OnderzoekElektronica

Computers en mobieltjes slurpen een flink deel van onze energie

Kabels in een datacenter. Beeld ANP
Kabels in een datacenter.Beeld ANP

Voor het eerst lieten de Europese Groenen uitrekenen hoeveel onze apparatuur het milieu belast. Dat is behoorlijk veel: onze computers, tablets, mobieltjes en spelcomputers maken meer dan 40 procent op van wat een Europeaan aan CO2 kan uitstoten als hij de opwarming van de aarde onder de 1,5 graad wil houden.

Romana Abels

Europarlementariër Kim van Sparrentak van GroenLinks zit in haar kamer op de tiende verdieping van het Europees Parlement. Op haar bureau staat een beeldscherm. Er ligt ook een iPad en een mobiele telefoon. Aan de muur heeft ze nog een scherm hangen. “Ze wilden me ook nog een notebook geven. Die heb ik geweigerd”, zegt ze.

Al die apparaten moeten in het stopcontact, dus dat ze niet meteen een positieve uitwerking zouden hebben op het milieu voelde ze wel aan. Maar dat het zo veel was als nu blijkt, daar stond ze ook zelf van te kijken. “Iedereen heeft thuis wel een paar oude mobieltjes liggen. We nemen een nieuwe omdat er een betere camera in zit, of omdat de batterij langer vol blijft. Maar waarom kun je niet gewoon een nieuwe camera op je mobiel zetten, of een andere batterij aanschaffen?”

De naam van Van Sparrentak staat onder een omvangrijk onderzoek dat de Europese Groenen hebben laten uitvoeren door een Frans bureau dat is gespecialiseerd in dergelijke berekeningen en waaruit blijkt dat dit soort apparatuur het milieu bovenmatig belast. Dinsdag wordt het gepresenteerd. Dan gaat er ook officieel een exemplaar naar de Europese Commissie, die bezig is met het ontwikkelen van beleid over elektronica.

Verband tussen Green Deal en het digitale leven

“De Europese Commissie heeft twee grote doelstellingen deze periode”, zegt Van Sparrentak. “Dat is digitaal – iedere burger moet connected zijn – en de Green Deal: de opwarming van de aarde moet gestopt worden. Maar vreemd genoeg is er nooit eerder een verband gelegd tussen die twee onderwerpen.”

Nu zijn er gegevens om dat verband wel te gaan leggen. Het onderzoek, dat is uitgevoerd door het Franse onderzoeksbureau GreenIT, toont volgens de Groenen aan dat het tijd wordt dat beide onderwerpen met elkaar in verband worden gebracht.

“Tot nu toe heeft de Europese Commissie met name oog voor het energieverbruik van datacenters. Dat is inderdaad ook flink, maar vooral de productie van apparatuur en gebruik ervan is het meest belastend voor het milieu. Vooral als je breder kijkt dan energieverbruik”, zegt ze.

Datacenters, plekken waar grote hoeveelheden computers zorgen dat de omgeving in verbinding blijft met het wereldwijde web, maken 25 procent van de milieu-impact uit.

32.344.000 elektrische kacheltjes die een jaar lang branden

Het rapport staat vol cijfers, die voor het begrip zijn omgezet in termen die begrijpelijker zijn dan megatonnen of watt. Het gebruik van materialen voor alle Europese apparaten weegt evenveel als 9,2 miljard Europeanen, mits je ervan uitgaat dat die 62 kilo per persoon wegen. “Dat betekent dat het aantal materialen dat wordt gebruikt voor de digitale diensten van alle Europese landen ruwweg even groot is als het gewicht van alle mensen op aarde”, staat er op pagina 8.

Het levert een afvalberg op die net zo veel weegt als 1,87 miljard Europeanen. Het energieverbruik van alle apparaten in de EU is even groot als wanneer je 32.344.000 elektrische kacheltjes van 1000 watt een jaar lang aan zou laten staan. Het gebruik van elektronische apparatuur neemt een aandeel van 9,3 procent van het Europese energieverbruik voor zijn rekening.

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Grotere getallen verschijnen als je gaat rekenen met de hoeveelheid CO2 die een Europeaan in de nabije toekomst mag uitstoten om de opwarming van de aarde onder de anderhalve graad te houden. Dan neemt ICT een aandeel van 40 procent in. “Dat betekent dat je de overige 60 procent moet gebruiken voor vervoer, wonen, voor alle andere dingen”, zegt Van Sparrentak. Dat is, zegt ze er voor de zekerheid bij, niet genoeg.

Per persoon betekent het dat iedereen in Europa aan elektronisch afval het gewicht van 3,6 mensen per jaar produceert en dat hij evenveel energie verbruikt als een elektrische kachel die 23 dagen achter elkaar op de hoogste stand staat te fakkelen.

Van Sparrentak hoopt dat de Europese Commissie het rapport zal gebruiken om toekomstig beleid mee te ontwikkelen. “Ik hoop dat het ervoor zorgt dat apparaten een langere levensduur zullen krijgen. Dat een laptop niet onbruikbaar wordt omdat er geen software-updates meer voor worden gemaakt, zoals nu het geval is.”

“Ik hoop vooral ook dat de Europese Commissie ervoor kan zorgen dat we onszelf minder afhankelijk maken van een klein clubje van ontwikkelaars die er steeds voor zorgen dat we meer en nieuwere spullen nodig hebben.”

Geen overdreven milieuclaims

De Europese Commissie werkt aan twee voorstellen die eigenlijk deze maand zouden worden gepresenteerd maar een paar maanden zijn uitgesteld. Een van die voorstellen is de non-financial reporting directive. Die regelt dat bepaalde grote bedrijven openbaar moeten maken hoe zij omgaan met milieu-aspecten.

Het tweede voorstel heet empowering consumers for a green transition. Dat is een richtlijn die ervoor moet gaan zorgen dat consumenten betrouwbare en nuttige productinformatie krijgen, bijvoorbeeld over de levensduur en reparatiemogelijkheden. De richtlijn moet ook voorkomen dat overdreven milieuclaims worden gedaan en producten met een heimelijk verkorte levensduur worden verkocht.

Lees ook:

De wereldwijde berg aan elektronisch afval groeit zorgwekkend hard

Het elektronische afval groeit steeds harder. Schadelijk voor het milieu, constateert een VN-rapport, en slecht voor de portemonnee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden