Moord in Clapham

Britse vrouwen eisen de straten terug, maar de politie grijpt hard in

Een politiekordon blokkeert de rouwenden, die met het licht op hun telefoon hun medeleven betuigen aan de vermoorde Sarah Everard.  Beeld AFP
Een politiekordon blokkeert de rouwenden, die met het licht op hun telefoon hun medeleven betuigen aan de vermoorde Sarah Everard.Beeld AFP

Een wake voor een vermoorde Britse vrouw is ruw opgebroken door de politie. Dat leidt tot meer protest, ook omdat de verdachte een agent is.

Het begon uiterst ingetogen. Plukjes mensen verzamelden zich op zaterdagmiddag in het hart van het grote park in de Londense wijk Clapham om bloemen te leggen. Maar in de schemer van de avond veranderde een wake voor de vermoorde Sarah Everard (33) plotseling in een confrontatie met de politie.

De wake vond plaats op een paar honderd meter van de plek waar Everard vorige week woensdagavond werd ontvoerd. Ze werd een week later vermoord teruggevonden in een bos op zo’n anderhalf uur buiten Londen. De hoofdverdachte in de zaak is een 48-jarige politieman.

De moord schokte Groot-Brittannië. Veel vrouwen zagen dit als een bevestiging dat het alleen in het donker over straat gaan in de hoofdstad al veel langer onveilig is. De hashtag Reclaim These Streets (Eis deze straten terug), kreeg ontzettend veel bijval.

Verdriet en woede delen

Binnen enkele uren lagen er honderden bloemen bij het kleine muziekpodium in het park, waar een serene en respectvolle sfeer hing. Er vloeiden tranen bij leeftijdsgenoten van Everard, die sterk het gevoel hadden dat dit ook hen had kunnen overkomen. Veel vrouwen omhelsden elkaar. Prinses Kate bracht een bliksembezoek aan de plek.

Maar in de loop van de avond kwamen er steeds meer mensen naar het park. Hoewel de politie op voorhand een wake had verboden in verband met de coronaregels, was de behoefte voor velen om het verdriet en ook de woede te delen te groot.

Uiteindelijk kwam het tot geduw en getrek, toen de politie na herhaaldelijke verzoeken vond dat de afstandsregels onvoldoende gerespecteerd werden. Agenten arresteerden verschillende vrouwen, en werkten ze hardhandig tegen de grond. Een foto van een van de gearresteerde vrouwen belandde op alle voorpagina’s van de zondagkranten: de vrouw ligt op haar buik met haar mondkapje op en haar handen geboeid op haar rug. Haar woedende blik spreekt boekdelen.

‘Het systeem faalt in het beschermen van vrouwen’

Politici van links tot rechts spreken schande van het politieoptreden. “Alles wat de politie deed was verkeerd”, zei Labour-politicus Jess Phillips. “Dit had je op een miljoen manieren kunnen organiseren, maar de politie koos voor de verkeerde manier en bleef voet bij stuk houden. Om vervolgens hard in te grijpen.”

Daarnaast had het feit dat de hoofdverdachte een agent is, tot wat meer terughoudendheid moeten leiden bij de politie, vinden sommigen. Net als dat veel deelnemers aan de wake het hardhandig optreden beschouwen als willekeur. Vorige week kwamen in Glasgow honderden voetbalsupporters samen om het kampioenschap van Rangers te vieren, wat de politie zonder ingrijpen tolereerde.

“Dit is het moment dat de politie en de regering moeten erkennen dat het systeem faalt in het beschermen van vrouwen. En vanavond is dat weer gebleken, op de meest ontwrichtende manier”, zeiden organisatoren van de spontane wake na afloop in een verklaring.

Verantwoordelijk

Daarmee is de discussie hierover nog lang niet voorbij. De druk op het hoofd van de Londense politie, Cressida Dick, om op te stappen groeit met de minuut. Dick is de eerste vrouw in de geschiedenis die leiding geeft aan het korps. Zowel de Londense burgemeester Sadiq Khan als minister van binnenlandse zaken Priti Patel eisen opheldering van haar, al zijn zij uiteindelijk hoofdverantwoordelijk voor wat er is gebeurd.

De nasleep van de moord op Everard laat nog maar eens zien hoe ingewikkeld het is om een balans te vinden tussen het toestaan van grote bijeenkomsten in de open lucht en het strikt naleven van de nog altijd strenge lockdownmaatregelen in het Verenigd Koninkrijk. Al is de publieke opinie het over één ding wel eens: de politie heeft dit volledig verkeerd aangepakt.

Moord op Sarah Everard maakt veel los: ‘Het is enige wat verandert, is dat vrouwen hun gedrag aanpassen’

De dood van Sarah Everard roept heftige reacties op, ook in Nederland. De gevaren die vrouwen op straat lopen zijn vergelijkbaar in de twee landen.

De gewelddadige dood van Sarah Everard roept in Nederland onmiddellijk de herinnering op aan Anne Faber, die eind 2017 in de buurt van Utrecht werd verkracht en vermoord. “Dit is de onderliggende angst die vrouwen iedere dag voelen”, zegt Lieke Lorea Gaminde, voorzitter van de Stichting Stop Straatintimidatie. “En na een heftig incident als dit laait de discussie over straatintimidatie weer op. Maar het enige wat er verandert, is dat vrouwen hun gedrag aanpassen.”

Uit angst op straat te worden lastiggevallen gaan vrouwen zich anders kleden, nemen andere routes in de hoop dat die veiliger zijn, en spreken af om te bellen als de ze veilig thuis zijn gekomen. Intussen, zegt Lorea Gaminde, blijft moord bij vrouwen in de top van niet-natuurlijke doodsoorzaken staan.

De stichting die ze leidt zet zich in voor het strafbaar stellen van straatintimidatie. Sinds 2014 al, zegt ze, en het is nog altijd niet geregeld. Er ligt nu wel een wetsvoorstel waarin straatintimidatie strafbaar wordt gesteld. Niet als misdrijf, maar als overtreding. Dat bekent dat de dader ter plekke een boete kan krijgen. Lorea Gaminde: “Dat is een belangrijke verandering, want nu is het zo dat vrouwen aangifte moeten gaan doen. In andere landen waar dit al wettelijk is geregeld, zoals Frankrijk, zie je dat er in het eerste jaar al honderden boetes zijn uitgedeeld. Nederland is sloom hiermee.”

90 procent van de vrouwen heeft last van straatintimidatie

De dood van Everard roept ook hier veel reacties op, omdat de Britse situatie herkenbaar is, zegt Laura Adèr, verbonden aan de Nederlandse tak van Fairspace, een organisatie die strijdt voor een veilige openbare ruimte. “Extreme gewelddaden tegen vrouwen komen in Nederland ook voor. En de lichtere vormen van intimidatie doen zich in beide landen even vaak voor. En dat is heel vaak: tegen de 90 procent van de vrouwen heeft te maken met intimidatie op straat.”

Als zo’n extreme geweldsdaad zich voordoet, laait de discussie weer op. Maar intussen verandert er nog weinig, zegt Adèr. “We zien nog geen verbetering in gedrag. We zien gelukkig wel dat steeds meer gemeenten het probleem serieus nemen, en maatregelen ontwikkelen. Wij werken veel met gemeenten samen en merken dat vrouwen meer worden gehoord. Maar uiteindelijk gaat het om een verandering van norm en gedrag. En die zien we nog niet.”

Willem Schoonen

Lees ook:

‘Het is enige wat verandert, is dat vrouwen hun gedrag aanpassen’

De dood van Sarah Everard roept heftige reacties, ook in Nederland. De gevaren die vrouwen op straat lopen zijn vergelijkbaar in de twee landen.

Het gat tussen het aantal meldingen van verkrachting en de aangiftes groeit

Verkrachting wordt vaker gemeld bij politie, maar het aantal aangiftes blijft achter. Ook bij het Openbaar Ministerie stranden veel zaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden