null Beeld

ColumnBas den Hond

Commissie ‘6 januari’ presenteert: huichelaar onder ede

Redactie Trouw

Een verademing zijn ze, de hoorzittingen van de commissie die de bestorming van het Capitool onderzoekt, waarvan er nu drie zijn geweest.

De leden zitten in plechtig stilzwijgen te luisteren naar hun collega’s die de beurt hebben als ondervrager. Het gebruikelijke gehakketak in Amerikaanse hoorzittingen, waarin Democraten en Republikeinen om de beurt een paar minuten krijgen om hun politieke punt te scoren met suggestieve vragen, ontbreekt geheel.

Dat komt doordat de enige Republikeinen die lid zijn van de commissie, Liz Cheney en Adam Kinzinger, net zo’n bloedhekel hebben aan Donald Trump als de zeven Democratische leden. De getuigen kunnen dus in alle rust hun verhaal doen, op de zitting zelf, of eerder in een besloten verhoor dat is opgenomen. En ook die verhalen vallen in positieve zin op: ze zijn verankerd in de realiteit.

Dat krijg je als iemand heeft moeten zweren de waarheid en niets dan de waarheid te vertellen. En dan hoor je heel andere verhalen dan diezelfde mensen eerder ophingen.

Zware twijfels

De commissie kreeg bijvoorbeeld van de campagnemanager van Donald Trump in 2020, Bill Stepien, te horen dat hij in de verkiezingsnacht, 3 november, al zwaar twijfelde of Trump nog kon winnen. Weliswaar stond zijn baas toen voor in de telling in een aantal staten, maar daar waren het vooral poststemmen die geteld moesten worden. En het waren vooral Democraten die hun stem – op Joe Biden – langs die weg hadden uitgebracht. Daar hadden de media de kiezers op voorbereid, en zijn adviseurs hadden het Trump uitgelegd. Maar evengoed riep hij, tegen hun advies in, zichzelf die avond tot winnaar uit. En verklaarde hij de opmars van Biden in de tellingen door het aanslepen van valse stembiljetten.

Toen Trump dat in de dagen daarna bleef volhouden, gaf Stepien er de brui aan. “Ik vond eigenlijk niet dat wat er gebeurde eerlijk of professioneel was. Dus dat leidde ertoe dat ik wegging.”

Je zou bijna sympathie voor hem krijgen: een succesvolle ondernemer in de bedrijfstak democratie die Donald Trump als klant krijgt, merkt dat voor deze cliënt verliezen geen optie is, en dus met opgeheven hoofd het pand verlaat, voordat hij zelf in schimmige zaken belandt.

Niet bang voor vuile handen

Maar zo zit het niet helemaal. Toen Trump in 2016 Stepien in dienst nam voor zijn eerste campagne, haalde hij iemand binnen die niet bang was vuile handen te maken in de politiek. Zo was Stepien in 2013 medeverantwoordelijk voor een enorme verkeerschaos in New Jersey. Hij werkte toen in de staf van de gouverneur van de staat, Chris Christie, wiens verkiezingscampagne hij had geleid. Met een aantal collega’s had hij geregeld dat enkele rijbanen van een belangrijke brug naar de stad New York zonder reden werden gesloten. Dat was een strafmaatregel tegen de burgemeester van een stadje aan het begin van de brug. Die had zich niet willen uitspreken voor de herverkiezing van Christie.

Voor Trump deed Stepien in 2016 goed werk. Hij maakte promotie en bleef voor hem werken, eerst in het Witte Huis en daarna als leider van zijn tweede presidentscampagne in 2020. En nadat die eindigde in verlies, riep Stepien een paar dagen lang net zo hard als Trump zelf dat de verkiezing niet eerlijk was verlopen. “Er is precies gebeurd wat de president zei dat ging gebeuren”, zei hij. “Overal in het land zijn Democraten aan het liegen en valsspelen.”

Bill Stepien (r) en Donald Trump in 2020.  Beeld AFP
Bill Stepien (r) en Donald Trump in 2020.Beeld AFP

10.000 dollar per maand voor politieke adviezen

Dat hij daarna ontslag nam, zou dan in zijn voordeel kunnen pleiten: hij had kennelijk het licht gezien. Maar met wat speurwerk in openbare archieven ontdekten onder andere de Huffington Post en de Washington Post dat Stepien niet echt wegging. Zijn bedrijf, National Public Affairs, stuurt alweer sinds februari 2021 rekeningen naar een aan Trump gelieerd politiek comité, Save America. Stepien verdient minstens 10.000 dollar per maand met politieke adviezen, met name over verkiezingen en voorverkiezingen, overal in het land waar Trump kandidaten wil steunen of juist wil laten verliezen.

En als een politicus beweert dat de verkiezing van Joe Biden gestolen is, dan is dat voor Stepien geen reden om niet voor hem of haar te werken. Zo adviseert hij Harriet Hageman, die in de Republikeinse voorverkiezingen in Wyoming hoopt te winnen van Liz Cheney, de Republikeinse vicevoorzitter van de commissie die de bestorming van het Capitool onderzoekt. In interviews weigert Hageman tot de dag van vandaag te erkennen dat Joe Biden eerlijk gekozen is. Trump steunt haar, in de hoop op die manier een van zijn aartsvijanden in de Republikeinse partij onschadelijk te maken.

En Hageman is lang niet de enige. In totaal, berekende de Huffington Post, heeft Stepien tot nu toe meer dan 1,4 miljoen dollar verdiend aan kandidaten die, tegen alle bekende feiten in, de juistheid van de verkiezingsuitslag van 2020 in twijfel trekken.

Eerlijk zijn onder ede is één ding, maar de schoorsteen moet ook blijven roken. En als Republikeins politiek dienstverlener kom je dan kennelijk niet onder Trumps slechte verliezerschap uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden