Vluchtelingen

Brussel wil afgewezen asielzoekers vaker terugsturen

Migranten hebben reddingsvesten gekregen van de bemanning van de The Ocean Viking, een reddingsschip van de ngo SOS Mediterranee. Beeld AP
Migranten hebben reddingsvesten gekregen van de bemanning van de The Ocean Viking, een reddingsschip van de ngo SOS Mediterranee.Beeld AP

De Europese Commissie wil dat asielzoekers die zijn afgewezen, sneller worden teruggestuurd. Eén op de vijf is te weinig. Rutte steunt het plan.

Romana Abels

Ik was in slaap gesukkeld, zei Mark Rutte dinsdag eerlijk. “Door de lage instroomcijfers tijdens corona, is migratie te lang naar de achtergrond verdwenen.”

Inmiddels is de premier van Nederland goed wakker. Dinsdag kwam hij naar Brussel om zijn zorgen over het onderwerp te delen met Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie. Rutte wil dat de Europese Commissie op verschillende fronten haast maakt, omdat EU-landen de asielinstroom niet meer aankunnen.

Precies op het moment dat Rutte de pers vertelde wat de EU wat hem betreft moet doen om de asielinstroom te verminderen, onthulde Eurocommissaris Ylva Johansson, 300 meter verderop, nieuwe plannen om de terugkeer van afgewezen asielzoekers te bevorderen.

“De opvangcapaciteit van sommige Europese landen is behoorlijk opgerekt”, zei Johansson. “Het is nodig dat we die mensen die geen internationale bescherming nodig hebben terugbrengen naar het land waar ze vandaan komen.”

300.000 afwijzingen

Johansson zei dat de asielaanvraag van 300.000 mensen jaarlijks wordt afgewezen, maar dat er maar 70.000 worden teruggestuurd. Om dat cijfer op te hogen, heeft de Europese Commissie vorig jaar een ‘terugkeercoördinator’ aangesteld, Mari Juritsch.

Juritsch en Johansson maakten dinsdag afspraken over de strategie waarmee ze het aantal teruggekeerde asielzoekers willen vergroten. “Dat moeten we doen, omdat het de enige manier is om de mensen die het nodig hebben, te blijven beschermen”, zei Johansson.

Johansson zal zich inspannen om afspraken te maken met zogenaamde ‘herkomstlanden’, maar ze verwacht van de lidstaten dat die dan ook terugkeerverzoeken bij die landen indienen. “Momenteel wordt maar 16 procent van de afwijzingen gevolgd door een terugkeerverzoek aan het land waar ze vandaan komen”, zei Johansson.

Terugkeercoördinator Juritsch zei dat ze merkt dat er bij nationale overheden vaak geen tijd is om terugkeerverzoeken in te dienen. “Die mensen zijn vaak ook verantwoordelijk voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, dat heeft dan een hogere prioriteit.”

Bovendien ziet ze dat de asielzoekers zich verzetten tegen terugkeer. “Die mensen zijn vaak gekomen met hoge verwachtingen. Ze hebben al hun spaargeld, dat van hun familie en soms van het hele dorp uitgegeven aan hun reis.”

Begeleider

Juritsch wil daarom dat een afgewezen asielzoeker altijd een terugkeerbegeleider krijgt toegewezen, die helpt bij het terugkeren. De terugkeerder krijgt ook een geldbedrag mee. “We geven ze een nieuwe start in hun eigen land. Zo wordt het ook makkelijker voor landen om hun burgers terug te nemen.”

De Europese Commissie wil overeenkomsten sluiten met landen waarvan ze zeker weet dat de mensenrechten er niet worden geschonden en afgewezen asielzoekers er veilig kunnen terugkeren. “Dat is het laaghangend fruit”, zei Johansson.

De Commissie heeft bovendien een stok achter de deur: burgers uit landen die niet willen meewerken aan terugkeer, krijgen minder makkelijk een visum voor EU-landen. “Dat werkt buitengewoon goed”, zei Mari Juritsch.

Terugkeercoördinator Juritsch maakte nog de kanttekening dat de terugkeercijfers mogelijk minder dramatisch zijn dan ze lijken, omdat de EU geen mensen uitzet naar gebieden waar zij gevaar lopen. Die mensen worden wel meegeteld in de cijfers.

Europees Commissaris Johansson wil het nieuwe terugkeerbeleid donderdag bespreken met de Europese ministers van migratie. Die ontmoeten elkaar in Stockholm om over de sterk gestegen asiel- en migratiecijfers te praten.

Het aantal asielzoekers naderde in 2022 bijna een miljoen. Tegelijk kwamen er bijna vijf miljoen mensen uit Oekraïne naar Europa.

Servië-route

Wat Rutte betreft is het verbeteren van de terugkeerregeling één van de dingen die de Europese Commissie moet doen. Hij wil ook dat Johansson druk blijft uitoefenen op Servië. In het afgelopen jaar bleken veel asielzoekers via Servië naar de EU te zijn gekomen.

Concrete resultaten verwacht hij niet op korte termijn. Nadat eerst de migratieministers hebben overlegd, verwacht Rutte dat de regeringsleiders nog twee keer moeten vergaderen voor ze concrete afspraken hebben gemaakt. “In april zijn we hopelijk een heel eind verder.”

Lees ook:

Weer is de EU in een migratiecrisis beland

Eén voor één slaan de Europese migratieministers alarm over het grote aantal mensen dat naar Europa komt. Woensdag praten ze over maatregelen, drie dagen lang.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden