Nieuws Europese Unie

Brussel wacht met de armen over elkaar op daden van Boris Johnson

Een reuzen luchtballonversie van Boris Johnson wordt opgelaten tijdens een anti-brexit demonstratie in Londen. Beeld REUTERS

Met nog exact honderd dagen te gaan tot de (voor de derde keer beoogde) brexit-datum is de Brusselse reactie op het Britse premierschap van Boris Johnson moeilijk in een woord te vangen. Somber? 

Nee, daarvoor was Johnsons gang naar het premierschap te voorspelbaar. Hoopvol? Dat al helemaal niet. ‘Gelaten’ dekt de lading ook slecht, want daarvoor is de ernst te groot en de nabijheid van die 31ste oktober te benauwend.

In feite is er weinig veranderd aan de stemming in de EU sinds eerder dit jaar duidelijk werd dat het moeizaam tot stand gekomen brexit-akkoord niet door het Britse parlement was te krijgen. Men is in Brussel simpelweg het wachten zat – in die zin wordt de duidelijkheid over de premierwissel in Londen ‘verwelkomd’ (opnieuw niet het goede woord).

Michel Barnier, brexit-hoofdonderhandelaar namens de EU, hield het zakelijk. “We kijken ernaar uit constructief met Johnson samen te werken”, aldus de Fransman. Hij maakte wel meteen duidelijk welk terrein die samenwerking zal bestrijken. “We zijn bereid om de overeengekomen verklaring over een nieuw partnerschap opnieuw te bewerken.”

Barnier verwijst daarmee naar de politieke verklaring over de toekomstige handelsrelatie. Dat document is vrijblijvender dan de eigenlijke overeenkomst over de Britse terugtrekking uit de EU, en nog wel in een bepaalde, door Johnson gewenste richting te kneden. Dat geldt niet voor die brexit-overeenkomst. Dat daarover niet meer te onderhandelen valt, heeft de EU van 27 landen intussen al driehonderdduizend keer herhaald.

Dreigement

Johnson heeft daarentegen campagne gevoerd met onder meer het dreigement dat het Verenigd Koninkrijk niet aan zijn laatste financiële verplichtingen tegenover de EU zal voldoen (van ongeveer 40 miljard euro) als zijn regering haar zin niet krijgt en het akkoord (en dan vooral de befaamde ‘backstop’ voor de Ierse grenskwestie) niet wordt opengebroken.

Eerste vicevoorzitter Frans Timmermans van de Europese Commissie liep dinsdag niet over van enthousiasme toen hem werd gevraagd wat hij van Johnson verwacht. “Kijkt u eens naar wat hij de afgelopen jaren heeft geschreven”, zei hij, enkele minuten voordat Johnsons zege bij de interne partijverkiezing bekend werd. “Hij heeft er lang over gedaan om te beslissen aan welke kant van de (brexit)discussie hij nou eigenlijk stond.” Ook Timmermans herhaalde weer eens dat de EU ‘vasthoudt aan de gesloten overeenkomst’, en dat Johnsons flamboyante ‘karakter, persoonlijkheid of houding’ daaraan niets verandert.

Maar het was dinsdag niet Timmermans, maar zijn Litouwse collega Vytenis Andriukaitis (gezondheid en voedselveiligheid) die de meeste aandacht opeiste. In een bijdrage op zijn persoonlijke blog haalde hij fel uit naar Johnson en diens ‘goedkope beloftes, versimpelde visies en overduidelijk incorrecte uitspraken’ over de EU.

De Litouwer haalde een ander Boris erbij: Jeltsin, de eerste president van het Rusland na de Sovjet-Unie. “Iets in de manier van politiek bedrijven is hetzelfde: veel onrealistische beloften en het negeren van economische logica.”

De vergelijking was een subtiele reactie, je zou bijna zeggen persiflage, op een omstreden vergelijking die de Britse minister Jeremy Hunt van buitenlandse zaken vorig jaar maakte tussen de EU en de Sovjet-Unie. Andriukaitis heeft een flink deel van zijn leven onder het sovjet-juk geleefd.

Lees ook: 

Premier Boris zal een mijnenveld aantreffen in Downing Street

Boris Johnson werd met overmacht gekozen tot nieuwe leider van de Britse Conservatieven. Woensdag treedt hij aan als nieuwe premier, maar in Downing Street zal hij een mijnenveld aantreffen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden