Wijn wint enorm aan populariteit in China, dus de markt voor een eigen product is gigantisch.

ReportageChinese wijn

Chinezen drinken steeds meer wijn en daar speelt dit familiebedrijf op in: Ningxia is de Chinese ‘Bordeaux’

Wijn wint enorm aan populariteit in China, dus de markt voor een eigen product is gigantisch.Beeld AFP

Volgend jaar is China de op één na grootste wijnconsument ter wereld. Beroemde Franse wijnhuizen als Möet & Chandon en Pernod Ricard openden al hun eigen wijngaard. Maar Chinezen produceren in toenemende mate zelf hun wijn. Silver Heights is er één van.  

Jing Luo draait een piepkleine kraan open. Uit de enorme tank komt een straaltje donkerrood sap. Uit zijn glas schenkt hij wat in het glas van zijn baas. Gao Yuan neemt tegelijk met hem een slokje. En dan kletsen ze, fantaseren ze terwijl ze het troebele, fermenterende druivensap door het glas laten klotsen. Het sap ruikt sterk en smaakt naar allerlei soorten fruit. In het beste geval smaakt het naar een heel goedkope caféwijn.

Hoe zullen ze het sap verder mixen? Wat past bij elkaar? En in wat voor krat moet het rijpen? Keramisch of hout? In een vuistdik notitieblok maakt Jing Luo, de jonge manager, aantekeningen. Gao vergelijkt ze met de grafieken in haar map. “Zo spannend”, zegt ze later. “We kijken wat er van dit sap gaat worden. Hoe het volwassen gaat worden. Het is alsof je de toekomst van een kind uittekent.” Gao weet wat ze doet. Haar wijnen zijn de beste in China, wijndeskundigen uit binnen- en buitenland zijn het daarover eens.

De liefde voor wijn kreeg ze mee van haar vader. De provincie Ningxia zoekt eind jaren negentig een alternatief voor de schadelijke steenkoolmijnen. De zandstormen van de oprukkende Gobiwoestijn lijken de grond ongeschikt te maken voor iedere vorm van landbouw. Vader Gao Lin werkt mee aan een proef met druivenranken die de droge grond op z’n plaats moeten houden. De druiven blijken te overleven en Gao senior (“een heel romantische man”, volgens zijn dochter) verdiept zich in wijnmakerij. Met de hand verwijdert hij stenen van de 70 hectare grond die hij mag pachten.

Bij Silver Heights nam Gao Yuan het roer over van haar vader, pionier in de wijnwereld Gao Lin. Het wijnhuis heeft inmiddels prijzen gewonnen en Xi Jinping schonk een Silver Heights tijdens het staatsdiner met de Franse president Macron, vorig jaar.Beeld Foto Eefje Rammeloo

Zijn dochter groeide op in Yinchuan – toen nog een klein stadje aan de voet van de Helan bergen. Ze studeerde vijf jaar in Sint-Petersburg en verveelt zich te pletter in een saaie kantoorbaan in de ‘cultuurloze’ provincie Shandong. Ze aarzelt geen moment als haar vader haar in 1999 naar het oenologie-instituut in Bordeaux wil sturen. Daar ontmoet ze wijnmaker Thierry Courtade met wie ze trouwt en die met haar mee terug komt naar Ningxia om de wijnboerderij van haar vader over te nemen. “Hij had een driestappenplan”, vertelt ze over haar vader. “De eerste tien jaar zijn om te experimenteren, en te leren. De volgende tien jaar om een merk neer te zetten. Nu moeten we de regio op de kaart zetten.” Met haar vader rookt ze nog regelmatig ’s avonds een sigaret, vertelt ze. Dan nemen ze samen de zaken door.

Unieke grond

In de grond van Ningxia gedijen de druivenranken goed. Het is unieke grond, zegt Gao. “Maagdelijke, onontdekte grond die je nergens ter wereld ziet.” Ze omschrijft het als een mozaïek van vergruisd steen, met afzettingen uit de Gele Rivier en zeldzame metalen. Het nattere Shandong en het hoge, warme Yunnan zijn andere veelbelovende provincies. Het noordwestelijke Xinjiang ook. “Maar daar is het weer nog extremer dan bij ons. De heel korte zomer zorgt voor minder suiker en een hogere zuurtegraad van de druiven. Dat maakt de kwaliteit van de wijn heel instabiel.”

Het is stil op de velden. Een dag eerder zijn de laatste druiven geplukt. Bij het toegangshek is een groepjes dames begonnen aan de volgende klus. De ranken gaan ‘naar bed’ voor een winterslaap. Vrouwen met felgekleurde sjaals om hun hoofd snoeien de zijtakken. Daarna worden ze liefdevol tegen de grond geduwd waar ze onder veertig centimeter aarde verdwijnen. Het is de enige manier waarop ze de barre Ningxia winter overleven, want het kan hier 25 graden vriezen. De herfstzon doet haar best en licht op mooiere dagen de veelkleurige Helan bergen op, maar vannacht vroor het al. Gao kocht sokken voor haar mensen, lokale arbeiders die de seizoenklus opknappen. “C’est pénible”, zegt ze met een frons. Van negen tot negen staan de meisjes aan een tafel de druiven te sorteren. De wijnboerin doet het voor, met gekromde rug.

Familiebedrijf Silver Heights is te vergelijken met slechts een handvol wijnhuizen in China. De meeste wijn is fabriekswijn, van bekende bedrijven als Changyu, Great Wall of Dynasty. Het erf van de Gao boerderij staat vol wilde bloemen. Voor de geitenstal staat een halfgare tractor en wat aanhangwagentjes. Langs het pad tussen de kantine en de loods staat een krat druiven. Een nieuwe soort, zegt Gao. “Ik wil eens kijken wat ik ermee kan doen.”

Bij de vaten van Silver Heights.Beeld Foto Eefje Rammeloo

Het duurde jaren voor Silver Heights succesvol wordt. In 2007 produceert de wijnboerderij drieduizend flessen, in 2011 zijn het er twintigduizend en dat aantal is inmiddels vertienvoudigd. Een vijfde van de productie is voor de export. Klanten vindt Gao vooral in Aziatische landen, maar ook bij Chinese restaurants in Canada, België en Finland. Hoogtepunt van het succes kwam in 2016, toen de 2014 Family Reserve geserveerd werd bij het staatsbanket ter gelegenheid van het bezoek van de Duitse kanselier Merkel. Dezelfde Chardonnay, maar dan uit 2017, kreeg de Franse president Macron cadeau van Xi Jinping, bij zijn bezoek vorig jaar. Silver Heights is kortom het paradepaard van de Chinese wijnwereld.

Gaat het niet te snel?

Die wereld is nog in ontwikkeling. Gao pakt er de Wereldatlas voor wijnhuizen bij. Een dik boek waarin één bladzijde aan China is gewijd. Het gaat snel. Volgend jaar is China naar verwachting de op één na grootste wijnconsument. Beroemde wijnhuizen als Möet & Chandon en Pernod Ricard openden al hun eigen wijngaard, niet ver van Silver Heights, om de wijn lokaal te produceren met hun eigen, klassieke kennis. In Ningxia hopen de wijnmakers op een herhaling van de beroemde, blinde proeverij in 1976 waar de Californische wijnen het wonnen van de Franse wijnen.

Gaat het niet té snel? Er klinkt kritiek dat al die wijnmakers vocht onttrekken aan de bodem van de toch al zo droge provincie. Gao schiet in de verdediging. “Wij gebruiken 30 hectoliter water per hectare, in Bordeaux gebruiken ze 55 hectoliter voor hetzelfde stuk land. We hebben een correct model.” Er zit volgens haar ook nog genoeg water in de bodem. Bij een aardbeving, eeuwen geleden is de aarde zo verschoven dat ze nog altijd water vasthouden, legt ze uit. “Je kunt in Yinchuan geen metrolijn aanleggen. Graaf je tien meter, dan stuit je al op water.”

De provinciale regering ziet potentie in de wijn. Ze investeert volop. De technische hogeschool voor wijn en preventie van verwoestijning in Yinchuan traint tegenwoordig veelbelovende lokale wijnmakers als Jing Luo. Hij kreeg pas aandacht voor wijn na de middelbare school, dankzij familieleden die in de wijnindustrie werkten. “Ik houd het meest van witte wijn”, vertelt hij. “Maar de beste wijn die ik ooit proefde was Emma’s Reserve, uit 2015 van onze eigen wijngaard.”

De eerste oogst van dit jaar.Beeld Foto Eefje Rammeloo

Tot Gao’s frustratie zijn de investeringen van het provinciebestuur van Ningxia niet altijd even verantwoord. “Laatst verkocht ze een stuk land van 100.000 mu (of: 6,667 hectare, ER) aan een investeerder. “Zo’n lap grond heeft in Frankrijk vijf verschillende appellations!”, refereert ze aan de beschermde herkomstbepaling voor Franse wijndruiven. De Chinese overheid wil snel geld maken. Ondertussen realiseert ze zich niet dat het proces stap voor stap gaat, dat het succes van een gebied afhangt van het karakter van de grond. “Ze heeft veel geld, maar geeft het niet goed uit. Ze kan zich er beter buiten houden”, vindt Gao.

Als een alchemist

Liever ziet de wijnmaker dat de lokale overheid investeert in een laboratorium. Gao Yuan houdt van experimenteren. Op het terras van het ontvangstverblijf wijst ze naar het noorden. Daar komen Temperanillo, Malbec en Nebbiolo druiven. In het zuiden de inmiddels meer vertrouwde Pinot Noir. Als een alchemist mengt ze de druiven, kijkt ze wat ze doen.

Silver Heights is een uitzondering onder de Chinese wijnmakers. Gao voegt niets aan het druivensap toe. Het sap moet het zelf doen. Zo hoopt Gao te ontdekken wat de aarde van Ningxia met de druiven doet. De smaak van tomatenbladeren, zwarte olijf en Chinese kruiden typeren de wijnen uit deze regio. Volgens sommigen is Ningxia ‘de Bordeaux’ of ‘het Napa’ van China. Gao wil die vergelijking niet meer maken. Ningxia is Ningxia.

Zijderoute

Toen wijnkenner Janet Z. Wang voor het eerst een Chinese wijn proefde, wilden de makers nog vooral laten zien dat ze een serieuze rode wijn maakten. “Dat die voor een Bordeaux kon worden aangezien, was het grootste compliment dat je ze kon maken,” vertelt ze via een beeldverbinding. Wang raakte gefascineerd door de Chinese wijnwereld toen het land tussen 2008 en 2010 opeens massaal Bordeaux importeerde uit Frankrijk. De in Londen gevestigde Chinese publiceerde vorig jaar een boek met de naam ‘Renaissance of Chinese Wine’ (Penguin, 2019). Wijn bestaat namelijk al eeuwen in China, het werd over de Zijderoute naar het Rijk van het Midden gebracht.

Nu kwam de wijn opnieuw uit het westen. De Cabernet Sauvignon bleek een enorme hit, de ultieme rode wijn. China plant de druif meer dan waar ook ter wereld. “Maar die bleek niet hetzelfde te smaken als op de linkeroever van de Bordeaux,” zegt Wang. De zomer in Ningxia is kort, het rijpingsproces is niet hetzelfde. De ‘groenheid’ van de druif is lastig te regelen. “Je proeft soms nog steeds een beetje groene paprika in de Cabernet Sauvignon. Maar nu is het een extra kenmerk in plaats van iets waar je vanaf wilt.”

China de op vier na grootste wijnconsument

De Chinezen drinken 1,46 miljard liter wijn per jaar, 80 procent is rode wijn. Liefst drinkt men als er iets te proosten valt, en dan is rood het meest feestelijk. Witte wijn wordt echter alsmaar populairder nu een wijntje op z’n tijd net als in de westerse wereld meer gangbaar aan het worden is. Inmiddels is China de op vier na grootste wijnconsument ter wereld, na de Amerikanen, Fransen, Italianen en Duitsers. De helft van al die wijn komt uit het buitenland, en dat percentage daalt. Steeds vaker schenken restaurants en wijnbarretjes in grote steden wijn van eigen bodem – al moet de bezoeker er nog vaak zelf naar vragen. 

Marktonderzoeksbureau Daxue concludeerde eind 2019 dat China de op één na grootste wijngaard ter wereld is, en zowel binnenlandse als buitenlandse vraag kan voldoen. “Dankzij de aankoop van buitenlandse kennis, is het land erin geslaagd heel goede kwaliteitswijn te produceren. De consument zou China’s goedkopere kwaliteitswijn kunnen prefereren, tot afkeer van Europese producenten.”

De Chinezen zijn waar het om alcoholische geneugten gaat, gewend aan bier of straffe rijst- of graanlikeur. Wijn moeten ze opnieuw leren drinken. De denkfout dat wijn een te complexe smaak is, zet Wang graag recht. “Ik hoor dat vaak van wijnmakers die naar China komen. Om een nieuwe markt te onderzoeken komen ze met een simpele wijn, een fruitbom met veel suiker. Maar dan merken ze dat Chinezen juist van subtiliteit houden, een balans zoeken.”

Iedere regio een eigen smaak

Het is een stuk ingewikkelder om wijnen bij de Chinese maaltijd uit te kiezen, maar zeker niet onmogelijk. In de kantine van Silver Heights zet een werkneemster een paar kommen met verse noedels neer. “Wacht, daar heb ik een goede wijn bij”, haast Gao Yuan zich weg, om even later terug te komen met een glas schuimende Sauvignon Blanc. Het zuur van de eigenlijk nog te jonge wijn past goed bij de licht pittige maaltijd van noedels met tomaten, ui, koriander en piment.

Iedere regio heeft zijn eigen smaak. Van het pittige Sichuan, naar het hartige noordoosten en het zoetere, Cantonese zuiden. Welke wijn bij welk gerecht past, is iets dat mensen per regio moeten onderzoeken, vindt Gao Yuan. Wang denkt dat het voor Chinezen helemaal niet ingewikkeld is om wijn te waarderen. “De grote variëteit van keukens en smaken vinden mensen belangrijk. Dat vinden ze terug in thee en wijn is daar een intuïtieve verlenging van.” Dat is precies wat Gao haar dochter met de paplepel heeft ingegoten. De nieuwe generatie, vijftien jaar oud, staat te trappelen om naar Bordeaux af te reizen. Tot die tijd zwaait Gao de scepter in wijnland Ningxia.

Lees ook: 

Rijke Chinezen azen op Franse topwijnen uit de Bordeaux

Rose-Marie Fonseca zucht diep als het woord ’Chinezen’ valt. “Er is sprake van een heuse invasie”, zegt ze, terwijl ze behoedzaam de vijf proefglazen op het houten wijnvat inschenkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden