Op deze World Press Photo-winnende foto uit 2015 van kolencentrale bij Shanxi.

AnalyseKlimaatdoelen

China laat zich geen klimaatpaniek aanpraten

Op deze World Press Photo-winnende foto uit 2015 van kolencentrale bij Shanxi.Beeld AP

In de aanloop naar de volgende klimaattop, in november, is de vraag wie de grootste stappen moeten zetten: de ontwikkelde landen of de opkomende economieën?

Nederland, Europa en andere westerse landen kunnen klimaatplannen maken wat ze willen, maar ondertussen bouwt China nieuwe kolencentrales. Dat argument klinkt geregeld, niet alleen bij klimaatsceptici maar ook bij veel mensen die het probleem van de opwarming van de aarde wel degelijk erkennen. Waarom zouden we hier zonnepaneeltjes op het dak leggen als de écht vervuilende landen op dezelfde weg doorgaan?

China voert de productie van elektriciteit uit steenkool verder op. Op dit moment zijn er bouwplannen op zeker zestig locaties, soms gaat het daarbij om meerdere centrales. Vorig jaar kwam er 38,4 gigawatt aan vermogen uit kolen bij, vele malen meer dan elders in de wereld. China is sinds 2006, toen het de Verenigde Staten inhaalde, de grootste opwarmer ter wereld. Ook India gebruikt veel steenkolen.

Maar: deze landen tellen wel veel meer inwoners dan de VS en EU en dus is de uitstoot per persoon er veel lager dan hier. Dit gegeven wordt beklemtoond in de Chinese media, die niet zijn geschrokken van het jongste IPCC-rapport. Op de websites van staatsmedia als Global Times is het zoeken naar berichten over het klimaatrapport.

Verklaarbaar

Ondertussen heeft China recent ernstige problemen meegemaakt door extreem weer. Die problemen zullen alleen maar toenemen, verwachten experts. Maakt niemand in China zich dan zorgen? Zeker wel, maar de terughoudende reactie is verklaarbaar. De media in het land staan onder controle van de overheid, die het beeld in stand wil houden dat Peking de problemen adequaat aanpakt.

Maar de Chinezen hebben inhoudelijk ook een punt. Tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, in september vorig jaar, stak leider Xi Jinping zijn nek uit. China zal vanaf 2030 zorgen voor een dalende uitstoot en toewerken naar CO2-neutraliteit in 2060, is zijn belofte. Tien jaar later dan de VS en Europa, maar het is een zware opgave voor een land dat zich nog ontwikkelt en tot voor kort in VN-verband geen verplichtingen kreeg opgelegd.

China lijdt onder extreem weer

China heeft recent ernstige overstromingen heeft meegemaakt, veroorzaakt door extreem weer. In de provincie Henan kwamen in juli meer dan 300 mensen om het leven, toen huizen, tunnels en metrolijnen onder water kwamen te staan na zeer hevige regenbuien. Bovendien staan het land nog grote problemen te wachten, zo waarschuwen Chinese wetenschappers in de krant South China Morning Post. Niet alleen door regenval en rivieren, maar ook wat betreft droogte en zeespiegelstijging. Het westen van China is nu al heel droog. Veruit de meeste mensen wonen in de laaggelegen kuststrook in het oosten, daar zullen dijken en afvoerkanalen de wateroverlast moeten tegengaan.

Politieke cultuur

De Chinese rust is ook verklaarbaar door de politieke cultuur. Peking zet lijnen uit voor de lange termijn, eenmaal ingevoerd beleid wordt niet snel omgegooid. In veel democratieën is dat wel anders. Kijk naar de Verenigde Staten, waar president Joe Biden radicaal gebroken heeft met de klimaatscepsis van zijn voorganger Donald Trump. Wie weet wat Bidens opvolger over drie jaar gaat doen? Ook in Nederland moet nog maar blijken of de doelstellingen in een nieuw regeerakkoord aangescherpt worden.

Westerse leiders kunnen in de verleiding komen om in de aanloop naar de volgende klimaattop, in november van dit jaar in Schotland, te wijzen naar China, India, Nigeria en andere opkomende landen. Die kunnen terugslaan met een verwijzing naar de klimaatschuld van het Westen, opgebouwd sinds de industriële revolutie. Europa en Noord-Amerika hebben sinds 1800 veruit de meeste broeikasgassen uitgeblazen. Dus vragen andere werelddelen: mogen wij ons ook even ontwikkelen?

De andere kant: China is hard op weg om de kampioen in groene technologie te worden, simpelweg omdat er geld mee te verdienen is. De meeste zonnepanelen worden er al gemaakt.  Beeld AFP
De andere kant: China is hard op weg om de kampioen in groene technologie te worden, simpelweg omdat er geld mee te verdienen is. De meeste zonnepanelen worden er al gemaakt.Beeld AFP

Groene technologie

Economische vooruitgang zal in opkomende landen zo schoon mogelijk moeten gebeuren en dat kan ook kansen bieden. Zo is China hard op weg om de kampioen in groene technologie te worden, simpelweg omdat er geld mee te verdienen is. De meeste zonnepanelen worden er al gemaakt en de ontwikkeling van krachtige batterijen is een topprioriteit voor de overheid.

Europa en de VS zullen flink hun best moeten doen om die concurrentie bij te benen. Maar ook wat de klimaatdoelstellingen betreft kan het Westen zich niet op de borst kloppen. De doelen zijn hier wat eerder vastgesteld en ze zijn iets ambitieuzer dan in opkomende landen. Maar terwijl het IPCC al decennia waarschuwt, is de CO2-uitstoot in de rijke delen van de wereld alleen maar toegenomen.

Onder de rijke landen zijn er bovendien nog altijd dwarsliggers, met Australië voorop. Dat land blijft inzetten op steenkolen, ook voor de export, en het heeft nog geen jaartal vastgelegd waarin het klimaatneutraal wil zijn. Wellicht kan politieke druk helpen om Australië aan boord te krijgen, in de aanloop naar de top in Schotland.

Lees ook:

‘Vluchten kan niet meer’. Iedereen krijgt te maken met klimaatverandering

De aarde is al 1,2 graden opgewarmd. Het risico is groot dat de drempel van anderhalve graad opwarming snel is bereikt, waarschuwt secretaris-generaal António Guterres van de Verenigde Naties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden