Beveiliging

Britten in shock na terroristische moord op parlementariër Amess. ‘Dit kan elke politicus overkomen’

Bloemen bij de plek waar David Amess vrijdag werd doodgestoken. Beeld AP
Bloemen bij de plek waar David Amess vrijdag werd doodgestoken.Beeld AP

De moord op de Britse parlementariër David Amess vrijdag was waarschijnlijk een daad van islamitisch terrorisme. De schok in het land is groot. Moeten politici extra worden beveiligd?

De Britse premier Boris Johnson heeft zaterdagochtend de kerk in Leigh-on-Sea bezocht, zo’n 40 kilometer ten oosten van Londen, waar een dag eerder parlementariër David Amess werd doodgestoken. Samen met de minister van binnenlandse zaken en de leider van oppositiepartij Labour legde hij er bloemen. Amess, lid van Johnsons Conservatieve Partij, werd vrijdagmiddag tijdens een ontmoeting met kiezers aangevallen. Britse media berichten dat een 25-jarige Britse moslim van Somalische afkomst meerdere keren op hem instak. De politie merkt de moord aan als een terroristische daad, waarschijnlijk gemotiveerd door islamitisch extremisme.

Volgens de Britse krant The Guardian is de verslagenheid in het stadje een dag na de moord groot. Voor veel mensen uit de buurt van de kerk werd vrijdag duidelijk dat er iets mis was toen zij even na het middaguur sirenes hoorden en een politiehelikopter boven de straat Eastwood Road North zagen cirkelen. Amess (69), vader van vijf kinderen, vertegenwoordigde hun kiesdistrict sinds 1997 en was al sinds 1983 parlementslid. Hij ging graag in gesprek met zijn kiezers. Dat bood soms ruimte aan negatieve reacties. Zo stond er eens, bij een eerdere ontmoeting met kiezers, plots een groep actievoerders met spandoeken voor zijn neus. Wat er vrijdag echter gebeurde, had niemand voorzien.

‘Dit is een risico dat wij allemaal nemen’

De katholieke Amess stond vooral bekend om zijn strijd voor dierenrechten – hij was een van de weinige conservatieve parlementsleden die voor een verbod op de vossenjacht was – en tegen liberalisering van abortuswetgeving. Hij was pro-Brexit. In 2015 werd hij geridderd vanwege zijn politieke werk. Na zijn dood gingen de vlaggen op het parlement in Londen halfstok. De politie gaat er voorlopig vanuit dat de inmiddels gearresteerde verdachte alleen handelde, maar het onderzoek naar de precieze omstandigheden loopt nog. Op zeker twee adressen in de buurt van Londen zijn huiszoekingen verricht. Het onderzoek bevindt zich volgens de politie nog in een “zeer vroeg stadium”.

Onmiddellijk na de moordaanslag klonk in de Britse politiek een roep om betere beveiliging van parlementariërs – niet in de laatste plaats omdat het land, in de woorden van oppositieleider Keir Starmer, “dit al eens eerder heeft meegemaakt”. Starmer refereerde aan de moord in 2016 op Jo Cox, parlementslid van zijn Labourpartij, door een rechts-extremistische Brit met een fascinatie voor Nazi-Duitsland en de apartheid in Zuid-Afrika. Ook die moord vond plaats tijdens een ontmoetingsbijeenkomst met kiezers, destijds in aanloop naar het Brexit-referendum.

De zus van Cox, Kim Leadbeater, die eveneens Lagerhuislid is, zei dat de moord op Amess haar nu opnieuw bang heeft gemaakt. “Dit is een risico dat wij allemaal nemen. Erg veel parlementariërs zal dit angst inboezemen.” Minister van binnenlandse zaken Priti Patel gaf vrijdag opdracht aan de politie om de beveiliging van alle 650 parlementsleden onder de loep te nemen. Volgens parlementslid Chris Bryant (Labour) zijn extra veiligheidsregels weliswaar onprettig, maar wellicht toch noodzakelijk. “We willen niet in forten leven, maar willen ook niet nog een extra collega verliezen aan geweld.”

Normaal juist zo’n veilig district

Vooral sinds het brexitreferendum is de politieke situatie in het Verenigd Koninkrijk sterk verhard. De politie kreeg tussen 2016 en 2020 liefst 678 meldingen binnen van misdrijven tegen Britse politici. In veruit de meeste gevallen ging het om verbale bedreiging. Toch was er 46 keer ook sprake van verdergaande intimidatie. In nog eens negen gevallen kwalificeerde de politie de misdaad zelfs als terrorisme. En drie keer kwam er een melding binnen van mishandeling van een politicus.

Amess schreef in een vorig jaar gepubliceerd boek over die tendens van toenemende agressie tegen politici en over de gevolgen van de moord op zijn collega Cox. “Zulke aanvallen verpesten de prachtige Britse traditie om kiezers in alle openheid hun verkozen politici te laten ontmoeten”, stelde hij. Amess benadrukte dat parlementariërs nog altijd graag met kiezers in gesprek willen, maar dat zij geregeld te maken hebben met burgers die kampen met geestelijke gezondheidsproblemen. “Het kan een ieder van ons overkomen,” schreef hij over de moord op Cox.

Dat dit uitgerekend hem in Leigh-on-Sea zou overkomen, hadden veel lokale politici niet verwacht. Raadslid David Garston benadrukt tegen The Guardian dat zijn stadje normaal gesproken juist een veilig kiesdistrict is. Wel geeft hij toe dat raadsleden als hij meestal samen naar ontmoetingen met kiezers proberen te gaan. “Als het verkiezingstijd was geweest, zouden we er ook zeker voor hebben gezorgd dat David niet alleen zou zijn gegaan.”

Lees ook:
Britse politie ziet moord op Britse parlementariër David Amess als een terreurdaad

Coördinator van de Britse antiterreurpolitie Dean Haydon zei in de nacht van vrijdag op zaterdag in een verklaring dat in het voorlopige onderzoek een mogelijk motief naar voren is gekomen dat verband houdt met islamistisch extremisme.

Het spreekuur is de hoeksteen van de Britse politie

De Britse parlementariër David Amess is doodgestoken tijdens het spreekuur in zijn kiesdistrict. Blijft die politieke traditie wel bestaan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden