Mediaoorlog

China stuurt Amerikaanse journalisten het land uit

Steven Lee Myers (links), de correspondent van The New York Times in Peking, praat met andere buitenlandse journalisten. Beeld AP

Peking neemt vergaande maatregelen tegen drie grote Amerikaanse kranten. Zij moeten hun medewerkers in China terughalen.

China en de Verenigde Staten ruziën verder, met journalisten van belangrijke media als inzet. Nu Peking de correspondenten van drie grote Amerikaanse kranten wegstuurt, groeit de vrees dat het conflict verder oploopt. Zo kan onafhankelijke verslaggeving vanuit China in gevaar komen.

Dinsdagavond maakte China bekend dat medewerkers van The New York Times, The Washington Post en The Wall Street Journal  hun accreditatie binnen tien dagen moeten inleveren. Dat betekent dat zij niet meer als journalist in China kunnen werken en hoogstwaarschijnlijk ook dat zij het land moeten verlaten.

De Chinese maatregel is een reactie op een Amerikaanse aankondiging van twee weken geleden. Toen bepaalde Washington dat bij vier bureaus van Chinese staatsmedia in de Amerikaanse hoofdstad minder mensen mogen werken: voortaan nog maar honderd in plaats van de 160 die er werkzaam waren. Het gaat om kranten, websites en radio- en tv-stations die in handen zijn van de Chinese staat.

Volgens een woordvoerder in Peking gaat het om ‘volkomen noodzakelijke maatregelen’ in reactie op ‘de onredelijke onderdrukking van Chinese media in de VS’. 

Onder vuur van Trump

De Amerikaanse journalisten die nu moeten vertrekken, werken voor onafhankelijke mediabedrijven die vaak onder vuur liggen van president Donald Trump. Dat geldt met name voor The New York Times en The Washington Post, die door de president vaak voor ‘nepmedia’ zijn uitgemaakt en volgens hem op de hand zouden zijn van de Democraten. The Wall Street Journal heeft een rechtser profiel en schrijft vooral over economische zaken.

De media vervullen een essentiële rol bij het informeren van het Amerikaanse publiek over wat er gaande is in China. Ze besteden geregeld aandacht aan onderwerpen die Peking onwelgevallig zijn, zoals het lot van de islamitische Oeigoeren die massaal in kampen zijn opgesloten. Ook de handelsruzie tussen China en de VS en de uitbraak van het nieuwe coronavirus hebben zij kritisch gevolgd. Vanwege de middelen waarover zij beschikken en de kwaliteit van hun medewerkers, is hun berichtgeving ook invloedrijk in de rest van de wereld.

De leiding van de drie kranten heeft de maatregelen van Peking, die voor dertien journalisten in China directe gevolgen kunnen hebben, scherp veroordeeld. “Het is een ernstige vergissing van China om zichzelf af te snijden van enkele van ’s werelds beste nieuwsorganisaties”, zei hoofdredacteur Dean Baquet van The New York Times. “Wij verzetten ons overal ter wereld tegen overheidsbemoeienis met de vrije pers”, aldus zijn collega van The Wall Street Journal, Matt Murray. “Onze toewijding aan het volledig en diepgaand verslaggeven over China is ongewijzigd.”

Het rommelt al langer over en weer tussen China en de VS als het om de media gaat. In februari zette Peking al drie medewerkers van The Wall Street Journal uit, nadat die krant een column publiceerde met als kop ‘China is de echte zieke man van Azië’. Dat viel heel slecht in Peking, vanwege de uitbraak van het nieuwe coronavirus.

Grove belediging

Het artikel ging over de economische gevolgen van de uitbraak, maar werd in China als een grove belediging gezien. The Wall Street Journal weigerde excuses aan te bieden voor de koptekst en daarop trok China het visum van de drie in, ook al hadden zij de column niet geschreven. Washington had kort daarvoor laten weten dat het de bureaus van Chinese staatsmedia voortaan zou beschouwen als diplomatieke missies. Dat maakte het mogelijk een maximum te stellen aan het aantal medewerkers.

Opvallend is nu dat Peking de medewerkers die nu worden uitgewezen ook niet toestaat om in Hongkong te werken. Voorheen konden uitgezette buitenlandse correspondenten wel terecht in deze stad die meer vrijheden kent dan de rest van China, zeker als het gaat om media en de vrijheid van meningsuiting.

Bovendien lijken er nog meer beperkingen voor Amerikaanse media aan te komen: de drie kranten, plus radiostation Voice of America en magazine Time moeten schriftelijke verklaringen afleggen over hun personeel, geldzaken, onroerend goed en activiteiten in China. Die verklaringen bieden ongetwijfeld mogelijkheden voor verdere stappen door Peking.

Lees ook: Het conflict tussen de VS en China wordt nu ook uitgevochten over de hoofden van de media

China was beledigd en zette Amerikaanse journalisten uit. De VS reageerden en pakten Chinese media aan. Tientallen Chinese journalisten moeten Washington verlaten. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden