Coronacrisis

Corona maakt van het VK het Verdeeld Koninkrijk

De Britse premier Boris Johnson en de Schotse eerste minister Nicola Sturgeon.Beeld Reuters

De ene na de andere regio in het Verenigd Koninkrijk volgt een eigen coronabeleid. Tot ergernis van de Britse premier Johnson.

Het aantal borden waarop de Britse premier Boris Johnson simultaan aan het schaken is, zou zelfs de meest geroutineerde grootmeesters duizelen. Terwijl hij zich uiterst moeizaam een weg probeert te banen door de brexitonderhandelingen, dwingt de ene na de andere regio in het Verenigd Koninkrijk hem tot een confrontatie. Het maakt de toch al aangetaste verhoudingen tussen het politieke hart in Westminster en de andere gebiedsdelen met de dag wankeler. 

Wales, Schotland en Noord-Ierland gaan al jaren over hun eigen volksgezondheid en hebben dus de bevoegdheid om hun eigen coronabeleid te bepalen. Maar waar ze tijdens de lockdown in het voorjaar nog grotendeels de lijn van Londen volgden, zijn de verschillen nu enorm. Het laat zien dat Boris Johnson in deze crisis vooral de premier van Engeland is en minder van het gehele Verenigd Koninkrijk.

Neem Wales, de Britse regio die zelden in botsing komt met de regering in Londen. De Labour-premier van Wales, Mark Drakeford, kondigde per vrijdag een volledige lockdown aan van minimaal zeventien dagen. “We moeten nu handelen. Als we dit nu niet doen is er een groot risico dat onze zorg het straks niet meer aan kan”, zei Drakeford. 

Alleen doet Wales daarmee precies waar Johnson tegen is. Johnson heeft gekozen voor een stoplicht-systeem, waarbij de maatregelen per regio afhangen van het aantal besmettingen. Johnsons Conservatieve Partij is fel tegen een nieuwe lockdown, uit angst voor de economische consequenties. En zo ontstaat de situatie dat het westen van het Verenigd Koninkrijk volledig op slot is, terwijl net over de grens met Engeland restaurants en winkels nog open zijn. De stad Cardiff heeft zelfs besloten dat Engelsen alleen nog de grens met Wales mogen oversteken als dat strikt noodzakelijk is.

De Schotten voelen zich veel meer thuis bij Sturgeon 

Schotland trekt al langer zijn eigen plan. Al de hele corona-epidemie valt op dat de Schotse premier Nicola Sturgeon, leider van de onafhankelijkheid nastrevende SNP, het voortdurend net even anders doet dan Johnson. Komt Johnson met een stoplicht-systeem met drie niveaus? Dan komt Sturgeon met vijf niveaus. Stelt Johnson dat het dragen van mondkapjes alleen een advies is? Dan stelt Sturgeon ze verplicht.

Sturgeons geeft vijf maal per week een coronapersconferentie.Beeld AP

Sturgeon geeft al maanden vijf dagen per week een coronapersconferentie, om maar te laten zien dat ze er bovenop zit en tot in detail weet wat er speelt. En daarmee is deze corona-epidemie ook puur politiek. Hoe meer ze zich afzet van de chaotische taferelen in Downing Street, hoe meer ze haar pleidooi voor een onafhankelijk Schotland kracht bij zet. 

Niet toevallig bleek uit peilingen vorige week dat 58 procent van de Schotten in een volgend referendum voor afscheiding van het Verenigd Koninkrijk zou stemmen. Dat percentage was nooit eerder zo hoog. Ook vindt 74 procent van de Schotten dat Sturgeon het goed doet tijdens deze pandemie, terwijl maar 34 procent hetzelfde zegt over de regering van Johnson. Desondanks blijkt uit de coronasterftecijfers dat Schotland het amper beter doet dan Engeland, maar door de beeldvorming voelt een meerderheid van de Schotten zich veel meer thuis bij de betrokken Sturgeon dan bij de in hun ogen vaak onbetrouwbare Johnson.

Johnson levert elke dag strijd

En alsof Johnson met Schotland en Wales nog niet genoeg te verduren heeft, roerde deze week ook de stad Manchester zich. De regering eiste dat de stad zou opschalen naar de hoogste alarmfase, maar daar wilde Labour-burgemeester Andy Burnham wel een flinke financiële compensatie voor. Het hoogste niveau van maatregelen betekent het sluiten van pubs, veel winkels en bedrijven. 

Burnham wilde 65 miljoen pond om de lonen van getroffen werknemers te compenseren, maar keiharde onderhandelingen liepen stuk op een verschil van 5 miljoen pond. “We krijgen mensen niet mee in ons beleid als we ze naar beneden duwen, zonder voldoende financiële steun”, zei hij in een ingelaste persconferentie op straat. Omstanders applaudisseerden. Burnham kreeg veel lof, sommigen noemden hem al de koning van het Noorden, terwijl Johnson overkwam als de kille onderhandelaar. Vooralsnog maakt Downing Street 60 miljoen over aan Manchester, maar weigert die extra 5 miljoen bij te leggen.

Boris Johnson tijdens zijn coronabriefing op 22 oktober.Beeld AP

Corona brengt aan de oppervlakte  hoeveel macht Westminster de afgelopen decennia heeft weggegeven. En hoewel Johnson met een meerderheid van tachtig zetels regeert, zit de echte oppositie niet in het Lagerhuis, maar in de rest van het land. Daar maken Edinburgh, Cardiff en Manchester dankbaar gebruik van, met als gevolg dat het Verenigd Koninkrijk totaal niet meer verenigd is.

Johnson levert elke dag strijd: over geld, over coronaregels en over zijn eigen status. Want als de weerstand in het land en in al die regio’s zo groot blijft, knaagt dat aan zijn eigen geloofwaardigheid.

Lees ook:
Koorddanser Johnson scherpt de coronamaatregelen aan, maar kiest nog niet voor de nucleaire optie

Nee de nucleaire optie, zoals premier Johnson het noemde, is nog niet aan de orde. Groot-Brittannië gaat niet opnieuw in lockdown. Maar het land krijgt wel te maken met een reeks nieuwe, scherpe maatregelen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden