Coronabeleid

Chinezen gaan massaal de straat op voor het eerst sinds 1989

Demonstranten houden een leeg A4'tje omhoog uit protest tegen het Chinese overheidsbeleid.  Beeld Getty Images
Demonstranten houden een leeg A4'tje omhoog uit protest tegen het Chinese overheidsbeleid.Beeld Getty Images

Voor het eerst sinds 1989 zijn er weer grote demonstraties in belangrijke Chinese steden. ‘Het leven in China is door de vele lockdowns moeizaam geworden.’

Jelle Brandsma

“De Chinezen voelen zich bij de neus genomen”, zegt China-deskundige Frank Pieke, hoogleraar aan het Oost Azië-instituut in Singapore. Anderhalve week geleden besloot het politbureau in Peking om ‘een verstandiger covidbeleid’ te voeren en de teugels iets te laten vieren, vertelt Pieke. Maar de laatste tijd loopt het aantal besmettingen weer op waardoor lokale autoriteiten versoepeling van de maatregelen toch niet aandurven. Pieke: “Er is hoop gecreëerd, maar de bevolking merkt dat er niets wezenlijks verandert en gaat de straat op.”

Onder meer in de steden Shanghai, Wuhan en Nanjing waren de afgelopen dagen demonstraties tegen de lockdown-maatregelen van de overheid. Er werden leuzen geroepen tegen president Xi Jinping: “Xi weg ermee!” Directe aanleiding voor de protesten is een brand in de stad Urumqi waarbij tien slachtoffers gevallen zouden zijn. Hulpdiensten zouden door de lock-downmaatregelen niet bij de goed bij de brand kunnen komen.

Onder de oppervlakte broeit bredere onvrede over het covidbeleid, zegt Frans-Paul van der Putten, China-expert verbonden aan instituut Clingendael in Den Haag. “Het leven in China is door de vele lockdowns moeizaam geworden. Veel mensen hebben er genoeg van. Voor het eerst sinds de demonstraties in 1989, onder meer op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking, zijn er weer grote demonstraties in de belangrijke steden. Dat is opmerkelijk.”

Een man wordt zondag gearresteerd in de Chinese stad Shanghai tijdens protesten tegen de strenge coronamaatregelen in China.   Beeld AFP
Een man wordt zondag gearresteerd in de Chinese stad Shanghai tijdens protesten tegen de strenge coronamaatregelen in China.Beeld AFP

‘Hele wijken en steden worden afgegrendeld’

“De strenge coronamaatregelen duren al heel lang en er is geen zicht op waar dit naartoe gaat”, zegt Van der Putten. Heel lang kon de Chinese overheid redelijk tevreden zijn over de strenge maatregelen tegen de verspreiding van het virus. Peking hield met het zero-covidbeleid de coronacrisis redelijk onder controle. Tegelijkertijd waren de lockdowns een manier de bevolking stevig onder de duim te houden. Maar de nieuwste varianten van covid zijn besmettelijker en dan grijpt het virus toch ook in China om zich heen. Dat is heel ingrijpend, zegt Van der Putten. “Hele appartementencomplexen, wijken en steden worden afgegrendeld.”

Pieke en Van der Putten zien in de demonstraties nog geen roep om politieke verandering en een vraag om democratisering. “In het algemeen lijkt het protest echt gericht op de covidmaatregelen”, meent Van der Putten. “De demonstraties van 1989 waren in eerste instantie gericht tegen de corruptie en voor een beter bestuur. Later kwam daar een roep om democratie bij. Hoe langer protesten duren, hoe meer de motieven van demonstranten kunnen veranderen.”

De Chinese regering zit in een lastig parket, zegt Pieke. “Xi moet wel vasthouden aan de koers die hij heeft uitgezet. Anders staat hij in zijn hemd. Hij zal nooit erkennen dat hij fout zit. Maar de economie lijdt onder de draconische maatregelen en je ziet nu ook de bevolking protesteren.”

De reflex van de Chinese autoriteiten is om het oproer zo snel mogelijk de kop in te drukken, zeggen de twee Azië-experts. De politie grijpt hard in en dat kan nog heftiger worden. Pieke voorziet dat Peking zo nodig het leger inzet, zoals ook gebeurde in 1989. “Dat leidt onvermijdelijk tot escalatie.”

Lees ook:

‘Xi Jinping, weg ermee!’, schreeuwt de menigte in Shanghai

Woedende Chinezen gaan in Shanghai en andere steden de straat op in protest tegen het zerocovid-beleid. Zeer uitzonderlijk klinken er zelfs leuzen tegen de Communistische Partij en leider Xi Jinping.

De prijs van het coronabeleid wordt voor China te hoog

Het zeer strenge coronabeleid zorgt in China voor tot nu toe ongekende protesten. Ook de kosten ervan zijn niet langer op te brengen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden