Chinese ambassadeur Xu Hong.

InterviewXu Hong

Chinese ambassadeur: Veel van de Nederlandse kritiek op China is niet acceptabel

Chinese ambassadeur Xu Hong.Beeld Hollandse Hoogte / Olivier Midde

Nederland handelt volop met China, maar heeft ondertussen kritiek op de mensenrechtensituatie in dat land. Die bemoeienis is ‘niet acceptabel’, zegt de Chinese ambassadeur Xu Hong.

Het was een opmerkelijke actie van de Nederlandse ambassade in China, eerder deze maand op het sociale-mediaplatform Weibo: “Een wens van Nederland is dat alle landen de mensenrechten onderschrijven”, liet de Nederlandse ambassadeur weten. Ook bevatte de boodschap een foto van dominee Wang Yi, die is veroordeeld tot negen jaar cel voor het leiden van een ‘illegale’ kerk.

Nederland maakte zo duidelijk dat de mensenrechten in China wel degelijk in de aandacht staan, nadat de Tweede Kamer daaraan twijfelde. In de strategie die minister Stef Blok van buitenlandse zaken vorig jaar presenteerde, kwam het lot van vervolgde en onderdrukte burgers volgens de Kamer te weinig aan bod. Blok kwam later in het jaar met een brief waarin hij de mensenrechten, en vooral de toestand van de islamitische Oeigoeren in de provincie Xinjiang, onder de loep nam.

‘Het kabinet maakt zich ernstige zorgen over de mensenrechtensituatie in zowel Xinjiang als Tibet’, schrijft Blok. Veel Oeigoeren en andere moslims, de schattingen lopen uiteen van enkele honderdduizenden tot 1,5 miljoen mensen, worden zonder proces vastgezet in kampen. Ex-gedetineerden maken melding van mishandeling en indoctrinatie, schrijft Blok, zoals ze ook in Trouw hun verhaal deden. Daarmee nam hij een voorschot op een brief waarin 22 landen bij de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties hun zorgen uiten.

Ambassadeur Xu Hong, die sinds de vorige zomer in Den Haag resideert, wil zich inzetten voor een betere verstandhouding tussen de twee landen. Hij legde direct na zijn komst het Chinese standpunt uit in een paginagrote advertentie in NRC en doet dat nu hier in een interview.

Mei 2019. Premier Rutte en minister Blok toosten op het Catshuis met de Chinese vice-president Wang Qishan tijdens een werkdiner over onder meer de bilaterale relatie en handel.Beeld ANP

Hoe hebt u de brief van minister Blok over de mensenrechten in China gelezen?

“De Chinese overheid respecteert en beschermt de mensenrechten. Maar de nationale condities verschillen, dus zijn er ook verschillende manieren om de mensenrechten te benaderen. In Nederland hebben individuele rechten de hoogste prioriteit. Vooral als het individu zich verzet tegen de overheid.

“China heeft een andere achtergrond, een andere cultuur. Bij ons gaat het erom de rechten van alle mensen te verbeteren. Dus doen wij het anders en dat hoeft geen probleem te zijn. Er bestaat meer dan één juiste methode om mensenrechten te beschermen. Als we dat erkennen, kunnen we de dialoog aangaan, op een positieve en constructieve manier.”

Wat vindt u van Bloks commentaar op de behandeling van de islamitische bevolking in Xinjiang?

“Veel van de Nederlandse kritiek op China is niet acceptabel, vooral als het gaat om interne Chinese zaken. De kritiek is vaak gebaseerd op geruchten en niet op solide feiten, ook als het gaat om de situatie van de Oeigoeren in Xinjiang.

“Er zijn veel misverstanden en daaruit komen kritiek en aanvallen op China voort. Dat helpt niet voor de situatie van de mensenrechten. Er wordt gezegd dat er meer dan een miljoen mensen in concentratiekampen zitten. Dat zijn helemaal geen concentratiekampen. Het gaat om centra voor educatie en training. Het aantal mensen dat daar verblijft, is veel minder dan een miljoen en het wisselt.

“Als we het hebben over de mensenrechten in Xinjiang, moeten we eerst meer weten over de situatie daar. Maar het probleem is dat de westerse media de ware situatie niet willen kennen. Ze schrijven alleen wat ze willen geloven. Chinese documentaires, zoals die van CGTN, laten zien hoe het terrorisme zich verspreidde in Xinjiang. Een paar jaar geleden waren er duizenden aanslagen. De inwoners waren bang, ze voelden zich onveilig.

“Sommige mensen werden gehersenspoeld. Ze werden opgehitst voor de jihad en dachten dat ze, als ze dan dood gingen, in de hemel kwamen. De Chinese overheid had geen andere keuze dan preventieve maatregelen te nemen. Het fundamentele doel van die maatregelen is het terrorisme bestrijden en de mensenrechten beschermen.

Een zwaarbewaakt kamp in de Chinese provincie Xinjiang waar volgens mensenrechtenorganisaties met name moslimminderheden zonder proces worden vastgehouden. Volgens China gaat het om 'centra voor educatie en training'. Beeld AFP

“De overheid wil de mensen daar helpen zonder angst te leven en hun extremistische denken kwijt te raken. Na de training krijgen de mensen een baan en daardoor een beter leven. De afgelopen drie jaar zijn er geen aanslagen gepleegd. Xinjiang is vreedzaam en stabiel, er komen ook meer toeristen en dus gaat het beter met de economie.”

Het beeld dat ambassadeur Xu schetst staat in schril contrast met rapporten van mensenrechtenorganisaties zoals Human Rights Watch. Zij verhalen over mishandeling en marteling in de detentiecentra, net zoals Omir Bekali dat vorig jaar deed in Trouw. Op foto’s uit Xinjiang zijn kampen met hoge muren, prikkeldraad en wachttorens te zien.

De Duitse onderzoeker Adrian Zenz schat, onder meer op basis van satellietbeelden, dat er inmiddels meer dan duizend kampen zijn in Xinjiang. Minister Blok neemt in zijn brief Zenz’ schatting over van wellicht anderhalf miljoen mensen die vastzitten in deze kampen.

Blok wil de Chinese overheid hier ook op aanspreken. Schaadt dit de betrekkingen?

“In China houden we altijd vast aan de soevereiniteit: je moet je niet mengen in de binnenlandse zaken van andere landen. Aanvallen op basis van ongegronde, selectieve feiten helpen niet. We moeten een relatie bouwen met wederzijds respect. China kent al 5000 jaar beschaving, toch wijzen we niet naar andere landen. We hopen dat zij ook niet naar ons wijzen omdat ze denken dat hun beschaving beter is. Dan verzand je in arrogantie en vooroordelen.”

Blok wijst expliciet op de situatie van christenen: veel kerken zijn gesloopt en soms worden de kruizen eraf gehaald. Zijn dat ook binnenlandse zaken?

“Natuurlijk. In de afgelopen jaren zijn er kerken illegaal gebouwd, die moeten gesloopt worden. Bij andere zijn bouwkundige gevaren geconstateerd. Dit beleid gaat niet in tegen de vrijheid van godsdienst. Sommige Chinezen zijn christelijk, andere boeddhistisch, taoïstisch of islamitisch. In totaal gaat het om zeker tweehonderd miljoen mensen en 144.000 religieuze centra. Die worden niet altijd goed gemanaged en daarom zijn regels natuurlijk wel nodig.”

Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) geeft in mei 2019 een toelichting op de China-strategie, opgesteld door het kabinet. In het document staat hoe Nederland op economisch en strategisch gebied met het land om moet gaan.Beeld ANP

Er is veel kritiek, maar ook veel handel. Hoe is volgens u de relatie tussen China en Nederland op dit moment?

“De bilaterale relatie is in een zeer goede fase, in veel aspecten. Er zijn wel honderd redenen voor een open en pragmatisch partnerschap, en geen enkele voor rivaliteit. Daarom willen wij het wederzijds begrip versterken en misverstanden vermijden. Soms is dat moeilijk, dus dan moeten we de communicatie verbeteren, op basis van vertrouwen.”

En zeker als het gaat om handel en economie liggen er volgens Xu veel kansen. “De economische banden zijn nooit nauwer geweest, Nederland is de derde handelspartner van China binnen de Europese Unie. Er is een groot potentieel, onze twee landen zijn natuurlijke partners, ook als het gaat om de plannen voor het Belt and Road-initiatief (ook bekend als de Nieuwe Zijderoute, red.) Nederland is, met de haven van Rotterdam, de poort tot Europa en onze handelsbetrekkingen gaan vierhonderd jaar terug. Er komen nu ook meer mogelijkheden voor diensten in China.”

Maar ook op economisch terrein loopt niet alles soepel. Zo is China ontevreden over het mogelijk tegenhouden door Nederland van de verkoop van de nieuwste chipmachine door ASML. Dat zou gebeuren onder druk van de Verenigde Staten, die niet willen dat deze cruciale technologie in Chinese handen valt.

Iets vergelijkbaars speelt rond de veilingen van het nieuwe 5G-netwerk. Het Nederlandse ministerie van economische zaken heeft daar onlangs richtlijnen voor gepubliceerd en volgens kenners wordt daarin duidelijk dat het Chinese telecombedrijf Huawei niet aan de veiling kan meedoen, al wordt het niet met name genoemd. Huawei zou de privacy van gebruikers schenden door informatie door te spelen aan de Chinese overheid.

Koning Willem-Alexander ontvangt, ter overhandiging van zijn geloofsbrieven, de ambassadeur van de Volksrepubliek China, Xu Hong, op Paleis Noordeinde in Den Haag. Beeld ANP

Wat verwacht u van die 5G-veiling?

“Als Nederland dezelfde standaarden hanteert ten opzichte van alle bedrijven, is er geen probleem. Maar als de regels discrimineren, dan is dat tegen de geest van de wet. Huawei is al jaren actief in Nederland. Het bedrijf werkt samen met Nederlandse partners, zonder dat er enige schade optreedt. En zeker als het om 5G gaat, is samenwerking de trend.

“De zorgen over China zijn denkbeeldig, niet terecht. De Chinese overheid vraagt bedrijven niet om informatie door te spelen en ook niet om achterdeurtjes in technologie in te bouwen. Huawei heeft ook verzekerd dat het dat niet doet.

“Wij hopen dat iedereen 5G en de kansen voor Huawei als een zakelijke kwestie ziet. Als de Nederlandse overheid toch besluit om bepaalde bedrijven uit te sluiten op politieke gronden, dan wordt het een politieke kwestie. En dat zal de bilaterale relatie negatief beïnvloeden. We hopen dat dit niet gebeurt, dat we via een pragmatische aanpak gezamenlijk voordeel behalen.” 

Lees ook: 

Omir Bekali zat in een strafkamp omdat hij Oeigoers is: ‘China wil ons vernietigen’

China schendt volgens de Verenigde Naties de mensenrechten op grote schaal in de westelijke provincie Xinjiang. Omir Bekali is een van de weinigen die lang in de beruchte kampen voor Oeigoeren heeft gezeten en het kan navertellen. 

Huiswerk voor Stef Blok, Kamer eist dat hij zijn China-strategie overdoet

Minister Stef Blok moet opnieuw aan de slag met zijn China-strategie. Een meerderheid van de Kamer wil dat de minister van buitenlandse zaken het hoofdstuk over mensenrechten herschrijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden