Gevechten

Congo beschuldigt Rwanda van invasie grensstad, de band tussen de landen verslechtert in rap tempo

Congolese soldaten reijden met een legerjeep mee richting Kibumba, waar begin juni werd gevochten tegen de rebellen van M23. 
 Beeld AFP
Congolese soldaten reijden met een legerjeep mee richting Kibumba, waar begin juni werd gevochten tegen de rebellen van M23.Beeld AFP

De gevreesde rebellengroep M23 heeft de Congolese plaats Bunagana ingenomen en zou dat met hulp van Rwandese commando’s hebben gedaan.

Erik van Zwam

De legertop van de Democratische Republiek Congo (DRC) beschuldigt het Rwandese leger van een invasie. Het buurland zou zo’n 500 commando’s hebben gestuurd om de rebellen van M23 te helpen bij de verovering van de strategisch gelegen grensplaats Bunagana afgelopen maandag.

De verhouding tussen Congo en het oostelijk gelegen Rwanda verslechtert in rap tempo. Voor een oorlog tussen de twee Afrikaanse landen wordt gevreesd. Rwanda ontkende tot nu toe militairen naar het buurland te hebben gestuurd. Volgens de Congolese generaal Sylvain Ekenge hebben de Rwandese militairen de territoriale integriteit van zijn land geschonden.

Congo waarschuwde al eerder dat circa 500 soldaten in non-descripte groenzwarte uniformen, zonder insignes, vanuit Rwanda het buurland stiekem binnengeglipt waren. Zij zouden de gevreesde opstandelingen van M23 hebben geassisteerd bij de inname van Bunagana, dat op circa zestig kilometer ligt van de stad Goma met zijn twee miljoen inwoners.

Tienduizenden Congolezen op de vlucht

Bunagana is een hub vanwaaruit internationale hulporganisaties en de Verenigde Naties met vredestroepen van de Monusco opereren. Het plaatsje ligt ook dicht bij de grens met Oeganda en is het vervoerscentrum van goederen die Congo importeert van over de hele wereld, tot uit China toe.

Bij de gevechten om Bunagana zijn zo’n 30.000 inwoners met een dikke honderd Congolese militairen naar Oeganda gevlucht. Ze zwerven daar rond, zonder enige vorm van hulp of onderdak. Al eerder maakten de VN bekend dat er zeker 72.000 Congolezen op de vlucht waren geslagen voor het oplaaiende geweld.

De Oegandese strijdkrachten zijn ook in staat van paraatheid gebracht. Legerwoordvoerder, brigadier-generaal Felix Kulayigye meldde aan persbureau Reuters dat de “ontwikkelingen in het buurland nauwlettend in de gaten worden gehouden”.

Congo beschuldigt ook Oeganda van betrokkenheid. Het Oegandese leger zou Congolese troepen hebben verhinderd op te rukken naar Bunagana en de zijde hebben gekozen van M23. De aantijging wordt niet bevestigd. Oegandese militairen hebben sinds 1 december van vorig jaar juist het Congolese leger bijgestaan in de strijd tegen de jihadistische terreurgroep ADF, die ook in Oost-Congo opereert.

De situatie wordt nu dreigender

De Verenigde Naties en de Afrikaanse Unie zijn bezorgd over de escalatie, waar nu drie landen en tenminste twee guerrillabewegingen bij betrokken raken. Het conflict voert terug op de genocide van 1994 in Rwanda waar in korte tijd zo’n 800.000 Tutsi’s en gematigde Hutu’s zijn afgeslacht door radicale Hutu’s. M23 bestaat uit Tutsi rebellen, die in Congo vechten tegen de Hutu guerrilla’s van de FDLR.

M23 wordt gesteund door de Tutsi regering onder leiding van president Paul Kagame in Rwanda. De FDLR vecht aan de zijde van het Congolese leger. Regelmatig laait de strijd op. Zo wist M23 in 2012 de Congolese miljoenenstad Goma, grenzend aan Rwanda, in handen te krijgen. Uiteindelijk is daar een vredesakkoord uit onderhandeld. Maar nu tien jaar later heeft M23 zich gehergroepeerd en de strijd hervat, omdat de regering van Congo zich niet zou houden aan de afspraken uit 2012. M23 dreigde begin van deze maand weer op te rukken naar Goma.

Begin juni veroverde M23 voor een paar dagen de Congolese legerbasis Rumangabo en waren er hevige gevechten bij de in de buurt liggende stad Kibumba op nog geen twintig kilometer afstand van Goma. Congolese troepen wisten M23 terug te dringen. Het Congolese leger geldt als niet erg effectief in de strijd tegen de meer dan 120 rebellengroepen in het land. De situatie wordt nu dreigender met de potentiële steun van Rwanda aan M23, dat een goed georganiseerde legermacht heeft.

Rwanda verwijt Congo dat het in de strijd tegen M23 de rebellen achtervolgt op Rwandees grondgebied en dat daarbij minstens twee raketten over de grens terecht zijn gekomen.

Misdaden tegen de menselijkheid

Human Rights Watch beschuldigde M23 in 2012 en 2013 van het plegen van misdaden tegen de menselijkheid door het op grote schaal executeren van burgers, het verkrachten van meisjes en vrouwen en het onder dwang rekruteren van jongens voor M23.

Lees ook:

Rwanda dreigt betrokken te raken bij hevige strijd in Congo.

De volkerenmoord in Rwanda uit 1994 echoot na in een oplaaiend conflict in Congo waar Tutsi rebellen strijden tegen het Congolese leger en een Hutu guerrillagroep.

‘M23-rebellen verslagen door Congolese leger’.

De regering van de Democratische Republiek Congo heeft dinsdag gezegd dat de rebellenbeweging M23 is verslagen. De resterende rebellen zijn volgens een regeringswoordvoerder in de nacht van maandag op dinsdag uit hun laatste steunpunten verdreven. Zij zijn de grens over gevlucht of hebben zich overgegeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden