Russische politieagenten arresteren demonstranten die in St.-Petersburg protesteren tegen de gedeeltelijke mobilisatie die president Poetin heeft afgekondigd.  Beeld AFP
Russische politieagenten arresteren demonstranten die in St.-Petersburg protesteren tegen de gedeeltelijke mobilisatie die president Poetin heeft afgekondigd.Beeld AFP

Stem uit RuslandRostov

Collectieve onrust na Poetins mobilisatie: ‘Het kan je broer, zoon of echtgenoot zijn’

Langzaam maar zeker worden in Rusland de gevolgen van de massale internationale sancties zichtbaar. Aflevering negen over de gevolgen van de oorlog en de strafmaatregelen op de gewone burger.

Jarron Kamphorst

Het is het gesprek van de dag. Op elke straathoek, in de cafés, op kantoor, in WhatsApp-groepen en gewoon thuis aan de keukentafel, iedereen in haar omgeving heeft het over de gedeeltelijke mobilisatie die president Poetin woensdagochtend afkondigde, vertelt Doenja Karenina. Voor de 41-jarige bewoonster van de zuid-Russische stad Rostov aan de Don voelt het als een déjà vu. “Het is net als op 24 februari toen de speciale militaire operatie begon. Het gaat nergens anders meer over en iedereen maakt zich ernstig zorgen over de situatie.”

Zo pikte Karenina donderdagochtend een gesprek op tussen een paar vrouwen in de kleedkamer van haar sportschool. “Een van hen vertelde dat een vriend van haar vanochtend al een brief op de mat had liggen dat hij zich moest melden bij het leger. Dat iemand al zo snel na de aankondiging wordt opgeroepen, zegt mij dat het allemaal van tevoren is voorgekookt, anders krijg je niet zo snel bericht. Ook in mijn persoonlijke omgeving kent iedereen wel iemand die in aanmerking komt om te moeten vechten. Al ontspringen mijn eigen familieleden en vrienden vooralsnog godzijdank de dans.”

Het is tekenend voor de grote onzekerheid waar veel Russen nu mee kampen. Want hoewel Poetin in zijn speech benadrukte dat alleen reservisten met gevechtservaring onder de wapenen worden geroepen, laat de officiële tekst van het presidentiële decreet genoeg ruimte voor interpretatie. “Iedereen bestudeert die tekst grondig en eigenlijk wordt niemand er wijzer van. Het document is eens te meer op de typische Russische manier geformuleerd: het staat bol van de vaagheden, zodat het op iedereen betrekking kan hebben.”

In Moskou voert de oproerpolitie demonstranten af die protesteren tegen de mobilisatie in Rusland. Beeld AP
In Moskou voert de oproerpolitie demonstranten af die protesteren tegen de mobilisatie in Rusland.Beeld AP

Door middel van zelfverminking de dans ontspringen

En dus maakt ook vrijwel iedereen zich zorgen over een mogelijke oproep van het leger en zoeken Russen massaal naar manieren om zichzelf of hun geliefden aan de mobilisatie te onttrekken. “Het zorgt voor onrust en woede. Een vriend van mij werkt bij de gemeente hier in Rostov. Woensdag stond zijn telefoon roodgloeiend. Iedereen wilde weten wat ze te wachten stond en of er geen manier bestaat om aan de dienstplicht te ontkomen. Vrienden en kennissen van hem belden zelfs om te vragen of hun zoons, broers of echtgenoten niet op miraculeuze wijze van de lijst met dienstplichtigen afgehaald kunnen worden. Het is collectieve paniek.”

Die paniek gaat zelfs zo ver dat er al verhalen de ronde gaan over de mogelijkheid om door middel van zelfverminking de dans te ontspringen. “Een collega van mij bestudeerde woensdag de redenen voor vrijstelling, omdat haar man mogelijk wordt opgeroepen. Op die lijst met uitzonderingen stond onder meer dat als iemand minstens tien tanden of een vinger mist, hij niet hoeft te vechten. Toen ze dat las, keek ze me aan en zei ze dat die tanden misschien wat duur zijn, omdat die ooit ook weer teruggezet moeten worden, maar dat het afhakken van een vinger misschien wel een optie is. Ze bedoelde het als grap, maar het zou me niet verbazen als dit soort ideeën binnenkort werkelijkheid worden. Alles beter dan vechten, zo staan de meeste mensen erin”.

Vreemd vindt Karenina dat niet. “Vrijwel iedereen die ik spreek is tegen de mobilisatie, met een paar uitzonderingen daargelaten. Niet zo gek ook, door gewone burgers op zo’n schaal in de oorlog te betrekken wordt het conflict persoonlijk. Eerst waren het alleen professionele soldaten die vochten, nu kan het je broer, zoon of echtgenoot zijn. Het Kremlin haalt de oorlog met dit besluit naar Rusland zelf en maakt de eigen bevolking er tegen wil en dank onderdeel van”.

De naam van Doenja Karenina is om veiligheidsredenen gefingeerd. Haar echte naam is bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Gedeeltelijke mobilisatie leidt tot uittocht en paniek onder Russen

Vliegtickets naar het buitenland zijn nauwelijks verkrijgbaar en op Google wordt volop gezocht naar manieren om de dienstplicht te ontlopen. Russen proberen massaal aan de gedeeltelijke mobilisatie te ontkomen.

Met een beetje patriottisch vertoon op school is niets mis

Langzaam maar zeker worden in Rusland de gevolgen van de massale internationale sancties zichtbaar. Aflevering acht over de impact van de oorlog en de strafmaatregelen op de gewone burger.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden