Brexit

Brussel en Londen lopen vast in een surplace

Premier Boris Johnson in London.Beeld REUTERS

De Britse premier Johnson zegt dat zijn land zich voorbereidt op een no-deal-brexit, maar trekt de stekker niet uit het handelsoverleg met de EU. Brussel reageert laconiek.

Het valt niet mee om de juiste beeldspraak te vinden voor de huidige stand van brexit-zaken. ‘It takes two to tango’, zeggen ze vaak bij onderhandelingen, maar Brussel en Londen zijn eerder verzeild geraakt in een ‘danse macabre’. Nee, ook dat beeld klopt niet, want alle deelnemers leven nog en bovendien: dansen is beweging.

Dat is het: de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk zijn vastgelopen in een surplace, zoals in het baanwielrennen. Ze staan stil, balancerend op de pedalen, wachtend tot de ander in beweging komt.

Dat was donderdag de boodschap van de 27 EU-regeringsleiders tijdens hun najaarstop in Brussel. De Britse premier Boris Johnson kaatste de bal vrijdag terug, maar maakte zijn eerdere dreigement niet echt waar. Als er 15 oktober geen handelsakkoord zou liggen met de EU, zo waarschuwde hij begin vorige maand, dan had verder praten geen zin meer en ging zijn land zich met opgeheven hoofd opmaken voor een no-dealbrexit per 1 januari. Op die dag loopt de overgangsperiode af waarin het VK de facto nog EU-lid is.

Rutte hoort positiviteit

Het was in bedekte termen (de woorden ‘no deal’ nam hij niet in de mond) dat de Britse premier zei dat zijn land zich klaar moet maken voor zo’n exit zonder akkoord. “Ze (de EU, red.) hebben geweigerd om serieus te onderhandelen.”

Hij herhaalde de lang geleden al door de EU afgewezen eis om tot een soort EU-Canada-overeenkomst te komen. “Ik heb geconcludeerd dat we ons moeten voorbereiden op 1 januari met regelingen zoals die met Australië, gebaseerd op de simpele principes van mondiale vrijhandel.”

De EU heeft geen handelsakkoord met Australië, dus Johnson bedoelt de regels van de Wereldhandelsorganisatie, met bijbehorende douanetarieven en quota. “Nu is het tijd voor onze bedrijven, transporteurs en reizigers om zich voor te bereiden.”

Dat klinkt als die gevreesde breuk met de EU-onderhandelaars. Maar Johnson nuanceerde dat. “Als er een fundamenteel andere benadering komt, zijn we bereid om te luisteren.”

De in Brussel verzamelde EU-leiders reageerden laconiek. “Ik interpreteer Johnsons verklaring positief”, zei premier Rutte zelfs. “Zij willen namelijk ook de gesprekken voortzetten. Als iedereen zegt dat er bewogen moet worden, is er kans dat dat ook gebeurt.”

Visserij, eerlijke concurrentie en straks toezicht

De volgende onderhandelingsronde tussen de EU en het VK zou maandag moeten beginnen in Londen. Wat Brussel betreft veranderen Johnsons woorden daar niets aan. “Ons onderhandelingsteam zal volgende week zoals gepland naar Londen gaan om deze onderhandelingen te intensiveren”, tweette voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie.

Even later zorgde James Slack, woordvoerder van Johnson, voor nieuwe verwarring. “Het handelsoverleg is voorbij”, liet hij weten. “De EU heeft dat in feite beëindigd door te zeggen dat zij haar onderhandelingspositie niet wil veranderen.”

De 27 EU-landen blijven verenigd in hun opvatting dat Londen concessies moet doen op de drie probleemthema’s: visserij, eerlijke concurrentie en strak toezicht op de gemaakte afspraken. Londen liet weten ‘teleurgesteld’ te zijn in die conclusies van de EU-top.

Vrijdag hield iedereen in Brussel het gezicht in de plooi. Alleen de Franse president Macron kon zijn irritatie niet verbergen. “Het geval wil dat het gelukkig maken van de Britse premier niet de roeping is van de soevereine leiders van de 27 lidstaten die ervoor kozen in de EU te blijven.”

Wat gaat er nou maandag gebeuren, als het EU-onderhandelingsteam onder leiding van Michel Barnier inderdaad volgens plan in de Eurostartrein naar Londen stapt? Komen ze daar voor een dichte deur te staan? Of heeft iedereen de voorbije donderdag en vrijdag uit de geheugens gewist onder het motto ‘keep calm and carry on’?

Eén ding is zeker: de baanwedstrijd met die surplace is nog gewoon bezig, alle deadlines ten spijt.

Lees ook:
Schijnwerpers op Boris Johnson na ‘teleurstellende’ EU-brexit-top

Brussel legt bal in Londen: Britten moeten bewegen in moeizame onderhandelingen. Die boodschap wordt aan Britse kant slecht verteerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden