Kosovo

Brussel wil Servië en Kosovo weer om de tafel krijgen

Links de Kosovaarse president Hashim Thaçi, rechts de Servische president Aleksandar Vučić.Beeld DPA

De Europese Unie probeert de gesprekken tussen Kosovo en Servië nieuw leven in te blazen. De nieuwe EU-gezant wacht een taaie klus.

Een eerste barrière om in Brussel de dialoog tussen Kosovo en Servië weer op gang te krijgen, leek woensdag overwonnen. De Kosovaarse regering in Pristina kondigde aan de importtarieven die zij in het najaar van 2018 op Servische producten oplegde, weer af te schaffen.

Pristina voerde de maatregel in omdat Belgrado Kosovaars lidmaatschap van verschillende internationale organisaties dwarsboomde. Servië beschouwt Kosovo, dat in 2008 de onafhankelijkheid uitriep, als afvallige provincie. De gesprekken die de kemphanen in Brussel voerden om hun relatie te normaliseren – een voorwaarde om überhaupt lid van de EU te kunnen worden – werden stopgezet.

Maar Pristina had de afschaffing van de handelstarieven woensdag nog niet aangekondigd, of er ontstond alweer ruzie over de voorwaarden. Pristina wil onder meer dat op alle handelsdocumenten Kosovo als onafhankelijk land wordt aangemerkt.

De erkenning van Kosovo

Het zal Brussel heel wat moeite kosten om Pristina en Belgrado na ruim een jaar weer om de tafel te krijgen. Toch lijkt dat nu de inzet van de Europese Commissie. Zo hangt de benoeming van een speciale EU-gezant die de dialoog moet gaan begeleiden in de lucht.

De naam van Miroslav Lajčák zoemt al een tijdje rond voor deze functie. De Slowaak, die goed Servisch spreekt, was onder andere tussen 2007 en 2009 de hoge vertegenwoordiger in Bosnië Herzegovina. Daarvoor was hij als EU-gezant betrokken bij het onafhankelijkheidsreferendum van Montenegro in 2006.

Ervaring op de Balkan heeft hij in elk geval wel, zegt Balkanexpert Florian Bieber van het Centrum voor Zuidoost-Europese studies in Graz. Maar zijn vroegere carrière in Slowakije zou weleens tegen hem kunnen werken. “Hij was minister van buitenlandse zaken in de Slowaakse regering van Robert Fico die de onafhankelijkheid van Kosovo niet erkend heeft. Pristina maakt zich zorgen of Lajčák in de dialoog wel neutraal genoeg zal zijn.”

EU-buitenlandcoördinator Josep Borrell, die een grote rol zal spelen bij de doorstart van de dialoog, vervulde eerder eveneens de post van minister van buitenlandse zaken in een land (Spanje) dat Kosovo niet erkent.

Een goed teken

Bovendien ligt er nog het probleem van de tafelschikking in Brussel. Vooral aan Kosovaarse zijde is onduidelijk wie namens de regering aan de onderhandelingen zou kunnen deelnemen. Vorige week stuurde het parlement na een motie van wantrouwen de regering van premier Albin Kurti naar huis. President Hashim Thaçi in zijn plaats sturen is geen oplossing, vindt Bieber. “Die heeft niet de steun van het parlement, en een eventuele overeenkomst zal toch door het parlement moeten worden geratificeerd.”

De Amerikaanse Balkangezant Richard Grenell deed volgens Bieber de laatste maanden wel rechtstreeks zaken met de Kosovaarse president. “Daarbij negeerde hij premier Kurti en het parlement.” 

De Balkanexpert denkt dat de Amerikaanse bemoeienis de relatie tussen Pristina en Belgrado sowieso niet gunstig heeft beïnvloed. “Grenell heeft er bij Kosovo enorm op aangedrongen om de handelstarieven af te schaffen, maar hij deed niets aan de oorzaak die daaraan ten grondslag lag: namelijk de Servische campagne om Kosovo niet te erkennen.”

De Amerikaanse gezant sprong volgens Bieber in het gat dat Brussel het laatste jaar had achtergelaten. “Grenell was nooit zo ver gekomen als er een sterke onderhandelaar uit Brussel tegenover hem had gestaan.” Het zal lastig worden voor Brussel om de dialoog tussen Kosovo en Servië weer naar zich toe te trekken, verwacht Bieber. “Maar het is hoe dan ook een goed teken dat de EU weer betrokken is.” 

Lees ook: 

De EU als relatietherapeut van de Balkan

De Europese Unie en zes landen op de westelijke Balkan hopen hun relaties te verdiepen. Morgen ontmoeten ze elkaar in Sofia op een speciale top. Maar voor de zes lid kunnen worden van de EU, moeten ze allereerst hun grensgeschillen bijleggen. Brussel houdt niet van burenruzies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden