Brexit

Britten zetten Brussel onder druk om brexit-afspraken aan te passen

De Britse minister van buitenlandse zaken Liz Truss. Beeld ANP / EPA
De Britse minister van buitenlandse zaken Liz Truss.Beeld ANP / EPA

De Britse minister van buitenlandse zaken Liz Truss voert met de aankondiging van een nieuwe wet de spanning met Brussel op. Die wetgeving zou het volgens haar mogelijk moeten maken om brexit-afspraken eenzijdig te veranderen.

Pieternel Gruppen

Afkeurend gejoel klonk op vanuit de oppositiebankjes toen Liz Truss dinsdag in het Britse parlement een nieuwe wet aankondigde die eenzijdig het Noord-Ierse protocol moet aanpassen. Vooral de opmerking van de minister van buitenlandse zaken dat de nieuwe wetgeving niet tegen internationale afspraken ingaat, werd met hoongelach beantwoord.

Het Noord-Ierse protocol werd na het Britse vertrek uit de EU tussen Londen en Brussel afgesproken om te voorkomen dat er een harde grens wordt opgetrokken tussen EU-lid Ierland en Noord-Ierland, dat deel is van het verenigd Koninkrijk. Checkpoints liggen op die plek, die tot eind jaren negentig getekend werd door geweld, erg gevoelig.

In plaats daarvan werd bepaald dat de grens voor goederen tussen de EU en Groot-Brittannië voorlopig in de Ierse zee zou worden gelegd. Goederen die van Groot-Brittannië naar Noord-Ierland worden vervoerd, moeten dus worden gecontroleerd. Die praktijk valt de Britse regering tegen. Vertragingen en extra papierwerk zorgen ervoor dat de winkels in Noord-Ierland minder goed bevoorraad worden, zegt ze, en de economie schade oploopt.

Johnson geeft de EU de schuld

Bovendien zou het protocol in Noord-Ierland juist voor spanningen zorgen, betogen de Britten. De vorming van een nieuwe regering wil daar maar niet lukken, omdat de pro-Britse unionistische partij DUP weigert aan de slag te gaan zolang het Noord-Ierse protocol niet van tafel is. De DUP kwam bij de verkiezingen als tweede uit de bus en moest de eerste plek voor het eerst afstaan aan Sinn Féin, de nationalistische partij die streeft naar hereniging met Ierland. Om spanningen te voorkomen kan volgens de Noord-Ierse politieke afspraken geen regering worden gevormd zonder instemming van zowel een nationalistische als een unionistische partij.

Johnson geeft de EU de schuld van de ontstane impasse. Brussel weigert volgens hem te erkennen dat de afspraken van het protocol, dat hij zelf zo’n twee jaar geleden ondertekende, in de praktijk niet werken. Want het protocol is nu al verouderd, schreef hij maandag in een opiniestuk in de Belfast Telegraph. ‘Het is nog ontworpen in de periode voor de wereldwijde pandemie en een Europese oorlog’.

De Britten willen onder meer dat controles worden afgeschaft op goederen die vanuit Groot-Brittannië naar Noord-Ierland worden vervoerd en daar blijven. Ook moeten de lagere btw-regels op duurzame apparaten die in Groot-Brittannië van kracht zijn ook voor Noord-Ieren gaan gelden, vinden ze. Onduidelijk is of ze ook wijzigingen willen aanbrengen in de rol van het Europese Hof van Justitie die toeziet op de controles. Vanuit Londen werd die rol eerder bekritiseerd. Er gaan sowieso maanden overheen voordat een eventuele nieuwe wet door het parlement kan worden aangenomen.

De ‘EU-vrienden’ voelen weinig voor aanpassingen

Johnson benadrukte in de Belfast Telegraph dat hij het protocol niet wil afschaffen maar aanpassen – of de EU het daar mee eens is of niet. Hij dreigde met actie als de EU niet opnieuw wil onderhandelen. Truss zette dat dreigement dinsdag dus kracht bij met haar voornemen voor een nieuwe wet. Maar, voegde ze er aan toe, de voorkeur van de Britse regering gaat uit naar onderhandelingen met de EU om de aanpassingen te bereiken.

Volgens Johnson gaat het om het wegnemen van een paar relatief kleine handelsbarrières. “Ik denk dat er goede, pragmatische oplossingen mogelijk zijn. We moeten met onze EU-vrienden samenwerken om dat te bereiken.”

Maar vooralsnog voelen die ‘EU-vrienden’ daar weinig voor. “Eenzijdige acties die ingaan tegen internationale afspraken zijn onacceptabel”, liet vicevoorzitter van de Europese Commissie Maros Sefcovic dinsdag alvast weten.

Lees ook:
De winst van Sinn Féin in Noord-Ierland schudt de verhoudingen op

De pro-Ierse partij Sinn Féin is voor het eerst de grootste in het Noord-Ierse parlement. Haar wachten lastige coalitiebesprekingen met de pro-Britse DUP. De uitslag kan gunstig zijn voor de Europese Unie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden