Europese Unie

Brussel vreest dat met Le Pen een eind komt aan de Europese eendracht

Een stel in Frankrijk kijkt woensdagavond naar het televisiedebat tussen Emmanuel Macron en Marine le Pen. Europese leiders stellen dat niet alleen de toekomst van Frankrijk, maar die van de hele EU op het spel staat. Beeld AFP
Een stel in Frankrijk kijkt woensdagavond naar het televisiedebat tussen Emmanuel Macron en Marine le Pen. Europese leiders stellen dat niet alleen de toekomst van Frankrijk, maar die van de hele EU op het spel staat.Beeld AFP

Europese leiders wachten gespannen de uitkomst van de Franse presidentsverkiezingen af. De Europese eenheid staat op het spel, vrezen ze.

Romana Abels

Pfff. Toen de eerste ronde van de Franse verkiezingen voorbij was, kon je de zucht van verlichting in Brussel bijna horen. Emmanuel Macron was nog in de race. Maar nu houden de leiders van zeker twintig andere lidstaten opnieuw hun adem in, want zondag volgt de tweede ronde en het is nog lang niet zeker dat Macron die ook zal winnen.

Ze kunnen zich amper een voorstelling maken van hoe het verder moet als Marine Le Pen wint. Dan wordt alles anders. Nu is Frankrijk met Duitsland de spil waar de Europese Unie om draait, dan niet meer.

Nergens over eens

Als straks in Frankrijk een vrouw aan het roer staat die wil dat het land de commandostructuur van de Navo verlaat, die allerlei Europese verworvenheden wil afschaffen en die vooral oog heeft voor de goede kant van Vladimir Poetin, dan komt het hele Europese raderwerk tot stilstand. Dan, is de vrees, wordt de Europese Unie een besluiteloze groep van 27 losse landen die het voorlopig nergens meer over eens zullen zijn.

Op een tv in een bar is het debat tussen Macron en Le Pen live te volgen. Beeld AFP
Op een tv in een bar is het debat tussen Macron en Le Pen live te volgen.Beeld AFP

De spanning is zo hoog opgelopen, dat sommigen hun mond niet meer kunnen houden. Normaal gesproken spreken Europese leiders niet over de verkiezingen in een andere lidstaat. Dat hoort niet. Maar drie Europese leiders konden het niet meer aanzien. Donderdag probeerden zij in het openbaar de Franse stemmers tot rede te brengen.

“Dit is geen gewone verkiezing”, schreven Duitse bondskanselier Olaf Scholz, de Portugese premier Antonio Costa en diens Spaanse collega Pedro Sanchez in de Franse krant Le Monde. De drie stellen dat de Fransen moeten beseffen dat de keus die ze zondag maken er één is tussen “een democraat en een extreem-rechtse kandidaat die zich openlijk bij de gelederen voegt van diegenen die onze vrijheid en democratie aanvallen.”

Poetin en kompanen

Met die laatsten bedoelen ze Vladimir Poetin en zijn kompanen. Die hebben, schrijft het drietal, ‘de meest fundamentele regels van onze Europese vrede geschonden’. Zoals het principe dat we de grenzen niet met geweld opnieuw gaan tekenen, zoals vroeger (‘in ons bloedige verleden’) wel vaak gebeurde. “Poetins oorlog is gericht tegen de waarden die Frankrijk en onze landen verdedigen: democratie, soevereiniteit, vrijheid en de rechtsstaat.”

Ze zeggen te hopen dat de Fransen kiezen voor het Frankrijk zoals ze het kennen. Voor het land dat zij beschrijven als een ‘baken van democratie’. “Dat Frankrijk staat ook op het verkiezingsbiljet op 24 april”, zeggen ze.

Want, zeggen de drie leiders, Macrons tegenstander Marine Le Pen hoort bij een groep populisten die in Vladimir Poetin een voorbeeld zien. “We moeten dat niet vergeten, ook als deze politici nu afstand nemen van de Russische agressor.”

Toekomst van de Unie

De drie premiers sluiten zich met hun oproep aan bij de Luxemburgse minister van buitenlandse zaken Jean Asselborn, die vorige week al zei dat hij zich ernstig zorgen maakt over de verkiezingen in Frankrijk. Asselborn toonde zich vooral bezorgd over de toekomst van de Europese Unie. “Als zij wint, dan betekent dat niet alleen een breuk met de kernwaarden van de EU, maar ook dat de EU compleet van koers verandert.”

Want Le Pens wensenlijst is nogal radicaal. De leiders in de andere Europese hoofdsteden lazen in haar verkiezingsprogramma weliswaar niet meer dat Frankrijk de EU moet verlaten, zoals ze in 2017 nog wilde, maar ze hoorden haar wel zeggen dat ze de afdracht aan Brussel wil halveren.

Ze vernamen ook dat Le Pen zich weinig wil aantrekken van Europese afspraken over staatssteun, of die over open grenzen. Ze hoorden haar praten over de droom om haar land te ‘bevrijden uit de ketenen van Brussel’, dat zij een ‘grote bureaucratische machine’ noemt.

Voorrang boven immigranten

Le Pen wil alles anders. Ze wil bijvoorbeeld dat Fransen van autochtone afkomst voorrang krijgen boven immigranten bij het verkrijgen van huizen en banen en de grenzen sluiten voor nieuwkomers. Daar heeft Brussel niets over te zeggen, meent ze. Sowieso wil ze dat de Franse wet belangrijker wordt dan de Europese.

Een man kijkt thuis naar het debat tussen de presidentskandidaten. Beeld AFP
Een man kijkt thuis naar het debat tussen de presidentskandidaten.Beeld AFP

Dat is allemaal bijzonder akelig voor Brussel, dat al moeite genoeg heeft met de buitenbeentjes Hongarije en Polen. Die vinden net als Le Pen hun eigen wetten ook belangrijker dan de Europese wetten, ook al zegt het Europese Hof dat het onmogelijk is om de rangorde van wetten om te draaien. De Europese verdragen, die alle EU-landen ondertekenden, bepalen luid en duidelijk dat de Europese wet leidend is.

Maar of ze nu rechtsgeldig zijn of niet, Le Pen kan met haar anti-Europese opvattingen het raderwerk in Brussel behoorlijk verlammen.

Lees ook:

Migrantenwijk Lille-zuid vreest winst Le Pen: ‘Veel mensen zijn bang dat ze het land uitgestuurd kunnen worden’

Met nog maar een paar dagen te gaan voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen neemt de nervositeit onder een deel van de bewoners van Lille-zuid toe. ‘Als Marine Le Pen wint, mag ik mijn hoofddoek niet meer dragen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden