Verdeling vaccins

Buren op de Balkan kijken toe hoe de EU wordt gevaccineerd

Medisch personeel in het Batajnica Covid-ziekenhuis in Belgrado krijgt het Pfizer-BioNTech coronavaccin toegediend.Beeld EPA

De vaccinatiecampagne is overal in de Europese Unie – in de ene lidstaat weliswaar vlotter dan in de andere – van start gegaan. De buren op de Balkan hebben daarentegen nog nauwelijks een prik gezet. 

Terwijl de EU is begonnen met het vaccineren tegen corona, kunnen de Westelijke Balkanlanden alleen maar toekijken. Albanië, Bosnië, Kosovo, Montenegro en Noord-Macedonië wisten via verschillende bedrijven en organisaties wel wat vaccins bij elkaar te sprokkelen, maar die zijn nog niet gearriveerd. Vooralsnog is onduidelijk wanneer de eerste prik in deze landen kan worden gezet. Alleen in Servië, dat al wel vaccins wist te bemachtigen is het inenten van start gegaan. Maar ook al gebeurde dat zelfs al een paar dagen eerder dan in de EU, van een massale vaccinatie-campagne is ook daar nog geen sprake.

De andere landen in de Balkan-regio hebben hun hoop vooral gevestigd op Covax. Dit initiatief van de Wereldgezondheidsorganisatie moet ervoor zorgen dat ook arme landen toegang tot de vaccins krijgen. Maar Covax garandeert op dit moment vaccin-doses voor maximaal 20 procent van de bevolking van een land beschikbaar te kunnen stellen. Heel snel gaat de levering bovendien nog niet. Zo verwacht Bosnië pas op zijn vroegst in april de eerste vaccins via Covax binnen te krijgen.

De rijken laten de minder gelukkigen achter

“De rijken hebben alle beschikbare reddingsboten gepakt en laten de minder gelukkigen achter”, vergeleek de Noord-Macedonische epidemioloog Dragan Danilovski bij tv-zender 24 de vaccin-situatie met het zinken van de Titanic.

Ruim een half jaar geleden had Brussel deze Balkanlanden, waar in totaal zo’n 20 miljoen mensen wonen, juist solidariteit beloofd in de strijd tegen corona. Op een video-top tussen de EU-leiders en hun Balkan-collega’s noemde voorzitter Charles Michel het samen verslaan van Covid-19 destijds “een eerste prioriteit”.

Toen de vaccins daadwerkelijk in zicht kwamen, raakte de Westelijke Balkan toch weer uit beeld. Brussel zegde de Balkanlanden onlangs wel 70 miljoen euro toe om vaccins mee in te slaan bovenop de 500 miljoen euro die het eerder aan Covax als geheel doneerde. En als de EU dit jaar meer vaccins krijgt dan benodigd, kunnen die gedeeld worden met de Balkanlanden, suggereerde EU-voorzitter Ursula von Leyen voorzichtig. 

Eigenbelang

Maar er moet meer gebeuren, klinkt het niet alleen op de Balkan maar ook binnen de Europese Unie zelf. Brussel moet de ‘meest directe buren’ vaccins sturen, schreven ministers van buitenlandse zaken van dertien lidstaten vorige week in een brief aan de Europese Commissie. Daarbij speelt niet alleen solidariteit maar ook eigenbelang een rol. De EU is niet veilig betogen de dertien – waaronder Kroatië, Bulgarije, Slowakije en Hongarije – zolang niet ook de landen rondom de EU van de pandemie zijn hersteld.

Ondertussen dreigt de EU ook politieke en economische invloed in de regio te verliezen aan Rusland als het in de coronacrisis onvoldoende te hulp schiet. Servië onderhandelt al met Moskou over het Russische Sputnik-vaccin. En de Russische ambassade in Tirana liet op eigen initiatief via de sociale media weten klaar te staan om Albanië in te enten met het Sputnik-vaccin. Overigens tot woede van de Albanese premier Edi Rama die excuses van Moskou eiste. Rama zet liever in op de vaccins die in de EU zijn goedgekeurd en zei niet toe te staan dat Albanezen uitgesloten worden van de mogelijkheid “om op dezelfde manier te worden beschermd tegen het virus als de andere Europeanen”.

Lees ook:

De coronabestrijding dreigt te mislukken – en dat is de schuld van de rijke landen

Terwijl Canada straks genoeg doses van coronavaccins heeft om de bevolking zes keer in te enten, staan veel arme landen met lege handen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden