Irak

Buitenlandse militairen vertrekken uit Irak - ‘en dat is geen goed teken’

Franse militairen in Irak. President Macron kondigde vorige week de terugtrekking van de Franse troepen aan. Beeld AFP

De Franse president Macron haalt militairen terug uit Irak. Amerikanen waren al bezig met terugtrekking uit Irak. Wat voor invloed heeft dat op de situatie in Irak en de strijd tegen Islamitische Staat?

Bij zijn ‘operatie veerkracht’, die hij vorige week lanceerde in de strijd tegen het coronavirus, kan Emmanuel Macron het leger goed gebruiken. En dus haalt de Franse president zijn militairen terug uit Irak om ze in eigen land in te zetten, bijvoorbeeld bij het vervoeren van patiënten en het bouwen van een noodhospitaal.

Die andere missie – het bestrijden van Islamitische Staat - moet daarvoor maar even wijken, liet Macron vorige week weten. Het gaat om zo’n 100 militairen van de ruim 7000 internationale troepen die nog altijd in het land gestationeerd zijn.

De Fransen zijn niet de enigen die hun militairen uit Irak terughalen. Ook de Britten laten een deel van hun militairen - in elk geval voorlopig -  huiswaarts keren. Dit deden ze nadat het Iraakse leger had aangekondigd de trainingsmissie waar zij aan bijdragen tijdelijk op te schorten in verband met de coronacrisis.

De Verenigde Staten zijn al langer bezig met het reduceren en vooral ook consolideren van hun troepen. Zondag  verlieten Amerikaanse militairen de K1-basis in het noorden van Irak. Vorige week verlieten ze al de Qayyara-basis ten zuiden van Mosul, waar Islamitische Staat in 2014 het kalifaat uitriep. En eerder deze maand vertrokken ze uit al-Qaim vlakbij de Syrische grens.

Terugtrekken VS: meer gevolgen

Om hoeveel militairen het precies gaat is onduidelijk, zegt Erwin van Veen, Midden-Oosten-expert van instituut Clingendael. Maar dat de Amerikaanse terugtrekking meer gevolgen heeft dan die van de andere landen, staat volgens hem buiten kijf. “De Verenigde Staten zijn niet alleen met veel meer militairen aanwezig, ruim 5000, ze hebben ook meer doelen voor ogen met hun aanwezigheid. Ze zijn er niet alleen vanwege de strijd tegen IS maar ook vanwege de burgeroorlog in Syrië en de spanningen met Iran.”

Washington dat de nucleaire deal opzegde, Amerikaanse sancties, Irans regionale machtspolitiek en de Amerikaanse liquidatie van de Iraanse generaal Suleimani zorgen voor een dieptepunt in de relatie tussen Washington en Teheran. Dat is ook in Irak te merken, zegt Van Veen. “Gewapende groepen die aan Iran zijn gelinkt proberen de macht naar zich toe te trekken.

Sinds de dood van Suleimani zijn er in Irak verschillende vergeldingsacties geweest in een soort kat en muisspel van raketaanslagen op Amerikaanse bases en Amerikaanse tegenaanvallen vanuit de lucht. Daarbij was onder meer de ambassade van de Verenigde Staten in Bagdad een doelwit.

‘Er is sprake van een consolidatie’

Met die verschillende doelen in Irak voor ogen lijkt het onlogisch voor de VS om nu militairen terug te trekken. Van Veen denkt ook niet dat we nu een grote Amerikaanse aftocht zullen zien. “Amerikaanse troepen worden wel teruggetrokken maar tegelijkertijd is er sprake van een consolidatie. De strategie van de Amerikanen komt er op neer dat ze militairen verplaatsen naar landen die hen gunstig gezind zijn, zoals Saudi-Arabië, en dat ze zich langzaam terugtrekken uit lastiger gebieden zoals Irak. Daar ontruimen ze een aantal kleinere, moeilijk te verdedigen bases en herpositioneren ze zich in grotere compounds met betere luchtverdediging. Het worden een soort vooruitgeschoven posten die zo nodig steun kunnen krijgen van de Amerikaanse vloot in de Golf of Amerikaanse militairen die in Saudi-Arabië zijn gestationeerd.”

De strijd tegen terreurorganisatie Islamitische Staat – die hier en daar nog cellen in het land heeft - loopt door deze strategie niet per se gevaar, denkt Van Veen. “Ik durf wel voorzichtig te beweren dat Irak IS zo langzamerhand wel zelf aankan, mocht de terreurgroep zich herpakken.”

Het is zeker niet de enige uitdaging voor Irak; de problemen in het land zijn legio. Het land maakt een politieke crisis door; eind vorig jaar stapte de premier op na massale protesten in verschillende steden waarbij honderden doden vielen. De politici zijn er nog altijd niet in geslaagd een nieuwe regering te vormen. En artsen waarschuwen dat hun land onvoldoende is voorbereid op de uitbraak van het coronavirus.

Van Veen maakt zich dan ook vooral zorgen over de symboliek die van de terugtrekking van buitenlandse militairen uitgaat. “Deze landen zeggen in feite tegen de Iraakse regering dat die even niet op hen kan rekenen. En dat op een moment dat het op meerdere fronten vrij spannend is in Irak. Daarmee geven ze geen goed teken af vind ik.”

Lees ook: 

Het dreigt in Irak weer uit de hand te lopen tussen Iran en de VS

De spanning tussen Iran en de VS loopt op na twee aanvallen in Syrië en Irak waarbij 29 doden zijn gevallen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden