Migratieovereenkomst

Britse regering wil vluchtelingen gedwongen naar Rwanda verplaatsen

Een Britse politieman spreekt migranten toe die in het Kanaal zijn gered en nu op een bus wachten om verder te gaan met de asielaanvraag in Engeland. 
 Beeld AFP
Een Britse politieman spreekt migranten toe die in het Kanaal zijn gered en nu op een bus wachten om verder te gaan met de asielaanvraag in Engeland.Beeld AFP

Het Verenigd Koninkrijk gaat migranten die het Kanaal oversteken in Rwanda onderbrengen. Daar moeten ze hun asielprocedure afwachten.

Erik van Zwam

Het Verenigd Koninkrijk heeft een migratieovereenkomst met het kleine Afrikaanse land Rwanda gesloten om asielzoekers daar op te vangen, in afwachting van de asielprocedure in Engeland. In het met veel kritiek ontvangen akkoord gaat het vooral om alleenstaande jonge mannen die het Kanaal oversteken.

De Britse minister van binnenlandse zaken Priti Patel tekende in de Rwandese hoofdstad Kigali het contract. Het gaat om een proef, waar Londen bijna 145 miljoen euro voor uittrekt. Jongemannen uit met name Iran, Eritrea, Albanië, Irak en Syrië worden na aankomst in Dover gedwongen overgebracht naar het Afrikaanse land. De gedachte erachter is dat de toestroom van deze asielzoekers, door de Britse regering gezien als economische gelukszoekers, voor een groot deel zal opdrogen door hen een niet aanlokkelijk perspectief te bieden.

Stevige bezwaren tegen de wet

Engeland kreeg vorig jaar 48.540 asielverzoeken en daarvan kwamen 28.500 van mensen die het Kanaal tussen Frankrijk en Groot-Brittannië overstaken in kleine gevaarlijke bootjes. In 2020 voeren 8400 migranten het Kanaal over. De eerste maanden van dit jaar groeide de toestroom ten opzichte van vorig jaar. Minister-president Boris Johnson is vast van plan deze route af te sluiten.

Johnson ziet de nieuwe wet op nationaliteit en grenzen, die binnenkort in het Lagerhuis wordt behandeld en waar de Rwanda-deal een onderdeel van is, als de uitvoering van het brexitreferendum uit 2016. Het Engelse volk sprak daarbij de wens uit de controle terug te krijgen over zijn buitengrenzen door uit de Europese Unie te stappen. Maar vooral in het Hogerhuis zijn stevige bezwaren tegen deze wet.

Rwanda, een stuk kleiner dan Nederland, met 13,5 miljoen inwoners, geldt als een economische motor in Afrika. Maar het is ook een repressieve dictatuur onder Paul Kagame, die sinds 2000 president is en daarvoor vicepresident was. Het land vangt van oudsher veel vluchtelingen op, vooral uit Congo en Burundi. Vorig jaar waren dat er ruim 127.000.

Permanent in Rwanda vestigen

Rwanda heeft een progressief migratiebeleid. Vluchtelingen mogen er zich vrij bewegen en vestigen, en hebben het recht er te werken. De meesten wonen desalniettemin in zes grote vluchtelingenkampen. Rwanda liet weten dat de migranten die uit Engeland komen de volledige bescherming krijgen van de Rwandese wet. Toch is het niet duidelijk of die vrijheden in Rwanda ook voor hen gelden. De kans om werk te vinden in Rwanda is in de praktijk erg klein.

Vluchtelingen die Engeland bereiken worden daarna gedwongen ruim 6000 kilometer verder in Rwanda hun asielprocedure af te wachten. Beeld Bart Friso
Vluchtelingen die Engeland bereiken worden daarna gedwongen ruim 6000 kilometer verder in Rwanda hun asielprocedure af te wachten.Beeld Bart Friso

Onderdeel van de overeenkomst met Rwanda is dat de gedwongen overgeplaatste asielzoekers zich permanent in Rwanda kunnen vestigen. Patel onderzoekt nog hoe Londen hen kan motiveren, waarschijnlijk met een grote hoeveelheid geld, om af te zien van de asielaanvraag in Engeland.

Voor Rwanda is de deal met Engeland financieel erg aantrekkelijk. De eerste 145 miljoen euro kan tot een veel groter bedrag uitgroeien. Britse critici, zoals de Refugee Council, schatten dat de kosten kunnen oplopen tot bijna 1,7 miljard euro per jaar. Rwanda heeft al eerder in alle stilte Afrikaanse vluchtelingen uit Soedan en Eritrea tegen betaling overgenomen van Israël, dat deze asielzoekers niet wenste toe te laten.

Vluchtelingen in bootjes tegenhouden

Ook ligt er een principeakkoord tussen Rwanda, de Afrikaanse Unie en de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR om migranten op te nemen die onder barbaarse omstandigheden in kampen in Libië verblijven, of daar zelfs worden gevangengehouden. Inmiddels zouden er een paar honderd zijn overgebracht naar het centraal-Afrikaanse land.

Inmiddels is er zware kritiek geuit op de overeenkomst met Rwanda door vluchtelingenorganisaties en de Labour Party, die in de oppositie zit. De Refugee Council verwijt de Britse regering aan te zetten tot nog meer menselijk lijden en nog meer chaos als het gaat om het vluchtelingenbeleid. Amnesty vindt het een shockerend plan.

De nieuwe wet voorziet ook in het controleren van het Kanaal door de Britse marine om vluchtelingen in bootjes tegen te houden. Er moet ook een enorm opvangcentrum komen in het noorden van Engeland ter vervanging van de vele hotels waar de migranten nu worden ondergebracht.

Lees ook:

Iraanse familie uit azc smokkelde volgens justitie tientallen vluchtelingen in bootjes naar Engeland.

Een Iraanse familie uit een Nederlands azc smokkelde volgens justitie tientallen kwetsbare vluchtelingen met bootjes over Het Kanaal naar Engeland. De hoofdverdachte stond dinsdag voor de rechter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden