#MeToo

Canadese filosoof Jean Vanier is postuum beschuldigd van misbruik

Jean Vanier.Beeld AFP

Jean Vanier zou zes vrouwen seksueel hebben misbruikt en wangedrag van een priester in de doofpot hebben willen stoppen. Dat blijkt uit een intern rapport van zijn eigen gemeenschap.

En weer valt een prominente katholiek van zijn voetstuk door beschuldigingen van seksueel wangedrag. De Canadese filosoof Jean Vanier, stichter van de Arkgemeenschappen, wordt er van beschuldigd zes vrouwen seksueel te hebben misbruikt. Dat blijkt uit eigen onderzoek van L’Arche, zoals de beweging officieel heet. De resultaten van het onderzoek zijn vandaag bekend gemaakt. Vanier, die vorig jaar mei op 90-jarige leeftijd overleed, zou vijfendertig jaar lang vrouwen tot seks hebben gedwongen. De beschuldigingen worden door l’Arche als ‘geloofwaardig’ bestempeld.

Vanier werd gezien als een van de kopstukken van het moderne christendom. Hij was zoon van een diplomaat en nam op jonge leeftijd het besluit dat hij ‘Jezus wilde volgen’. Geschokt door de omstandigheden waarin mensen met een beperking in Frankrijk moesten leven, besloot hij in 1964 twee van hen in huis te nemen. Dit was het eerste huis van de Ark. Jean Vanier noemde het huis in het Franse dorp Trosly-Breuil ‘L’Arche’, naar de ark van Noach.

‘Geloof en Licht’

Uiteindelijk zou De Ark een wereldwijde beweging worden met meer dan 150 gemeenschappen waar mensen met en zonder verstandelijke beperking samenwonen. In 1971 stichtte Vanier, samen met Marie-Hélène Mathieu ‘Geloof en Licht’, een internationaal forum voor mensen met een ontwikkelingsstoornis en hun naasten. Nederland telt twee huizen van De Ark, in Gouda en Haarlem. Verder zijn er zes Geloof en Licht-groepen in ons land.

Na zijn dood vorig jaar werd Jean Vanier – geen priester overigens – overstelpt met loftuitingen van onder meer de Franse president Macron en paus Franciscus. De paus sprak de wens uit dat Vanier een voorbeeld mocht blijven: ‘Moge hij ons helpen vanuit de hemel. Moge God hem zegenen.’

Nog geen jaar later ligt de reputatie van Vanier, ooit kandidaat voor de Nobelprijs voor de Vrede, aan diggelen.

Het onderzoek, het gevolg van een reeks beschuldigingen aan het adres van Vanier, stelt dat hij tussen 1970 en 2005 ‘manipulatieve seksuele relaties’ heeft gehad met zes vrouwen. Een van hen vertelde dat Vanier tegen haar zei: ‘Dit zijn wij niet, dit zijn Maria en Jezus. Je bent uitverkoren, je bent speciaal. Dit is geheim.’ Het ging bij het misbruik om assistentes en vrouwelijke religieuzen en niet om mensen die aan de zorg van L’Arche waren toevertrouwd.

'Mystieke seksuele praktijken’

Het gedrag van Vanier zou zijn oorsprong hebben in ‘mystieke seksuele praktijken’ van een Franse dominicaan Thomas Philippe. Hij was een tijd de geestelijke leidsman van Vanier. De twee zouden in de jaren vijftig ook sekspartners hebben ’gedeeld’. Philippe werd uiteindelijk uit het priesterambt gezet. Minstens veertien vrouwen zeggen door hem misbruikt te zijn. Vanier heeft altijd ontkend iets van de praktijken van Philippe te hebben geweten, maar het onderzoek wijst anders uit. ‘We weten dat Jean Vanier heeft gelogen. Hij was op de hoogte van het gedrag van zijn leidsman’, schrijven de onderzoekers.

De leiding van L’Arche, actief in 38 landen, reageert geschokt op de bevindingen van het eigen onderzoek. ‘Ze zijn onverenigbaar met de basisregels van respect en waardigheid van personen, en in strijd met de grondbeginselen waarop L’Arche is gebaseerd’, schrijven L’Arche-leiders Stephan Posner en Stacy Cates Carney in brief aan de Federatie van Arkgemeenschappen. ‘Aan allen vragen wij vergeving voor deze gebeurtenissen die zich in het kader van L’Arche hebben voorgedaan en waarvan sommige door onze stichter zijn veroorzaakt.’

Lees ook: 

Jean Vanier (1928-2019) leerde ons anders kijken naar mensen met een beperking

De Canadese filosoof Jean Vanier is vandaag op 90-jarige leeftijd in Parijs overleden. Hij werd algemeen beschouwd als een van kopstukken van het moderne christendom.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden