Polen

‘Compromis’ is vies woord voor Poolse regering

De Poolse premier Mateusz Morawiecki spreekt tot het Europees parlement in Straatsburg. Beeld REUTERS
De Poolse premier Mateusz Morawiecki spreekt tot het Europees parlement in Straatsburg.Beeld REUTERS
Redactie Trouw

“Lidstaten hebben het recht om veranderingen in de Europese rechtsorde te eisen, maar dat doe je met voorstellen, discussie en het bereiken van compromissen. Zo werkt onze Europese Unie”, maande Europarlementariër Malik Azmani dinsdag in debat met de Poolse premier Mateusz Morawiecki.

Het lijkt aan dovemansoren gericht. In de Poolse taal is de eerste associatie bij het woord ‘compromis’ het bijvoeglijk naamwoord ‘rot’. Compromisloos daarentegen heeft een positieve lading. “Zelfs producenten van koptelefoons verzekeren dat hun product ‘compromisloos’ is”, schreef taalkundige Michal Rusinek recentelijk. In de politiek geldt ‘compromisloos’ als compliment, laat Rusinek zien: “Terwijl de basiseigenschap van een politicus zou moeten zijn dat hij in staat is compromissen te sluiten.” Maar zo werkt het in Polen niet. Zeker niet in de traditionalistische achterban van regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS).

Duimschroeven

“Als we een stap terug doen, denken zij dat we zwak zijn en draaien ze de duimschroeven verder aan”, meent de lokale PiS-politicus Jacek Kotula. In het parlement van Podkarpacie nam hij het initiatief om deze conservatieve provincie uit te roepen tot zogenoemde ‘lhbt-ideologie-vrije zone’. Hij is verbolgen dat zijn partijgenoten zijn gezwicht voor Brusselse druk. De Commissie bevroor subsidies, waarop de ‘zone’ werd opgeheven. Dat gaat niet nog een keer gebeuren, verzekert hij: “Als we het hard spelen en zeggen: wij accepteren niet dat jullie je met onze zaken bemoeien, dan geeft Brussel het wel op.”

Helemaal in die lijn beschuldigde premier Morawiecki gisteren de Europese instellingen van ‘financiële chantage’, ‘bedreigingen’, ‘insinuaties’ en ‘paternalistische betweterigheid over democratie en rechtsstaat’. Vorige week verklaarde zijn politieke baas, PiS-leider Jaroslaw Kaczynski, dat de ‘hervorming’ van de rechterlijke macht – de steen des aanstoots in het conflict met Brussel – een versnelling hoger wordt gezet.

Wat dat zou betekenen, vatte rechter Beata Morawiec samen: “We hebben dertig jaar of langer ervoor gevochten dat rechters onafhankelijk zijn. En nu keren we terug naar de tijden van het communisme.” En passant moet het Hooggerechtshof worden ingekrompen en blijven hier waarschijnlijk alleen rechters over die volgens omstreden PiS-regels zijn benoemd.

Tot slot tekende het dagblad Gazeta Prawna uit de mond van een anonieme ‘gesprekspartner uit de regering’ het volgende op: “We hebben al een lijst gemaakt van zaken die we kunnen blokkeren, vooral als unanimiteit nodig is.” De EU lamleggen dus. Dit alles wijst erop dat compromis voor de PiS-regering nog altijd een vies woord is.

Lees ook:

Polen ligt met volle kracht op ramkoers met Europa

Volgens een uitspraak van het Poolse constitutionele hof gaat het Europese recht niet altijd boven het Poolse. ‘Dit is een aanval op de hele EU’.

Warschau en Brussel schuiven de bedden uiteen, en daar is lang niet iedere Pool blij mee

Met de oplopende spanningen tussen Warschau en Brussel laten de Polen op straat van zich horen. ‘We willen niet dat deze regering ons uit Europa wegleidt’.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden