Autonomie

Catalaans politicus Puigdemont onverwacht aangehouden op Sardinië. Wordt hij dit keer wel uitgeleverd?

Een betoger in Brussel demonstreert tegen de arrestatie van Carles Puigdemont op Sardinië.  Beeld AFP
Een betoger in Brussel demonstreert tegen de arrestatie van Carles Puigdemont op Sardinië.Beeld AFP

Catalaans politicus Carles Puigdemont mag in vrijheid afwachten of hij door Italië uitgeleverd wordt aan Spanje. De kwestie is niet bevorderlijk voor de gesprekken tussen Madrid en de afvallige regio.

Op het moment dat hij op Sardinië uit het Ryanair-toestel stapte, moet de voormalige Catalaanse regiopresident Carles Puigdemont hebben gedacht dat niemand hem iets kon maken. Weliswaar was er een internationaal aanhoudingsbevel tegen hem uitgevaardigd, maar de algemene aanname was dat geen enkel Europees land de ex-regiopresident nog werkelijk zou aanhouden. Puigdemont zag een weekend van muziek en dans tegemoet, op het culturele festival Adifolk in het plaatsje Alghero.

Maar gelijk op het vliegveld werd Puigdemont gearresteerd. Daarmee gaf Italië onverwacht gehoor aan het verzoek van Spanje, dat Puigdemont in een rechtbank wil zien vanwege diens rol bij het verboden referendum over Catalaanse onafhankelijkheid in 2017. Puigdemont is opruiing en misbruik van overheidsgeld ten laste gelegd. De ex-regiopresident zelf, die in ballingschap in België woont, stelt dat hij slachtoffer is van een ‘politiek proces’ en weigert voor de rechter te verschijnen.

Tot voor kort genoot Puigdemont onschendbaarheid, die hij verkreeg toen hij in 2019 werd verkozen tot Europarlementariër. Die werd hem echter afgelopen zomer ontnomen door het Europees parlement – formeel omdat de gepleegde daden rondom het referendum plaatsvonden voordat hij aantrad bij het Europarlement, maar volgens de advocaat van Puigdemont omdat het Europees Gerecht – onderdeel van het Europees Hof van Justitie – ervan uitging dat het aanhoudingsbevel van Spanje was opgeschort.

Puigdemont blijft vrij

Nu Puigdemont toch is aangehouden, is het onduidelijk wat er staat te gebeuren. In het Italiaanse juridisch systeem bestaat het delict ‘ondermijning van de democratische orde’, wat volgens de Spaanse krant El Pais grond kan zijn voor uitlevering. Formeel hebben ze in Italië twee maanden om hierover na te denken. Een rechter bepaalde vrijdag dat Puigdemont de uitspraak in vrijheid mag afwachten - hij mag zelfs Italië verlaten.

Toen Puigdemont in 2018 in Duitsland werd aangehouden, werd na twaalf dagen besloten om hem niet uit te leveren. De advocaat van Puigdemont stelt dat hij “volledig ontspannen” is en geen reden heeft tot zorgen. Hij heeft het Europarlement vrijdagochtend verzocht de onschendbaarheid van Puigdemont opnieuw in te stellen en volgens Spaanse media zal dat mogelijk snel gebeuren.

‘De onderdrukking houdt maar niet op’

Desalniettemin zal deze arrestatie gevolgen hebben voor het overleg tussen de Spaanse regering en de autonome regio, dat net vorige week was opgestart. “Het spreekt voor zich dat deze gebeurtenissen totaal niet bijdragen aan het proces om het politieke conflict op te lossen”, zei de huidige Catalaanse regiopresident Pere Aragonès vrijdag, terwijl buiten in Barcelona demonstranten zich op straat verzamelden. “De onderdrukking (door de Spaanse staat, red.) houdt maar niet op. De arrestatie van Carles Puigdemont is daarvan het laatste voorbeeld.”

Hoewel de aanhouding de Spaanse premier Pedro Sánchez slecht uitkomt – hij verleende juist dit jaar negen kopstukken van de Catalaanse separatisten gratie om de gesprekken met de regio een duw voorwaarts te geven – stelt zijn regering dat zij in dit geval niets anders kan dan afwachten. “Toen Puigdemont vluchtte voor justitie, was er een andere regering”, zei de Spaanse premier vrijdag, erop wijzend dat het aanhoudingsbevel niet door hemzelf is uitgevaardigd. Zijn regering zou nu niets anders kunnen doen dan “alle gerechtelijke procedures in Spanje, in Europa, en in dit geval in Italië” te eerbiedigen.

Gesprekken met lokale politici

Puigdemont zou op Sardinië met lokale politici spreken. De geplande inhoud van die gesprekken is onbekend, maar mogelijk zouden ze gevoerd worden in het Catalaans. In het plaatsje Alghero bestaat namelijk een variant van deze taal, een overblijfsel van de middeleeuwse periode waarin het plaatsje deel was van het koninkrijk van Aragón.

De straten in het oude centrum hebben dan ook veelal twee compleet verschillende namen op de bordjes staan, in het Italiaans en in het Catalaans. “Wij voelen ons deel van Catalonië”, zo citeerde de Spaanse krant El Confidencial enkele maanden geleden de auteur Bruno Geraci, die een boek heeft geschreven over de geschiedenis van de plaats.

Het festival Adifolk dat Puigdemont zou bezoeken, draait dan ook om Catalaanse dansen en muziek. Of, zoals op hun eigen website staat: “Ons hoofddoel is de Catalaanse populaire cultuur op internationaal niveau te stimuleren en nieuw leven in te blazen.”

Lees ook:

Gesprek in Barcelona over toekomst Catalonië wordt een potje politiek koorddansen

De Spaanse premier Pedro Sánchez praat weer met de Catalaanse regioregering over de toekomst van Catalonië. Gemakkelijk wordt het niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden