ReportageZuid-Chinese Zee

China frustreert Filippijnse vissers. ‘Ze kwamen aan boord en namen vis mee, vooral de dure soorten’

Volgens Filippijnse vissers gaan hun Chinese collega's in de Zuid-Chinese Zee destructief te werk. Beeld Vincent Go
Volgens Filippijnse vissers gaan hun Chinese collega's in de Zuid-Chinese Zee destructief te werk.Beeld Vincent Go

De kustwacht van China hindert Filippijnse vissers in de Zuid-Chinese Zee. Zij zeggen nog meer last te hebben van hun Chinese collega's, die het koraal verwoesten.

Gijs Moes

Nieuwe lagen witte, gele, blauwe en oranje verf kleuren de Leslie May. Kapitein George Pisabon en zijn bemanning gebruiken de dagen tussen het vissen door om hun schip op te kalefateren. Het water is kalm voor de kust van Calapandayan, aan de Subicbaai in de regio Zambales. Met een typisch Filippijns bootje met drijvers aan de zijkanten is het enkele minuten varen naar het vissersschip.

“Pas op voor de natte verf”, waarschuwt Pisabon (40) de bezoekers die aan boord klimmen. Hij vist al meer dan twintig jaar, het vak heeft hij geleerd van zijn oudere neef Nestor Calago (58), die eigenaar is van de Leslie May, genoemd naar zijn dochter. De familie komt oorspronkelijk van het zuidelijke eiland Mindanao. Ze vangen vooral tandbaarzen, marlijn, snappers en tonijn, vissen in de duurdere prijsklasse.

“Of de zaken goed gaan? Dat hangt af van het weer en de zee.” Maar ook van de Chinezen, zo blijkt al snel. Pisabon vist ook geregeld bij het Scarborough-rif, een atol middenin de Zuid-Chinese Zee, meer dan tweehonderd kilometer ten westen van Zambales, dat wordt geclaimd door de Filippijnen, China en Taiwan. Ze vissen er met lange netten, dichter bij de kust gebruiken ze een ingenieus systeem met bladeren van de kokospalm, waar vissen zich graag in verzamelen.

Plassen doet pijn

Twee weken geleden was Pisabon nog bij Scarborough. Het is meer dan twee dagen varen om er te komen en zeker met de hoge olieprijs is dat een kostbare trip, dus de vissers van Zambales ondernemen die tocht alleen als er dichter voor de kust weinig te halen is. Ze blijven dan circa twee weken bij het rif, een barre tocht, vooral vanwege het gebrek aan drinkwater. “We raken zo uitgedroogd dat het plassen pijn gaat doen”, lacht Pisabon.

Vroeger konden Pisabon en zijn collega’s er zonder problemen terecht, maar sinds 2012 hebben de vissers van Zambales te maken met de Chinese kustwacht. Die sloot de toegang tot het Scarborough-rif af en hinderde de Filippino’s. Met hun stalen schepen blokkeerden ze de doorvaart van de houten Filippijnse boten en ze zetten waterkanonnen in. “Daar konden we niet tegenop”, zegt Pisabon. “Ze kwamen aan boord en namen vis mee, vooral de dure soorten.”

De laatste tijd vallen de Chinezen de vissers niet meer lastig, Pisabon kan weer gewoon vissen rond het rif. Maar de toegang tot het atol blijft permanent afgesloten door twee schepen van de kustwacht. Dat is een probleem, want juist daar zit veel vis die gemakkelijk te vangen is in het ondiepe water. Bovendien is het atol een uitstekende schuilplaats bij storm. “We kunnen er nu niet meer in, dus als er storm op komst is moeten we met lege handen terugkeren.”

Kapiteint George Pisabon van de Leslie May   Beeld Vincent Go
Kapiteint George Pisabon van de Leslie MayBeeld Vincent Go

China beschouwt de zee als een binnenwater

De Chinezen bouwen geen havens of landingsbanen op het atol, zegt Pisabon. Op andere omstreden riffen en eilandjes in de Zuid-Chinese Zee gebeurt dat wel, tot ergernis van de Filippijnen, Vietnam en andere omliggende landen. China beschouwt de hele zee als een binnenwater, dat het naar eigen believen kan gebruiken. Het Arbitragehof in Den Haag verwierp die claim in 2016, maar China noemt dat een ‘waardeloze uitspraak’.

Niet alleen de kustwacht vormt een probleem voor de Filippino’s, dat geldt nog meer voor de Chinese vissers die meekomen. “Zij hebben veel grotere boten en dus kunnen ze veel meer vis vangen.” Bovendien mogen zij wel het atol in. Naast de Chinezen komen ook Vietnamezen met grote schepen naar de wateren rond Scarborough. “Zij zijn niet agressief, zoals de Chinezen, maar ze vissen wel in onze wateren.”

Pisabon heeft nog een bezwaar tegen de Chinese vissers: die gaan volgens hem destructief te werk, door met lange lijnen delen van het koraalrif onder water los te rukken. Dat doen ze vooral op zoek naar giant clams, of doopvontschelpen. Enorme schelpen van meer dan een meter lang, met daarin weekdieren die meer dan tweehonderd kilo kunnen wegen.

De schelpen, die hun naam te danken hebben aan hun gebruik als doopvont in Europese kerken, zijn veel geld waard. Ze hebben een beschermde status en Pisabon bezweert dat hij en zijn Filippijnse collega’s de dieren met rust laten. “Als we er een aan land brengen, riskeren we een enorme boete.” Maar de Chinezen vangen ze wel, zegt hij, en hun kustwacht staat dat toe.

Een visland dat nu vis importeren moet

Hoe het nu verder moet met de Filippijnse visserij? “Ik hoop alleen maar dat de Chinezen ons niet meer lastigvallen”, zegt Pisabon. “Laat ons toch rustig vissen.” De huidige situatie zit hem dwars: “Scarborough hoort bij de Filippijnen, dat moeten de Chinezen respecteren. Nu vernietigen ze het koraal en vissen ze de zee leeg. En koraal herstelt zich heel langzaam.”

De toekomst ziet er niet goed uit voor de vissers van Zambales, er zijn nog enkele tientallen die geregeld naar Scarborough varen. De Filippijnen, traditioneel een belangrijk visland, importeren inmiddels vis, zegt Pisabon. “Vaak is dat Chinese vis, uit in onze wateren nog wel.” De visserij is slechts een van de Filippijnse sectoren die in de afgelopen decennia achterop zijn geraakt bij de opkomende buurlanden.

Jonge mensen hebben weinig belangstelling meer voor het vak, zegt Pisabon. Zelf heeft hij drie dochters, die vissen niet. Zijn neef Calago heeft zijn zoon ook niet aangemoedigd om visser te worden. Die heeft nu een goed lopende computerzaak, aan de wal.

Vissen in de Zuid-Chinese Zee

Dit is het tweede deel van een tweeluik over visserij in de Zuid-Chinese Zee. China claimt bijna de hele zee als eigen water en versterkt zijn aanwezigheid op onbewoonde eilandjes in het gebied. Chinese vissers komen daarbij in conflict met collega’s uit omringende landen. Deel 1 werd gepubliceerd op 10 mei.

Lees ook:

Chinese vissers spelen rol in territoriale claim op zee

China investeert in een maritieme militie, die het geclaimde gebied in de Zuid-Chinese Zee moet verdedigen.

Als een wastafel, deze zeldzame reuzenkokkel

De doopvontschelp, Tridacna gigas, is het grootste levende tweekleppige weekdier. Deze reuzenkokkel kan meer dan honderd jaar oud worden en dan twee kleppen met een lengte van meer dan een meter bezitten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden