Digitale grondwet

Brussel presenteert plannen voor een internet in dienst van burgers, zonder gluurders of oplichters

Commissaris Vestager (links) en Breton bij de presentatie van de Verklaring over digitale rechten van Europese burgers.  Beeld EPA
Commissaris Vestager (links) en Breton bij de presentatie van de Verklaring over digitale rechten van Europese burgers.Beeld EPA

Iedereen heeft recht op internet, stelt de Europese Commissie. En dat internet moet ook veilig zijn. Een nieuwe digitale grondwet moet daarvoor zorgen, vindt Brussel.

Romana Abels

Margarete Vestager, de eurocommissaris die gaat over het digitale tijdperk, vergeet wel eens hoeveel Europeanen digitaal op achterstand staan. Toen ze onlangs de resultaten van een enquête onder 26.000 mensen zag, had ze het idee dat ze een ‘goudmijn’ van menselijke gevoelens had aangeboord.

Ze las namelijk dat 40 procent van de mensen die in Europa wonen, geen idee heeft dat ze online ook rechten hebben. Dat ze met spullen die online zijn gekocht net zo goed kunnen teruggaan naar de winkel, dat ze tegen online misbruik net zo goed aangifte kunnen doen bij de politie, en dat spioneren, stelen en afluisteren van burgers op internet net zo verboden is als in de echte wereld.

Ze begreep ook dat de helft van de Europeanen zorgen heeft over zijn veiligheid online, en dat die zorgen ze ervan weerhouden om alles wat ze willen ook inderdaad via internet te doen.

‘Digitale grondwet’

Dat moet allemaal verleden tijd worden. Vestager presenteerde woensdag de aanzet tot een ‘verklaring over principes’, een schrijven waarvan de Europese Commissie hoopt dat het een ‘digitale grondwet’ gaat worden. Hij is er pas echt als parlement en lidstaten akkoord zijn, maar de richting staat al vast.

Europa wil dat het internet gaat werken in dienst van de burgers. In de toekomst hoeven die niet meer argwanend naar hun telefoons en computers te kijken, van waaruit oplichting en ongewenst gluurgedrag altijd op de loer ligt.

Met de nieuwe grondwet in de hand weten burgers dat ze daar recht op hebben, weten bedrijven aan welke standaarden ze moeten voldoen en beleidsmakers waar ze op moeten letten.

Gammele telefoondraad

Brussel vindt dat iedereen digitaal moet kunnen meedoen, een doel dat nog lang niet is bereikt. Ouderen zwoegen achter hun toetsenborden en grote delen van het Europese platteland lopen achter door een gammele telefoondraad, die niet tolereert dat drie pubers tegelijk gamen terwijl hun ouders na het invullen van hun digitale belastingaangifte nog even gaan Netflixen. Ook dat moet allemaal beter worden.

‘Iedereen moet toegang hebben tot het internet’, stelt de grondwet niet alleen, alle burgers moeten ook toegang hebben tot digitale vaardigheden. Ze moeten op ‘op alle niveaus’ kunnen meedoen aan het democratische proces’ en ook ‘controle hebben over eigen gegevens’. De nieuwe wereld vol technologie moet duurzaam zijn en veilig: ‘Alle gebruikers, van jong tot oud, moeten mondig zijn en beschermd worden.’

Mensen moeten bovendien ook terecht kunnen in een eerlijke online-omgeving, waar ze niet na een paar klikken plots stuiten op illegale en schadelijke inhoud.

Dat hoopt de Commissie te bereiken met een aantal wetten die al zijn aangenomen, zoals de wet op de digitale markten en de vorige week door het Europees parlement goedgekeurde wet op digitale diensten. Ze bouwt verder op het al eerder gepubliceerde digitaal kompas en er zal in de toekomst op worden voortgebouwd.

Wereldstandaard

Europa wil dat zijn digitale grondwet een wereldstandaard wordt. “Europa is niet de enige die hiermee te maken heeft”, zei commissaris Thierry Breton van interne markt woensdag. “Ieder doet het op zijn eigen manier. In Amerika worden de regels grotendeels bepaald door de bedrijven, in China door de staat en ik hoef u niet te vertellen wie het in Rusland voor het zeggen heeft. Maar in Europa staan onze waarden centraal, we willen dat het werkt voor de mensen.”

Breton heeft een toekomstbeeld: “Als je woont, studeert, werkt of handelt in Europa, kun je rekenen op topklasse internetverbindingen en een veilige en eerlijke digitale omgeving. Met deze verklaring van digitale rechten leggen we vast dat wat offline strafbaar is, dat online ook is.”

In werkelijkheid is er voor dat doel is bereikt, nog wel een weg te gaan. Woensdag nog kreeg de Commissie een tik op de vingers van het Europese Hof in Luxemburg, die oordeelde dat een boete die was opgelegd tegen chipfabrikant Intel over misbruik van zijn dominante marktpositie, onwettig was.

Voor Kim van Sparrentak van GroenLinks was het aanleiding om te vragen naar regels over digitale surveillance op het werk: “Steeds vaker zien we dat bedrijven monitoren hoeveel je typt en waar je naar kijkt.”

Lees ook:

Meer rechten voor de internetter, meer verantwoordelijkheden voor de techreuzen

De Europese Commissie komt met voorstellen die internetgebruikers beter moeten beschermen en die de grote internetbedrijven meer verantwoordelijkheid geven.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden