Parlementair onderzoek

Britse regeringen deden niets tegen Russische inmenging in referenda

De Britse president Johnson en de Russische president Poetin, tijdens ontmoeting op 19 januari in Berlijn.Beeld Downing Street

Een parlementaire commissie oordeelt niet mals over Russische inmenging in het Verenigd Koninkrijk: niemand in de Britse regering deed een poging om de Russen tegen te houden of hun bemoeienis te onderzoeken.

Afgelopen najaar wist premier Johnson de publicatie van het parlementaire onderzoek naar Russische beïnvloeding nog uit te stellen. Het rapport lag al in oktober op zijn bureau, maar volgens de premier kon het op dat moment nog niet in de openbaarheid ‘omdat de veiligheidsdiensten het nog moesten redigeren’.

“Categorisch niet waar”, zei Labour-parlementariër en commissielid Kevin Jones over het uitstel. “Niets stond publicatie in het najaar in de weg.” Maar de premier wilde duidelijk dit voor hem vervelende rapport over de verkiezingen van afgelopen december heen tillen.

In het rapport, dat dinsdag dan toch naar buiten kwam, komt een beeld in naar voren van een Britse regering die ondanks meerdere waarschuwingen nauwelijks iets deed om Russische inmenging te voorkomen. Al bij het referendum over Schotse onafhankelijkheid in 2014 was duidelijk dat Rusland probeerde verdeeldheid te zaaien in de hoop dat Schotland zich af zou scheiden van de rest van het Verenigd Koninkrijk, iets wat niet gebeurde.

Ook in de aanloop naar het brexit-referendum in 2016 deed de regering niets om een nieuwe Russische poging tot inmenging te voorkomen. En in de nasleep onderzocht ze niet of Russische beïnvloeding de uitslag had beïnvloed. “De Britse regering heeft actief vermeden om naar bewijs te zoeken voor inmenging. Ons is verteld dat er geen bewijs voor was. Maar dat zegt niets als je er niet naar hebt gezocht”, zei commissielid Stewart Hosie van de SNP.

Moskou: Dit is Ruslandfobie

“Het Verenigd Koninkrijk is een van de topprioriteiten voor Rusland”, schrijft de commissie. Hoe zwakker het Britse eiland, hoe beter. Moskou zelf ontkent elke vorm van betrokkenheid bij het beïnvloeden van buitenlandse verkiezingen of referenda. En doet het rapport af als ‘Ruslandfobie’.

Een van de redenen voor het Britse wegkijken is dat de veiligheidsdiensten de afgelopen jaren te veel gefocust waren op het bestrijden van terrorisme en een blinde vlek hadden voor Russische spionage. En daarnaast beschrijft het rapport hoe verweven invloedrijke Russen zijn geraakt met het Britse bedrijfsleven en de politiek. 

Russische oligarchen is geen strobreed in de weggelegd om hun miljoenen in Londen te besteden, niet in de laatste plaats om hun vermogens via brievenbusfirma’s en onroerend goed wit te wassen. Veel oligarchen zijn gelinkt aan het regime van president Poetin. ‘Londongrad’, is de weinig vleiende bijnaam die het rapport gebruikt.

‘Complete transparantie’ is nodig

Bovendien hebben verschillende vermogende Russen geld gedoneerd aan de Conservatieve partij van premier Johnson. Ook zijn er enkele leden van het Britse Hogerhuis met zakelijke belangen in Rusland die direct gelinkt zijn aan de Russische staat. “Er moet complete transparantie komen over alle banden tussen Russische bedrijven en de Britse politiek”, aldus Hosie.

Het rapport adviseert dringend dat er alsnog een uitgebreid onderzoek komt naar Russische inmenging tijdens het brexit-referendum. Al geeft ook de commissie toe dat het moeilijk zal zijn hard bewijs te vinden of eventuele inmenging ook de uitslag heeft beïnvloed. Downing Street zei in een reactie zo’n nieuw onderzoek niet nodig te vinden.

Maar de Britten zullen een flinke inhaalslag moeten maken om dit ‘nieuwe normaal’ van Russische bemoeienis het hoofd te bieden. Elke premier zag die de afgelopen jaren als een hete aardappel, waar waar men zich niet aan wilde branden. Commissielid Jones: “De vraag is: wie beschermt de Britse bevolking tegen beïnvloeding van onze democratie? Nou, in een notendop: niemand.”

Lees ook: 

Rusland mengt zich wederom in Amerikaanse verkiezingen

Rusland zou opnieuw een poging ondernemen om de Amerikaanse presidentsverkiezingen te beïnvloeden, zo meldt The New York Times.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden