Interview Politicoloog Felix Arrieta

‘Catalonië wordt géén Baskenland door separatisten-vonnis’

De Spaanse Guardia Civil bij het huis van een gearresteerde separatist in de Catalaanse stad Sabadell. Beeld EPA

De Catalaanse separatisten worden in Spanje vergeleken met de Eta. Het kan een poging zijn om ze te criminaliseren, meent politicoloog Felix Arrieta.

Is de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging aan het radicaliseren? Volgens Spaanse unionisten wel, nu deze week zeven separatisten werden opgepakt op verdenking van het beramen van een terreuraanslag die dit najaar had moeten plaatsvinden. Dan doet de rechter uitspraak in het proces tegen een aantal kopstukken van de Catalaanse onafhankelijkheidsstrijd. 

Catalaanse onafhankelijkheidsgezinden vermoeden juist een politieke smeercampagne uit Madrid. Politicoloog Felix Arrieta van de Deusto Universiteit in Bilbao valt hen bij. Hij vindt de berichten over voorgenomen terreuraanslagen nogal atypisch: “Deze zaak lijkt in niets op wat wij tot nu toe van de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging hebben gezien, die zich vreedzaam gedroeg. Zelfs op de meest kritieke momenten. Ik zie daar niet snel verandering in komen.”

Arrieta kijkt naar de Catalaanse kwestie vanuit een Baskisch perspectief. De Baskische afscheidingsbeweging Eta zaaide jarenlang dood en verderf, maar de politicoloog ziet juist op een ander vlak parallellen. “Wat opvalt is dat de staat gebaat is bij het uit elkaar drijven van de Catalaanse separatisten. Dat stelt de centrale overheid in staat om Spanjaarden tegen de separatisten te mobiliseren, om zo goedkeuring te krijgen voor toekomstig ingrijpen. Door dit nieuws wordt de onafhankelijkheidsbeweging gecriminaliseerd. Vergelijkbare praktijken vonden ook plaats in Baskenland.”

De aanhoudingen zijn toch niet voor niets bevolen door de speciale onderzoeksrechtbank?

“De ‘Audiencia Nacional’ laat vaak al ingrijpen als er sprake is van enige intentionaliteit. Deze rechtbank is opgezet om grote zaken als internationale drugshandel en terreur te bestrijden en fungeert niet als een normaal juridisch instituut. Zij zien daardoor al snel een ‘uitzonderingssituatie’.”

Heeft u daar voorbeelden van?

“In Catalonië werd vorig jaar ook al een vermeende separatistische terreurverdachte opgepakt. Maar die zaak strandde vanwege gebrek aan bewijs. En kijk naar de Alsasua-zaak (terreurzaak tegen jongeren die met agenten op de vuist gingen in een bar, red.). Had dit plaatsgevonden buiten Navarra (voor nationalisten deel van Baskenland, red.) dan was het gewoon als een bargevecht gezien.”

Ziet u overeenkomsten tussen het nationalisme in Catalonië en Baskenland? 

“Vooropgesteld, het zijn twee compleet andere processen. In Baskenland was er sprake van een jarenlange terreurcampagne. In Catalonië waren er de afgelopen jaren vele vreedzame manifestaties. Zowel in Baskenland als in Catalonië heeft de regering een parallelle aanpak, van een politieke dialoog, gecombineerd met juridisering van het conflict en hard ingrijpen.”

In Catalonië was ooit de nationalistische terreurgroep Terra Lliure actief. Separatisten hebben de afgelopen jaren spoorlijnen bezet en wegblokkades opgeworpen. Zou het geweld niet kunnen terugkeren?

“Ik denk het niet. Ook elders op de wereld zie je dat geweldloosheid en burgerlijke ongehoorzaamheid aan terrein hebben gewonnen als pressiemiddel. Ook in Baskenland is dit nu zo. Sommige jongerenorganisaties hemelen de Eta nog op. Maar dat is een hele kleine minderheid. Ik denk niet dat er in Spanje zo snel weer een gewelddadige beweging de kop op steekt.”

Verwacht u dat de vonnissen tegen de Catalaanse onafhankelijkheidsleiders over een paar weken nog wel iets los zullen maken?

“Ook al lijkt het Catalaanse onafhankelijkheidsproces wat ingedut, zware veroordelingen – die ik verwacht – zullen zeker tot een reactie leiden. Het probleem is dat er nog geen politieke uitweg is gevonden voor het conflict. De vonnissen zullen daar ook niet voor zorgen.

Lees ook:

‘Alsof ik in het rijtje van Hitler, Mussolini en Franco thuishoor’

In februari begon in Madrid de zaak tegen de Catalaanse separatistenleiders. Jordi Cuixart van burgerorganisatie Òmnium Cultural is een van hen. Trouw sprak hem in de gevangenis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden