Rechtszaak

Charlie Hebdo-proces blijkt minder historisch dan gedacht

Rechtbanktekening van de Parijse rechtbank waar veertien medeplichtigen aan de aanslag op medewerkers van het tijdschrift Charlie Hebdo zijn veroordeeld. Beeld AFP
Rechtbanktekening van de Parijse rechtbank waar veertien medeplichtigen aan de aanslag op medewerkers van het tijdschrift Charlie Hebdo zijn veroordeeld.Beeld AFP

Het ‘grote Charlie proces’ beloofde een historische gebeurtenis te worden. Maar na de uitspraak overheerst uiteindelijk een gevoel van teleurstelling.

Meer dan drie maanden heeft het geduurd, het proces van de aanslagen van januari 2015. Het waren weken van heftige emoties en chaos door onderbrekingen als gevolg van de Covid-epidemie.

De veertien verdachten – elf na aftrek van drie personen die dood of voortvluchtig zijn – waren vrijwel allemaal betrokken bij de aankoop van de wapens waarmee de bloedbaden op de redactie van Charlie Hebdo (twaalf doden) en in een Joodse supermarkt (vier doden) werden aangericht.

Maar dat zij wisten waar de broers Chérif en Saïd Kouachi en Amedy Coulibaly deze voor nodig hadden, kon niet of nauwelijks worden bewezen. Het speciale anti-terreurparket PNAT had al gevraagd de kwalificatie ‘terreur’ voor één verdachte te schrappen in de aanklacht. De rechtbank oordeelde dat nog eens vijf andere verdachten alleen voor een gewoon misdrijf veroordeeld kunnen worden.

Dertig jaar cel

Uiteindelijk heeft volgens de rechtbank maar één van de aanwezige verdachten zich schuldig gemaakt aan medeplichtigheid aan de misdaden van zowel de broers Kouachi als Coulibaly: de Frans-Turkse Ali Riza Polat. Tegen Polat, die vriendschap sloot met Coulibaly in de gevangenis, was levenslang geëist, maar hij krijgt dertig jaar cel.

Volgens het OM was de geradicaliseerde Polat, die zich in de rechtszaal bijzonder opvliegend toonde, voldoende op de hoogte van hetgeen Coulibaly van plan was en heeft hij hem geholpen zijn actie door te zetten door voor hem geld en woonruimte te vinden.

Hayat Boumeddiene – de vriendin van Coulibaly, die onvindbaar is sinds haar vlucht naar Syrië een paar dagen voor de aanslagen – is bij verstek veroordeeld tot dezelfde straf. Mohamed Belhoucine – een vriend van Coulibaly die moet zijn gedood in Syrië – krijgt de maximale straf, levenslang. De derde afwezige, Belhoucine’s broer Mehdi, die Hayat Boumeddiene hielp vluchten, was in januari al veroordeeld.

Een groep met vage contouren

Drie andere contacten van Coulibaly, Amar Ramdani Nezar, Pastor Alwatik en Willy Prevost, krijgen respectievelijk 20,18 en 13 jaar. Tegen Ramdani was 17 jaar geëist. Ramdani hielp Coulibaly aan wapens in Lille. ‘Maar ook al kende hij de details niet, Ramdani moet hebben geweten wat de aard van het plan van Coulibaly was’, aldus de rechtbank. De zeven overige verdachten krijgen straffen van 4 tot 8 jaar.

De advocaat van Charlie Hebdo, Richard Malka, reageerde tevreden op het vonnis. ‘Dit was het proces van een groep met vage contouren. Maar zonder zo’n groep zou er nooit een aanslag hebben plaatsgevonden.’

Toch zijn de zwakheden van het proces duidelijk aan het licht getreden. Sommige critici spreken zelfs van een bittere nasmaak. Maar één verdachte (Ramdani) kreeg een zwaardere straf dan was geëist en de veroordeelden waren bijna allen afkomstig uit de kring van Coulibaly.

Op de stoep doodgeschoten

Daar staat tegenover dat gedurende de eerste drie weken van het proces overlevenden en nabestaanden de kans kregen hun verhaal te doen. Aandacht was er ook voor slachtoffers die niet vaak zijn genoemd.

Zoals Frédéric Boisseau, die voor de firma Sodexo in het gebouw werkte waar Charlie was ondergebracht. Of politieman Ahmed Merabet, die op de stoep werd doodgeschoten door Chérif Kouachi terwijl hij om genade smeekte.

Grote indruk maakte de tekenares Corinne Rey, die door de Kouachi’s op de stoep bij Charlie werd onderschept en even later onder bedreiging van een kalasjnikov de code van de deur naar de redactie intoetste. ‘Coco’ deed haar verhaal terwijl ze wegdook, met de handen op haar hoofd.

Dezelfde hartverscheurende scènes waren te zien toen de Hyper Cacher ter sprake kwam. De caissière Zarie, inmiddels verhuisd naar Israël, werd op een haar na geraakt door een kogel van Amedy Coulibaly. “Jullie zijn Joods en Frans”, zei hij tegen haar. “De twee zaken die ik het meeste haat.”

Lees ook:

Franse media steunen Charlie Hebdo na nieuwe bedreigingen

Meer dan honderd Franse nieuwsmedia riepen woensdag mensen op het satirische tijdschrift Charlie Hebdo te steunen nadat het personeel met de dood is bedreigd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden