Vliegramp

Canadese rechter veroordeelt Iran tot enorme schadevergoeding voor neerhalen vliegtuig

Een herdenkingsbijeenkomst voor de twee jaar geleden geliquideerde Iraanse generaal Qassem Soleimani, maandag 3 januari in de Libanese hoofdstad Beiroet. Beeld AFP
Een herdenkingsbijeenkomst voor de twee jaar geleden geliquideerde Iraanse generaal Qassem Soleimani, maandag 3 januari in de Libanese hoofdstad Beiroet.Beeld AFP

De rechter in Canada heeft Iran veroordeeld tot het betalen van ruim 74 miljoen euro schadevergoeding aan de nabestaanden van zes slachtoffers van een vliegtuigramp in Iran, bijna twee jaar geleden. Advocaten van de nabestaanden gaan nu op zoek naar beslagmogelijkheden.

Ghassan Dahhan

Het Iraanse leger schoot op 8 januari 2020 een passagierstoestel van Ukraine International Airlines boven Teheran uit te lucht, waarbij alle 176 inzittenden om het leven kwamen. De meeste slachtoffers waren Iraniërs, maar 55 van hen bezaten daarnaast ook de Canadese nationaliteit en 30 van hen hadden een permanente verblijfsvergunning. De nabestaanden van een aantal van deze slachtoffers klaagden Iran vervolgens aan bij de Canadese rechter, en met succes.

Vliegtuig aangezien voor kruisraket

Iran erkent zijn verantwoordelijkheid voor de vliegramp – in de eerste dagen na de ramp ontkende Teheran nog – en bood de nabestaanden excuses aan. De Revolutionaire Garde, die de fatale raket afvuurde, schuift de schuld in de schoenen van de militair die het luchtafweergeschut bediende. Hij zou de Boeing 737-800 hebben aangezien voor een Amerikaanse kruisraket.

Iran had enkele uren voor de fatale fout ballistische raketten afgevuurd op Amerikaanse bases in Irak als reactie op de liquidatie van de Iraanse generaal Qassem Soleimani in Irak, een paar dagen eerder. Iran verwachtte in de nacht van 8 januari elk moment een Amerikaanse tegenaanval. Die nerveuze stemming zou hebben geleid tot de inschattingsfout van de luchtverdediging en uiteindelijk tot de vliegramp.

Iran was niet verschenen

In mei vorig jaar oordeelde het Canadese gerechtshof in Ontario dat er geen sprake was van zomaar een fout, maar van een ‘terroristische daad’. Die uitspraak zorgde ervoor dat Iran geen aanspraak kon doen op immuniteit, waardoor het land aansprakelijk gesteld kon worden door de nabestaanden in een civiele procedure.

In de rechtszaak eisten de nabestaanden een forse schadevergoeding van meer dan 74 miljoen euro, en daarnaast nog miljoenen aan smartengeld, plus rente. De rechter wees alle eisen toe in een verstekvonnis, omdat Iran niet was verschenen in de procedure en dus ook geen verweer had gevoerd.

Iran zegt dat de Canadese rechter niet bevoegd is om schadezaken te behandelen of te beoordelen of er sprake is van een terroristische daad, en stelt dat alle processen tegen de verantwoordelijken van de vliegramp in Iran gevoerd moeten worden. De Iraanse regering zal ook dit laatste vonnis waarschijnlijk naast zich neerleggen.

Olietankers

De advocaten van de nabestaanden gaan daar ook van uit en onderzoeken nu mogelijkheden om beslag te leggen op Iraanse bezittingen en tegoeden, in binnen- en buitenland. Een van de advocaten liet weten dat hij zal kijken of Iraanse olietankers in beslag genomen kunnen worden. De advocaten roepen de Canadese regering ook op om zelfstandig juridische procedures tegen Iran te beginnen, onder meer bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag.

Canada trekt al samen met een aantal andere landen op, die burgers hebben verloren in de ramp. Zij hebben Iran een deadline gesteld om voor donderdag te reageren op hun verzoek om te onderhandelen over compensatie voor alle slachtoffers. Reageert Iran niet, dan ‘veronderstellen we dat verdere pogingen om te onderhandelen over schadevergoeding zinloos zijn’ en zullen ‘we serieuze (juridische, red.) acties overwegen’, zo staat in hun gezamenlijke verklaring.

De ‘wraak van Soleimani’

Maandag, op de tweede verjaardag van de liquidatie van generaal Qassem Soleimani, voerden twee drones een aanval uit op Amerikaanse militairen bij de luchthaven van de Iraakse hoofdstad Bagdad. De onbemande toestellen werden uit de lucht geschoten voordat zij tot ontploffing konden worden gebracht. Zij waren vermoedelijk gestuurd door pro-Iraanse milities in Irak. Op de vleugel van een van de drones stond naar verluidt ‘wraak van Soleimani’.

De liquidatie van Soleimani zit de Iraanse regering nog altijd dwars. De vergelding van het Iraanse leger op Amerikaanse militairen in Irak, twee jaar geleden, gaf geen genoegdoening, zei de Iraanse president Ebrahim Raisi maandag in een toespraak. Daarvoor moeten volgens hem alle verantwoordelijken voor de liquidatie zijn berecht: de toenmalige president Donald Trump en zijn buitenlandminister Mike Pompeo. Als dit niet gebeurt, zullen “moslims wraak nemen voor onze martelaar [Soleimani, red.]”, aldus Raisi.

Lees ook:

Trudeau eist dat Iran aansprakelijk wordt gehouden voor vliegtuigramp

Nu Iran erkent dat het de Oekraïense Boeing woensdag per ongeluk heeft neergehaald, moet de zaak snel worden afgesloten en moet er een regeling komen voor de aansprakelijkheid.

Standbeelden en tv-serie markeren herdenking gedode Iraanse generaal Soleimani

Iran herdenkt deze week Qassem Soleimani, de generaal van de Revolutionaire Garde die ongeveer een jaar geleden met een raketaanval werd geliquideerd door de Verenigde Staten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden