Analyse Hongkong

China voelt zich vernederd door Hongkong, maar militair ingrijpen is risicovol

Demonstranten protesteren in de aankomsthal van het internationale vliegveld van Hongkong tegen een uitleveringswet met China. Beeld Getty Images

In China wordt inmiddels hardop gespeculeerd over militair ingrijpen bij de protesten in Hongkong. 

Het wil maar niet rustig worden in Hongkong: weer staan er voor dit weekend protesten gepland. Grote vraag is of het vreedzaam blijft, nu de gemoederen alsmaar verder verhit raken.

Tot nu toe liepen meerdere protestmarsen uit op een confrontatie met de politie. De demonstranten eisen op steeds luidere toon minder inmenging van Peking, en meer democratie. Afgelopen zondag was het liaison office van Peking in Hongkong het doelwit van hun woede. “Het gedrag van sommige radicale actievoerders daagt de autoriteit van de centrale regering uit, en raakt de grens van het ‘een land, twee systemen’ principe”, zei de Chinese defensiewoordvoerder Wu Qian woensdag in een persconferentie.

Voor het eerst kwam daar ook de mogelijkheid van militair ingrijpen op tafel. Als het bestuur van Hongkong er om vraagt, kan het Volksleger te hulp schieten, beaamde Wu. De Basiswet, een soort lokale grondwet van Hongkong, geeft daar mogelijkheden toe. Moeilijk is het niet: zo’n zesduizend militairen van het Chinese Volksbevrijdingsleger zijn in Hongkong gelegerd. Ze kwamen al eens in actie nadat orkaan Mang­khut over de stadstaat trok.

Maar een protest van de lokale bevolking neerslaan is wel even wat anders. Het idee van ‘een land, twee systemen’ is dat Hongkong haar eigen boontjes dopt – voor de bühne althans. Stuurt Peking het Volksbevrijdingsleger op de stad af, dan maakt ze openlijk korte metten met het model dat ze zegt te verdedigen.

Zou Peking in Hongkong ingrijpen, dan heeft ze ook in het buitenland nogal wat uit te leggen. Een regime dat het imago van een stabiele natie koestert, zit daar niet op te wachten. Hoewel Hongkong tegenwoordig minder belangrijk is voor de Chinese economie, is Hongkong nog wél belangrijk als een soort ventiel. Buitenlandse bedrijven gebruiken de liberale stadstaat als een springplank naar het vasteland. Omgekeerd gebruiken bemiddelde Chinezen Hongkong als een uitgang van de benauwende samenleving als ze er appartementen kopen, recreëren en hun kapitaal onderbrengen. Het is Peking er veel aan gelegen dat ventiel intact te houden.

En natuurlijk liep het de laatste keer dat de Communistische Partij de strijdkrachten op het Chinese volk af stuurde, niet goed af. Erkennen zal de CCP het nooit, maar het neerslaan van de opstand op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking, in 1989 was ook voor het regime een nachtmerrie.

In eigen huis

Wie weet ook wat zo’n militaire ingreep veroorzaakt op het vasteland. Inwoners van Wuhan zijn woedend over de plannen voor een nieuwe afvalverbrandingsfabriek in hun buurt. Stel dat ze ondanks alle censuur en propaganda, lucht krijgen van wat er in Hongkong gebeurt? Een paar weken geleden raakten ze slaags met de lokale politie, ze zouden zomaar weer de straat op kunnen gaan.

Het zijn een hoop onzekerheden, risico’s die Peking niet zal aandurven. Toch was wat er zondagavond gebeurde, van een andere aard dan eerdere schermutselingen. De bekladding van het zegel van het liaison office raakte de Communistische Partij in het hart. De Chinese staatstelevisie toonde het besmeurde zegel boven de ingang van het kantoor, en noemde de actie een ‘vernedering voor de waardigheid van ons land’.

Reden genoeg voor Peking goed boos te worden. Maar er moet dus nogal wat gebeuren, wil Peking de inzet van het Volksbevrijdingsleger echt overwegen. Gaan de demonstranten over tot concrete aanvallen op Chinese militairen of kazernes dan wordt het een ander verhaal. Peking houdt op de achtergrond dit weekend ongetwijfeld goed in de gaten of de lokale autoriteiten de situatie nog onder controle hebben.

Lees ook:

Hongkong en de spraakverwarring over één-land-twee-systemen

Hongkong heeft meer vrijheden dan China, zo is dat geregeld bij de machtsoverdracht in 1997 door de Britten aan China. Dat conflicteert nu. Hongkong wil meer vrijheid. China veel minder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden