AnalyseOorlog in Oekraïne

Cherson: keerpunt maar geen eindpunt in de strijd

Een Oekraïense man verwijdert een Russisch affiche waarop staat dat de 'Russen en Oekraïners één volk' zijn.  Beeld AFP
Een Oekraïense man verwijdert een Russisch affiche waarop staat dat de 'Russen en Oekraïners één volk' zijn.Beeld AFP

De bevrijding van Cherson is een keerpunt, maar de strijd in Oekraïne kan nog steeds lang duren.

Eric Brassem

Sinds de bevrijding van Cherson, vorige week, regent het zowel aan Oekraïense als aan Russische zijde historische vergelijkingen. “De overgave van Cherson is Ruslands grootste geopolitieke nederlaag sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie”, treurt de Russische politicoloog en voormalig adviseur van president Poetin, Sergei Markov op Telegram. De Oekraïense president Zelenski trok dinsdag een vergelijking met D-Day, de geallieerde landing in Normandië. “Dat was niet de laatste slag in het gevecht tegen het kwaad, maar bepaalde wel de verdere loop van de gebeurtenissen. Dat is precies wat wij nu voelen.”

De Russische aftocht uit de stad Cherson en het gebied ten westen van de rivier de Dnjepr is de zoveelste nederlaag van de Russische bezetters sinds de grootschalige invasie van februari. Eerdere klappen die Rusland sindsdien incasseerde waren de terugtocht benoorden Kiev, het opgeven van Slangeneiland (voor de Oekraïense zuidkust), het verlies van het vlaggenschip Moskva, de herovering door Oekraïne van een groot gebied rond Charkov en de onmogelijk geachte Oekraïense aanval op de brug naar de Krim.

Het verlies van Cherson, amper een maand nadat Poetin de stad en de gelijknamige regio voor eeuwig tot Russisch grondgebied had verklaard, is een krachtig teken dat Rusland hard bezig is de oorlog te verliezen. Dat betekent niet per se dat het eind van de strijd in zicht is, onvoorziene ontwikkelingen als de val van Poetin en totale ineenstorting van het Russische leger daargelaten.

Eind van de Russische droom

Militair betekent de herovering van Cherson in de eerste plaats dat de Russische droom van een landcorridor van Rusland naar de havenstad Odessa over en uit is. Zelfs de corridor over Oekraïens grondgebied naar de Krim staat nu zwaar onder druk. De herovering van Cherson is in belangrijke mate te danken aan de Himars-raketten, waarmee de Oekraïense strijdkrachten maandenlang de Russische aanvoer van materieel zwaar dwarszat. Met diezelfde Himars kan Oekraïne nu vanaf het vers heroverde terrein ook de toegangswegen naar de Krim bestrijken.

Russische legereenheden hebben zich ingegraven op posities ten oosten van de Dnjepr, maar veilig zijn ze daar niet. Uit vrees voor de Oekraïense artillerie hebben de Russen zich teruggetrokken uit twee steden op de oostoever, Olesjki en Nova Kachovka.

Volgens militair analisten is Rusland de afgelopen weken druk doende om versterkingen aan te leggen op de doorgangen naar de Krim. Verlies van het in 2014 geannexeerde schiereiland zou Ruslands grootste nachtmerrie zijn. Maar de strijd zal zich voorlopig toespitsen op de fronten in Oost-Oekraïne, zo verwachten militair analisten.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Allegaartje van slecht bewapende en gedemotiveerde eenheden

Waarschijnlijk heeft Poetin alleen ingestemd met het opgeven van Cherson op voorwaarde dat de commandant van de bezettingsmacht, generaal Soerovikin, de teruggetrokken troepen inzet om de provincie Donetsk in te nemen, zo schrijft de Amerikaanse militaire denktank ISW op zijn site. Controle over de Donbas (oftewel de provincies Donetsk en Loegansk) heeft Poetin een half jaar geleden al als prioriteit omschreven. Rond de plaats Bachmoet voeren Russische eenheden, ook van het huurlingenleger Wagner, al wekenlang een offensief uit. Daarbij lijden beide zijden zware verliezen, maar de Russen schieten er weinig op.

Het ISW verwacht dat de Russen ook hier op termijn zullen vastlopen. Het is niet uitgesloten dat ze zoveel manschappen in de strijd werpen dat ze, ten koste van nog meer verliezen, Bachmoet zullen innemen. Maar daar zullen ze weinig mee opschieten. Het ISW noemt het “buitengewoon onwaarschijnlijk” dat generaal Soerovikin zijn allegaartje van slecht bewapende en gedemotiveerde eenheden zal weten samen te smeden tot een coherente strijdmacht die het goed bewapende en zeer gemotiveerde Oekraïense leger in de tang krijgt.

Nu Poetin militair uitgespeeld raakt, is zijn ‘beste’ hoop dat zijn leger het zolang mogelijk uitzingt. Met bombardementen op steden (zoals dinsdag op onder meer Kiev) hoopt hij vluchtelingenstromen op gang te brengen, en de bestaande onvrede in het Westen over economische crisis aan te wakkeren. Maar tekenen dat dat leidt tot beëindigen van de westerse steun aan Oekraïne, zijn er vooralsnog niet.

Wopke Hoekstra schuilt in de kelder

De Oekraïense president Volodimir Zelenski was gisteren aanwezig bij de G20-top via videoverbinding. Daar benadrukte hij dat de oorlog “rechtvaardig en op basis van het VN-Handvest en het internationaal recht” moet worden beëindigd. Ook riep hij op tot een verlenging van de graandeal die op 19 november afloopt.

Kort na zijn toespraak voerde Rusland meerdere raketaanvallen op Oekraïense steden uit, waaronder Kiev, Lviv en Charkov. Minister van buitenlandse zaken Wopke Hoekstra, die gisteren op bezoek was in Kiev, moest net als veel Oekraïners enkele uren in een schuilkelder wachten. “Hierop is maar één antwoord mogelijk en dat is het blijven steunen van Oekraïne”, reageerde hij achteraf.

Lees ook:

Hoe de inwoners van een Oekraïens dorp de bezetting overleefden dankzij de zonnepanelen van Volodja

Acht maanden lang was Archangelske bezet door de Russen. Ook sinds het Oekraïense leger het dorp in de regio Cherson afgelopen maand bevrijdde, is het overleven voor de bewoners.Dat doen ze met het weinige dat ze hebben: hun fiets, hun koeien en de zonnepanelen van Volodja.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden