Vrijheid van meningsuiting

China zet de kritische boekhandelaar Gui uit Hongkong tien jaar achter de tralies

Bij het Chinese contactbureau in Hongkong hebben demonstranten in 2016 foto's achtergelaten van de ontvoerde boekhandelaars Gui Minhai (rechts) en Lee Bo (links). Beeld AFP

De Chinese justitie geeft haar strijd tegen Gui Minhai niet op. De voormalige boekhandelaar en uitgever is opnieuw veroordeeld.

De Chinees-Zweedse boekhandelaar en uitgever Gui Minhai moet tien jaar de gevangenis in. Dat hij boeken uitgaf met schandalen en roddels over de machthebbers in Peking, heeft de Chinese justitie hem nooit vergeven. Het is onwaarschijnlijk dat zijn eigen boek ‘Xi en zijn zes vrouwen’, over president Xi Jinping, ooit nog verschijnt.

De rechtbank in de Chinese stad Ningbo veroordeelde Gui (55) dinsdag tot tien jaar cel, vanwege het ‘illegaal verspreiden van inlichtingen in het buitenland’. Dat zou gebeurd zijn tijdens een reis naar Thailand, waar hij in 2015 werd ontvoerd. Korte tijd later dook hij op in een Chinese gevangenis. Zijn activiteiten als boekhandelaar en uitgever in Hongkong, tot die tijd, vallen voor China niet onder de noemer ‘buitenland’.

De oorsprong van de zaak rond Gui en vier collega-boekhandelaars uit Hongkong ligt in het principe van ‘een land, twee systemen’. De voormalige Britse kolonie Hongkong behoort sinds 1997 tot China, maar heeft wel haar eigen wetten en rechtspraak behouden. Zo konden boekhandelaars er werken verkopen die in China nooit door de censuur zouden komen. Uitlevering aan China was niet mogelijk en dus verdween Gui in Thailand. 

Zweden zegt dat hij Zweed is, China vindt hem Chinees

Wat de zaak ingewikkelder maakt, is dat Gui Zweeds staatsburger is, of was. Hij werd geboren in Ningbo, ging studeren in Peking en daarna in het Zweedse Gotenburg. Toen de opstand op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989 door het Chinese leger werd neergeslagen, kreeg Gui een verblijfsstatus in Zweden. Later kon hij Zweed worden en gaf hij zijn Chinese nationaliteit op, maar volgens Peking heeft Gui die stap zelf teruggedraaid. Vorig jaar kreeg hij van de Zweedse schrijversorganisatie Pen de Tucholsky-prijs, voor zijn inspanningen voor de vrijheid van meningsuiting.

Eenmaal weer in China bekende Gui schuld aan een verkeersongeval in 2003. Volgens vrienden en familie gebeurde dat onder druk van de autoriteiten. Hij werd veroordeeld, zat zijn straf uit en in 2017 kwam hij vrij. Gui mocht China niet verlaten en werd een jaar later opnieuw opgepakt, terwijl hij met Zweedse diplomaten per trein naar Peking reisde. 

Zweden heeft geprotesteerd tegen de veroordeling van Gui, die volgens de autoriteiten in Stockholm nog altijd burger van dat land is. Minister Anne Linde van buitenlandse zaken heeft verklaard dat hij vrijgelaten moet worden en geëist dat Zweedse diplomaten hem mogen bezoeken.

Gui's rechten zijn allemaal gerespecteerd, stelt het ministerie van buitenlandse zaken in Peking. Bezoek zou op dit moment niet mogelijk zijn vanwege besmettingsgevaar door het nieuwe coronavirus. Volgens een verklaring van de rechtbank in Ningbo gaat Gui niet in beroep tegen de nieuwe uitspraak. 

Lees ook: De vrije geest van Hongkong staat op het spel

Hongkong is een trotse handelsstad, met een traditie van hard werken, elkaar de ruimte gunnen en zeggen waar het op staat. ‘Iedereen respecteerde elkaar. Nu is alles zo gepolariseerd.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden