Vaccinstrategie

Brussel probeert regie terug te pakken bij aanschaf vaccins

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen kon bij de presentatie een kleine steek onder water naar onder andere Nederland niet onderdrukken.  Beeld REUTERS
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen kon bij de presentatie een kleine steek onder water naar onder andere Nederland niet onderdrukken.Beeld REUTERS

Even was de Europese Commissie geïrriteerd over het eigengereide optreden van vier landen, waaronder Nederland. Idealiter komt straks alles samen in één Europese vaccinstrategie.

Door als één blok op te trekken, hoopt de Europese Commissie binnen een tot anderhalf jaar (“zo niet eerder”) goed werkende vaccins tegen Covid-19 te bemachtigen. Daarvan zal niet alleen de bevolking van de EU moeten profiteren, maar ook die daarbuiten. Dat is het doel van de ‘vaccinstrategie’ die de commissie woensdag presenteerde.

Dit plan is breder van opzet dan dat van de zogenoemde ‘Inclusieve Vaccin Alliantie’, waarin Nederland deze maand de krachten heeft gebundeld met Duitsland, Frankrijk en Italië. De vraag die ook woensdag boven de markt bleef hangen, is in hoeverre dit initiatief van vier landen de aanpak van de Europese Commissie in de wielen rijdt. Het lijkt er vooralsnog op dat ‘Brussel’ een nadrukkelijke poging doet om de regie terug te pakken.

Afgelopen weekeinde tekende de vierlandenalliantie een contract met de Britse-Zweedse farma-reus AstraZeneca voor de levering van 300 à 400 miljoen vaccindoses tegen het coronavirus – doses van een vaccin dat er nog helemaal niet is. De Universiteit van Oxford lijkt momenteel het verst te zijn met de ontwikkeling. Mogelijk worden meer van dergelijke overeenkomsten gesloten.

Eurocommissaris Stella Kyriakides van volksgezondheid. Beeld EPA
Eurocommissaris Stella Kyriakides van volksgezondheid.Beeld EPA

2,7 miljard euro

De commissie-aanpak komt neer op centrale onderhandelingen met farmabedrijven die moeten resulteren in een reeks reserveringen, met betaling van een stevig voorschot. In ruil voor die financiële steun krijgt de commissie voorrang bij de uiteindelijke leveringen. Daarvan moeten alle EU-lidstaten profiteren, en als het even kan de hele wereld. Het risico van deze aanpak is dat er veel geld wordt gestoken in een vaccin dat uiteindelijk niet effectief blijkt te zijn.

Voor de financiering van de vaccinstrategie maakt de commissie gebruik van een bestaand potje voor noodsituaties, waarin momenteel 2,7 miljard euro zit. Lidstaten kunnen eventueel vrijwillig een extra bijdrage leveren, maar dat is vooralsnog niet nodig.

De commissie zat de afgelopen weken duidelijk in haar maag met het initiatief van de vierlandencoalitie. Eurocommissaris Stella Kyriakides van volksgezondheid reageerde vrijdag nog gepikeerd. “Het gaat hier om samenwerking, niet om concurrentie. Als we dit samen doen, gaat het sneller en wordt het makkelijker en goedkoper voor ons allemaal.”

De Belgische minister Maggie De Block was al helemaal niet te spreken over de eigengereidheid van Nederland en de drie andere landen. “Zo versnipper je alles opnieuw en verzwak je iedereen; het overkoepelend initiatief van de commissie, maar ook je eigen positie”, aldus De Block.

Ik eerst

Van knarsetanden is de commissie inmiddels overgeschakeld naar een poging om de alliantie op te slokken in haar eigen strategie. In het persbericht van woensdag noemt de commissie de handelwijze van de vier landen “een belangrijke stap naar gezamenlijke actie”. De alliantie heeft zelf ook steeds gezegd dat haar project eventueel kan opgaan in een breder Europees verband. Als er maar snel een voor iedereen beschikbaar vaccin komt, dat is het hoofddoel van iedereen.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen kon een kleine steek onder water naar de vier landen echter niet onderdrukken. In de videoboodschap waarmee ze woensdag op sociale media de vaccinstrategie toelichtte, zei ze: “Hiermee voorkomen we schadelijke concurrentie onder elkaar. In de strijd tegen een mondiale pandemie is er geen plaats voor ‘ik eerst’.”

Lees ook:
Nederland koopt een onbewezen vaccin. Is dat verstandig?

Nederland koopt met Duitsland, Frankrijk en Italië 300 tot 400 miljoen doses van een Brits vaccin waarvan nog moet worden aangetoond dat het werkt en veilig is.

Coronacrisis laat zien: in de EU is het ieder voor zich

Alweer van 19 maart, dit artikel over de hoon die de Europese Unie aan het begin van de coronacrisis over zich heen kreeg. Die EU is zo sterk en zo zwak als de volstrekt soevereine lidstaten haar willen maken, blijkt ook nu weer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden