstaatleiders. Beeld AP
Angela Merkel maandag na afloop van haar bespreking met deelstaatleiders.Beeld AP

De ophef in het land was zo groot dat de regering woensdag het plan haastig weer introk. In een televisietoespraak ging Merkel diep door het stof: “Deze fout is alleen van mij. Uiteindelijk draag ik de eindverantwoordelijkheid.” Het vertrouwen in Merkel is voor het eerst sinds de uitbraak van de pandemie ernstig onder druk komen te staan. De partijen Die Linke, de FDP en de AfD adviseerden de bondskanselier het parlement te vragen om een motie van vertrouwen.

Het brengt haar partij, de CDU, in een moeilijke positie. Vijf maanden voor de federale verkiezingen staat de partij in de peilingen nog maar vier procentpunt voor op de Groenen. Een ongekend dieptepunt. De partij gaat gebukt onder oud zeer dat nu in crisistijd in de schijnwerpers is komen te staan. Zoals de door vier kabinetten van Merkel verwaarloosde digitalisering en het gebrek aan dynamisch leiderschap. En het moeras van de Duitse bureaucratie, waar al vele grote projecten in strandden.

‘Het Duitse onvermogen’

Geheel onverwacht zien Duitsers zich voor schut gezet op het wereldtoneel. Hoewel het land met het eerste coronavaccin kwam, van het Duitse bedrijf BioNTech, loopt het met vaccineren nu ver achter op landen als Israël, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Duitse kranten vergelijken de stemming in het land met die van rond de eeuwwisseling. Ook in die tijd draaide het nationale narratief om ‘het Duitse onvermogen’, toen de zo veelbelovende, nieuw herenigde natie achterbleef in haar economische ontwikkeling.

Duitsland verrees uit die jaren van stagnatie, om uiteindelijk de dienst uit te maken in Europa. Maar waar Duitsland eerder nog landen als Griekenland en Italië de les kon lezen, lijkt het zelf steeds meer aan hervormingen toe te zijn. Een jaar na het uitbreken van de pandemie is pijnlijk duidelijk geworden hoe log het land zich beweegt. Geen beslissing kan genomen worden zonder eindeloze vergaderingen met de deelstaten. Ondertussen worstelen de overheden en gezondheidscentra met verouderde digitale infrastructuur. Ouderen die een afspraak willen maken voor hun vaccinatie worden van het kastje naar de muur gestuurd.

Terwijl de partij Duitsers vertelt dat zij uit solidariteit thuis moeten blijven, belandde de CDU aan het begin van de maand in een corruptieschandaal. Twee partijleden bleken grof geld te hebben verdiend aan het bemiddelen tussen mondkapjesproducenten en het gezondheidsministerie. Die affaire en de ontevredenheid over de strijd tegen de pandemie leverden een historisch slecht resultaat op voor de CDU in de deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg en Rijnland-Palts. De partij houdt haar hart vast voor de federale verkiezingen in september.

Lees ook:

De Duitse christendemocraten zijn in paniek, de ‘coronabonus’ lijkt niet meer zo vanzelfsprekend

Het CDU, de grootste partij van Duitsland, moet zich terugvechten in de gunst van de kiezer. Een sterke leider is een eerste vereiste.

Dit kan Nederland leren van de Duitse aanpak van de coronacrisis

Ons buurland in het oosten is beter in het bestrijden van corona én in testen. Wat kan Nederland leren van Duitsland? Alex Friedrich, hoofd infectieziekten van het UMC Groningen: ‘Ga maar kijken, wat is daar nou anders?’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden